Mardin (Rûdaw) - Mardin’in Derik ilçesi, binlerce yıldır zeytin üretiminin en önemli merkezlerinden biri olma özelliğini sürdürüyor.
İlçede sonbaharla birlikte zeytin hasadı telaşı başladı; ağaçlar silkeleniyor, zeytinler tek tek toplanıyor. Geçtiğimiz yıllara kıyasla bu sezon rekolte oldukça yüksek olsa da üreticiler düşük fiyatlardan şikayet ediyor.
Üreticiler, son yıllarda çevre il ve ilçelerden getirilen kalitesiz zeytinlerin piyasaya ucuza sürülmesinden ve bu durumun meşhur Derik zeytininin değerini düşürmesinden yakınıyor.
Zeytin bahçelerinde kadınlar, erkekler ve çocuklar omuz omuza vererek hummalı bir çalışma yürütüyor.
150-200 civarında zeytin ağacı bulunduğunu belirten çiftçi Metin Çilek, ürünlerinin kalitesine dikkat çekerek şunları söyledi:
"Derik zeytini tamamen organiktir. İlaçlama ya da gübreleme yapılmaz. Derik’te yaklaşık 32 çeşit zeytin bulunur. En meşhur ve kaliteli olanları ise hırxali, zoncik, beloti, mavi ve kejik türleridir. En değerlisi ise ölçekle satılan hırxali zeytinidir. 25 kiloluk bir ölçeği 6 bin 500 ile 7 bin lira arasında satılıyor. Kahvaltılık zeytin olarak hazırlandığında ise kilosu 300 ila 350 lirayı buluyor."
Üreticilerden Hürriyet Çilek ise kadınların hasat sürecindeki etkin rolünü şu sözlerle dile getirdi:
"Erkekler merdivenlerle ağacın bir yanını silkeliyor, biz kadınlar da diğer tarafını. Ağaçların üzerinde dal dal geziyoruz çünkü çocukluktan beri alışkınız. Derik kadınları beceriklidir, emekçidir."
70 yaşındaki Heve Çilek de zeytinliklerin köklü geçmişini hatırlatarak şöyle konuştu:
"Burası bize atalarımızdan, dedelerimizden miras kaldı. Ben gözlerimi bu zeytin ağaçlarının arasında açtım. Şimdi hava güzel, rahat çalışıyoruz. Eskiden şartlar zordu; sopalarla dallara vururduk, kar ve yağmur altında, soğukta ve kırağıda zeytin toplardık."
Dışarıdan gelen zeytinler piyasayı düşürüyor
Orman İşletme Müdürlüğü verilerine göre 2025 yılında Derik genelinde bin 535 ton zeytin elde edilmişti. Bu yıl verimin çok daha iyi olduğu ve rekoltenin 2 bin tonu aşmasının beklendiği ifade ediliyor. Ancak üreticiler fiyat politikasından memnun değil.
Çiftçi Muhammed Başaran, "Tüm yıl boyunca bu 15-20 günlük hasat dönemini bekliyoruz. Zeytin para ederse iyi, etmezse mecburen fabrikaya götürüp yağa dönüştürüyoruz" dedi.
Diğer bölgelerden getirilen zeytinlerin yerel üreticiyi mağdur ettiğini belirten çiftçi Hamdullah Demir ise şunları kaydetti:
"Son bir iki yıldır Edremit, Hatay ve Nizip’ten getirilen zeytinler Derik pazarına sokuldu. İnsanlar da ucuz olduğu için onları alıyor. Böyle olunca bizim kaliteli Derik zeytinimiz elimizde kalıyor."
7 kilo zeytinden 1 kilo zeytinyağı
Derikli çiftçiler hasat ettikleri zeytinlerin bir kısmını sofralık olarak satarken, kalanını ise ilçedeki fabrikalara götürerek zeytinyağına dönüştürüyor.
Yaklaşık 80 ağacından 800 kilo zeytin topladığını belirten üretici Beytullah Aydın, "Ürünümüzü tenekelerle satıyoruz. Bir teneke 17-18 kilo geliyor ve tenekesini 7 bin 500 ile 8 bin 500 lira arasında satışa sunuyoruz" ifadelerini kullandı.
Zeytinyağı fabrikası çalışanı Alaattin Taş ise yağ çıkarma oranlarına dair şu bilgileri paylaştı:
"Zeytinin cinsine göre randıman değişiyor. Bazı türlerde 7 kilodan 1 kilo yağ elde edilirken, öyle türler var ki 3 kilodan 1 kilo yağ veriyor. Kalitesi düşük bazı türlerde ise ancak 10 kilodan 1 kilo yağ çıkabiliyor."
Derik genelinde 16 bin dönümlük arazide yaklaşık 600 bin zeytin ağacı bulunuyor ancak bu ağaçların şu an yalnızca 300 bininden verim alınıyor.
