Haber Merkezi - Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), ortaokullarda seçmeli olarak okutulan “Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi” bünyesindeki Zazaca (Dimilkî) için müstakil bir öğretim programı oluşturdu. Daha önce Kürtçenin Kurmancî lehçesiyle ortak bir müfredat çatısı altında ele alınan Zazaca, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” kapsamında hazırlanan yaklaşık 200 sayfalık yeni müfredat doğrultusunda 5, 6, 7 ve 8’inci sınıflarda bağımsız bir program olarak okutulacak.
Karar gazetesinden Cansu Derebeyoğlu Asil’in haberine göre MEB, Zazacanın eğitim sistemindeki yeriyle ilgili dikkat çeken bir düzenlemeye gitti.
Hazırlanan yeni “Ortaokul Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi (Zazaca) Öğretim Programı” ile Zazaca için başlı başına ayrı bir müfredat yapısı oluşturuldu. Bakanlığın yayımladığı belgenin kapağında da Zazaca doğrudan ayrı bir öğretim programı olarak yer aldı.
Bu düzenleme, Zazacanın MEB’in mevcut ders yapısı içerisindeki konumunda belirgin bir ayrışmaya işaret ediyor.
Daha önce Kurmancî ile ortak programdaydı
Bakanlığın önceki müfredatında Kurmancî ve Zazaca, Kürtçenin iki lehçesi olarak tek bir program çatısı altında yürütülüyordu.
MEB’in önceki program metninde açıkça, “Program, Kürtçenin (Kurmancca ve Zazakî) öğretimine yönelik olarak hazırlanmış ortak bir içeriğe sahiptir” deniliyordu.
Onaylanan yeni düzenlemede ise Kurmancî ile olan bu ortak yapı kaldırılarak doğrudan Zazacaya özgü dil bilgisi, temalar, sözcük dağarcığı ve öğrenme çıktıları belirlendi. Böylece Zazaca, eğitim sistemi içinde tamamen bağımsız bir öğretim programı ve müfredat yapısına kavuşmuş oldu.
Akademisyenler ve Zazaca öğretmenleri hazırladı
Hazırlık sürecine 2026 yılı başında başlanan program; Bingöl Üniversitesi, Munzur Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi’nden akademisyenler ile Bingöl İl Milli Eğitim Müdürlüğü kadrosunda yer alan Zazaca öğretmenlerinden oluşan ortak bir çalışma grubu tarafından hazırlandı.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından onaylanan yaklaşık 200 sayfalık çalışma, genel ilkelerin yanı sıra 5’inci sınıftan 8’inci sınıfa kadar her sınıf düzeyi için özel tema ve öğrenme çıktıları tanımlıyor. Müfredat içeriğinde 5’inci sınıf programı 25’inci, 6’ncı sınıf 69’uncu, 7’nci sınıf 113’üncü ve 8’inci sınıf 157’nci sayfadan itibaren tematik olarak ayrılıyor.
Amaç: Zazacanın günlük hayatta iletişim dili olması
Yeni programın temel hedefi, dilin yalnızca kuramsal veya gramer düzeyinde kalmaması, öğrencilerin gündelik yaşamda Zazaca iletişim kurabilmesi olarak tarif ediliyor.
Program çerçevesinde dinleme-anlama, okuma, konuşma ve yazma olmak üzere dört temel dil becerisinin geliştirilmesi amaçlanırken; öğrencilerin Zazacayı doğal yaşam alanlarında kullanabilmeleri ve dilin aktardığı kültürel birikimi tanımaları öngörülüyor.
Avrupa dil çerçevesine (CEFR) uyumlu yapı
Müfredat, Avrupa Ortak Başvuru Metni’ndeki (CEFR) dil seviyelerine göre kademelendirildi:
* 5 ve 6’ncı sınıflar: A1.1 seviyesi
* 7 ve 8’inci sınıflar: A1.2 seviyesi
Haftada bir veya iki ders saati olarak planlanan derslerde her eğitim yılı boyunca dört ana tema işlenecek. MEB, tema sayısının sınırlı tutulmasıyla öğrencilerin yüzeysel bilgi yerine daha derinlemesine bir sözcük dağarcığı edinmesinin hedeflendiğini belirtiyor. Bu kapsamda 5’inci sınıfın ilk teması “Okulum” başlığı altında alfabe, tanışma, sayılar ve sınıf ortamındaki temel iletişim kalıplarını içeriyor.
Ders kitapları baştan yazılacak
Müfredatın bağımsız hale getirilmesiyle birlikte mevcut Zazaca ders kitaplarının da baştan hazırlanması gerekiyor.
Yeni öğretim programında 5, 6, 7 ve 8’inci sınıflar için ders kitabı, çalışma kitabı ve öğretmen kılavuz kitabı ayrı ayrı planlandı. Talim ve Terbiye Kurulu’nun onay sürecinin ardından yeni kitapların basılarak okullarda öğrencilere ulaştırılması bekleniyor.
Seçmeli ders modülü ve atamalarda ayrı branş
Yeni programın hayata geçmesiyle idari ve atama süreçlerinde de yeni adımların atılması planlanıyor.
Aktarılan bilgilere göre:
* MEB’in ders seçim modüllerinde Zazaca artık müstakil bir seçenek olarak yer alacak.
* Öğretmen alımlarında Zazaca ayrı bir branş koduyla listelenecek.
Zazaca öğretmenliği kadrolarına yapılacak atamalarda üniversitelerin Zaza Dili ve Edebiyatı lisans mezunları esas alınacak.
