Erbil (Rûdaw) - Ortadoğu ve Anadolu mutfağının kadim lezzeti incirin ABD’ye yolculuğu, 19. yüzyılın sonunda İzmir’de başladı. Amerikalıların "kısır" sandığı fidanları, Türkiye'den götürülen 2 milimetrelik "incir arıları" kurtardı.
Ortadoğu’da halkın vazgeçilmez meyvelerinden biri olan incir, ABD’de Türkiye’deki kadar popüler olmasa da Kaliforniya eyaletinin tarım tarihinde önemli bir yer tutuyor.
İncirin yeni kıtadaki varlığı, aslında İzmir’den başlayan ve biyolojik bir bilmeceyle sonuçlanan ilginç bir hikayeye dayanıyor.
Fidanlar tamam, meyveler eksik
İncirin ABD serüveni, 1800’lü yılların sonunda Kaliforniyalı bir grup girişimcinin İzmir ziyareti sırasında bu meyveyle tanışmasıyla başladı. Lezzetine hayran kaldıkları inciri kendi ülkelerinde yetiştirmek isteyen Amerikalılar, fidanları gemilerle Kaliforniya’ya taşıdı.
Ancak dikilen fidanlar boy atsa da meyveler olgunlaşmadan küçükken dökülmeye başladı.
Sorun fidan değil, "incir arısı"
Başlangıçta kendilerine verimsiz fidanlar satıldığını düşünen Amerikalı üreticiler, yaptıkları araştırmalar sonucunda gerçeği öğrendi. Sorun fidanlarda değil, sadece bölgeye özgü olan ve incirin döllenmesini sağlayan "incir arısı" eksikliğiydi.
Yaklaşık 2 milimetre boyutundaki bu küçük böcek, incirin içine girerek polenleri taşıyor ve döllenmeyi sağlıyor. Bu biyolojik süreç tamamlanmadığında incir, gelişimini sürdüremiyor. Bu hayati bilgiyi öğrenen Amerikalılar, bu kez Türkiye’den Kaliforniya’ya incir arıları transfer etmek zorunda kaldı.
Yaklaşık 20 yıl süren adaptasyon ve üretim çalışmalarının ardından Kaliforniya’da ticari ölçekte incir hasadı yapılabildi.
Türkler 22 kat daha fazla incir tüketiyor
Kaliforniya günümüzde önemli bir üretim merkezi olsa da, Amerikalıların incirle olan ilişkisi Anadolu insanı kadar derinleşmedi. Güncel veriler, iki ülke arasındaki tüketim alışkanlıkları arasındaki devasa farkı ortaya koyuyor.
ABD'de tüketim: Kişi başına yıllık ortalama 140 gram.
Türkiye'de tüketim: Kişi başına yıllık ortalama 3,1 kilogram.
Bu istatistiklere göre bir Türkiye vatandaşı, bir Amerikalıdan yaklaşık 22 kat daha fazla incir tüketiyor. Öte yandan ABD, yerel üretimine rağmen iç piyasada tüketilen incirin yaklaşık yüzde 80'ini hala Türkiye'den ithal etmeye devam ediyor.
