Haber Merkezi - Nepal'in Çin sınırındaki Rasuwa bölgesinde meydana gelen sel ve heyelanlarda can kaybı 177'ye yükseldi. Nepal ve Tibet'te 1300'den fazla kişinin kayıp olduğu bildirilirken, felaketin başlangıçta sanıldığı gibi depremden değil, yaklaşık 5 bin 180 metre rakımdan kopan dev bir buzul kütlesinden kaynaklandığı belirlendi.
Nepal ile Çin'in Tibet bölgesi sınırında meydana gelen yıkıcı sel ve heyelanların ardından arama kurtarma çalışmaları sürüyor. Felaketin nedenine ilişkin yapılan incelemelerde ise olayın sanılandan farklı şekilde geliştiği ortaya çıktı.
Uzmanların uydu görüntüleri ve sismik veriler üzerindeki incelemelerine göre, felaketin ana tetikleyicisi yüksek rakımdan koparak vadiye düşen büyük bir buzul kütlesi oldu.
İlk başta deprem sanıldı
Felaketin ilk saatlerinde olayın bir deprem nedeniyle meydana geldiği düşünülüyordu. Nepal Dışişleri Bakanı Shishir Khanal, bölgede meydana gelen sarsıntının heyelanı tetiklediğini, heyelanın da nehri tıkaması sonucu biriken suyun aşağı kesimlere doğru ilerlediğini açıklamıştı.
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu'nun (USGS) ilk verileri de Tibet'in kuzeyinde deprem yaşanmış olabileceğine işaret etti.
Ancak daha kapsamlı incelemeler bu değerlendirmeyi değiştirdi. USGS, başlangıçta deprem olarak kaydedilen sismik hareketin aslında buzul çökmesi ve enkaz akışından kaynaklandığını açıkladı.
Sismik istasyonlardan elde edilen veriler ile uydu görüntülerinin incelenmesi sonucunda bölgede deprem meydana gelmediği sonucuna varıldı.
Uzmanlara göre kopan büyük buzul kütlesi, beraberinde kaya ve enkazı da sürükleyerek nehir sistemine ulaştı. Bu akış, aşağı kesimlerde yıkıcı sel ve heyelanları tetikledi.
“Gökyüzünden gelen tsunami” vadiyi vurdu
Rasuwa'daki felaketin boyutu, bölgedeki yerleşimlerde büyük yıkıma yol açtı.
Tribhuvan Üniversitesi Jeoloji Bölümü akademisyenlerinden Bishal Nath Upreti, olayı Nepal'in en büyük felaketlerinden biri olarak nitelendirdi.
Upreti, buzul çökmesinin 100 ila 200 metre yüksekliğinde bir “gökyüzünden tsunami” oluşturduğunu ve yaklaşık 20 milyon metreküp suyu serbest bıraktığını belirtti.
Çamur, kaya, buz ve sudan oluşan dev akış Rasuwa Vadisi'ndeki yerleşimlere ulaştı. Köyler, yollar, köprüler ve altyapı ağır hasar gördü.
Sular çekildikten sonra bölgede metrelerce kalınlığında çamur tabakaları ve geniş enkaz alanları kaldı.
Dev buzul 5 bin 180 metreden koptu
Uzmanların uydu görüntüleri üzerindeki ilk incelemeleri, felaketin ana tetikleyicisinin yüksek rakımdaki büyük bir buzul kütlesinin kopması olduğunu gösterdi.
Buzul bilimcilerin değerlendirmelerine göre yaklaşık 610 metre genişliğindeki buz kütlesi, deniz seviyesinden yaklaşık 5 bin 180 metre yükseklikte ana gövdeden koptu.
Dev kütle, yaklaşık 1.220 metre boyunca dikey olarak düşerek vadi tabanına büyük bir güçle çarptı.
Çarpmanın etkisiyle parçalanan buz kütlesi, su, kaya ve enkazla birlikte nehir sistemine sürüklendi. Oluşan dev akışın aşağı kesimlerde büyük bir sel dalgasına dönüştüğü değerlendiriliyor.
Uzmanlar, yüksek rakımlardaki büyük buz kütlelerinin önemli miktarda potansiyel enerji taşıdığına dikkat çekiyor. Buzulun vadiye düşmesiyle açığa çıkan enerji, buz kütlesinin parçalanarak son derece hızlı bir su ve enkaz akışına dönüşmesine neden oldu.
Nepal ve Tibet'te 1300'den fazla kişi kayıp
Nepal'deki afet yönetim kurumunun son verilerine göre ülkede 826 kişinin kayıp olduğu bildirildi. Kayıplar arasında yüzlerce Nepalli ile yabancı turistin bulunduğu belirtildi.
Çin'in Tibet bölgesinde ise 558 kişinin kayıp olduğu, bunların 260'ının yabancı olduğu açıklandı. Tibet'te en az 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Böylece Nepal ve Tibet'teki toplam kayıp sayısı 1300'ü aşarken, toplam can kaybı 177'ye yükseldi.
Yetkililer, bazı kişilerin birden fazla listede yer alabileceğine dikkat çekerek sayıların değişebileceği uyarısında bulundu.
Kayıplar arasında Hindistan, ABD, Avustralya, İngiltere ve Kanada vatandaşlarının da bulunduğu belirtildi. Avustralya ise Nepal'de bulunan 34 vatandaşından haber alınamadığını açıkladı.
Kurtarma çalışmaları zor şartlarda sürüyor
Felaketin ardından Nepal ordusu ve kurtarma ekipleri bölgeye helikopterlerle ulaşmaya çalışıyor.
Yıkılan yollar ve köprüler nedeniyle karadan ulaşımın büyük ölçüde kesildiği, bazı bölgelerde iletişim hatlarının da zarar gördüğü bildirildi.
Nepal ordusu, perşembe sabahı helikopterlerle 100'den fazla kişinin kurtarıldığını açıkladı. Aralarında yabancıların da bulunduğu bazı kişiler hava yoluyla başkent Katmandu'ya götürüldü.
Yeni sel riski için alarm verildi
Uluslararası Entegre Dağ Geliştirme Merkezi (ICIMOD), bölgede yeni bir sel riskinin bulunduğu uyarısında bulundu.
Uzmanlar, büyük miktardaki molozun nehir yataklarına karışarak geçici tıkanıklıklara neden olabileceğini belirtiyor.
Özellikle Trishuli Nehri'nin dar kesimlerinde oluşabilecek bir tıkanmanın heyelan barajına dönüşmesi halinde yeni ve büyük bir sel yaşanabileceği uyarısı yapılıyor.
