Dersim (Rûdaw) – Avukat Cihan Söylemez, 1937 yılında idam edilen Seyit Rıza ve 6 Dersim ileri geleni hakkında verilen mahkeme idam kararlarının "kanun yararına bozulması" talebiyle Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla Adalet Bakanlığına başvurduklarını açıkladı.
11 Kasım 2026 tarihinde Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'ne dilekçe sunan Avukat Cihan Söylemez, yayımladığı videolu açıklamada başvurunun gerekçelerine ve beklenen hukuki sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
"Temyiz hakkı tanınmadan hukuka aykırı biçimde infaz edildiler"
İdam kararlarının üzerinden 89 yıl geçtikten sonra yargı yoluyla yüzleşmeye davet adımı attıklarını belirten Söylemez, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"11 Kasım 2026 tarihi itibarıyla, Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'ne gönderilmek üzere, Tunceli Kanunu hükümlerine göre karar veren Tunceli Ağır Ceza Mahkemesi kararı aleyhinde kanun yararına bozma talepli bir dilekçe ile müracaatta bulunulmuştur.
Seyit Rıza davası, 12 Ekim - 15 Kasım 1937 tarihleri arasında Elazığ'da Tunceli Kanunu özel hükümlerine göre sonuçlanmış ve 14 Kasım 1937'de hızla karar verilmiştir. 14-15 Kasım 1937'yi bağlayan gece, dönemin 1924 Anayasası'na, Ceza Kanunu'na ve Ceza Muhakameleri Kanunu'na aykırı olarak ve dönemin anayasasına aykırı Tunceli Kanunu hükümlerine göre, temyiz hakları tanınmadan verilen idam kararları hukuka aykırı biçimde infaz edilmiştir.
Bu infazlarla birlikte aynı dosyadaki ceza mahkûmiyetlerine ilişkin olarak 89 yıl sonra, bugün Dersim'de Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığına müracaat etmek suretiyle ilgili mahkeme kararının bozulması için Adalet Bakanlığına savcılık aracılığıyla müracaat edilmiş bulunulmaktadır."
"Hak İhlalleri zinciri günümüze kadar süre gelmiştir"
Tunceli Kanunu'nun 1924 Anayasası'na aykırı olarak Meclis'ten geçtiğini ve o dönemde Anayasa Mahkemesi gibi bir denetim kurumunun bulunmadığını hatırlatan Söylemez, yaşanan hak ihlallerinin boyutuna dikkat çekti:
"Yasanın (Tunceli Kanunu) yürürlükte kaldığı dönem içerisinde Cumhuriyet tarihimizin kitlesel olarak en büyük insan hakları ihlalleri yaşanmıştır. Bu ihlallerin yaşandığı yer, Tunceli Kanunu hükmü altında Dersim coğrafyasıdır. Seyit Rıza'nın davası ise olağanüstü bir şekilde bu kanun (Tunceli Kanunu) hükümlerine göre devam ettirilmiş, hem dönemin anayasa hem de dönemin ceza muhakemesi hukuku hiçe sayılmak suretiyle ciddi, ağır bir hak ihlali durumu oluşturmuştur.
Bu hak ihlali durumu sadece idam kararlarının ve akabinde temyiz hakkının Anayasa'da ve Ceza Muhakameleri Kanunu'nda olmasına rağmen kullandırılmaması yönünde değil, aynı zamanda naaşların teslimi konusunda da, ailelerin manevi miras hakkı konusunda da, inanç hürriyeti konusunda da ağır bir ihlal olarak günümüze kadar süre gelmiştir. Tüm bu ağır ihlaller yönünden bu ihlaller zincirinin ortadan kalkması için Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı yoluyla Adalet Bakanlığına müracaat edilmiştir."
“AİHM kararları emsal gösterildi”
Başvuru dilekçesinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Türkiye aleyhine verdiği kararların emsal olarak sunulduğunu kaydeden Söylemez, sözlerini şöyle sürdürdü:"Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 2001 ve 2009 tarihli Kıbrıs ve Varnava başvuru isimli kararlarında, süre gelen ağır ihlale ilişkin durumlarda devletlerin zamanaşımı def'inde bulunamayacağı, mağdurların haklarının teslim edilmesi gerektiği ve bu mağduriyetlerin ilgili devletler nezdinde giderilmesine ilişkin kararlar verilmiştir.
Bahsi geçen her iki karar da Türkiye aleyhine olan kararlardı. Bu iki kararı sunmak suretiyle bu iki kararın Seyit Rıza ve Seyit Rıza ile birlikte yargılanan diğer 57 Dersimli hakkında da uygulanabileceği, tatbik edilebileceğini ifade etmiş olduk.
Başvurumuz sonrası Adalet Bakanlığı talebi kabul eder, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına ihbarda bulunursa, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Seyit Rıza davasında verilen o adaletsiz ve anayasaya aykırı, sürekli ihlal içeren etkileri günümüze kadar gelen hükmü kaldırmış olacak ve bu hükmün kaldırılmasıyla birlikte Seyit Rıza ve birlikte yargılananlar aleyhindeki iddialar da ortadan kalkmış olacaktır.
Bu vesile ile Adalet mekanizması (yargı mekanizması) ile birlikte bir yüzleşme durumu söz konusu olacaktır. Bu yüzleşme sürecinin yargı üzerinden yapılması yönünden ilk adım atılmış bulunmaktadır ve sürecin takipçisi olunacaktır."
