Dersim (Rûdaw) – Bingöl’ün Genç ilçesi ile Diyarbakır’ın Lice ilçesi sınırlarında Sarım Çayı ve kolları üzerinde yapılması planlanan BİRSU Hidroelektrik Santrali (HES) projesine ilişkin davada bilirkişi raporu hazırlandı. Raporda, projeye verilen “ÇED Olumlu” kararının yeterli bilimsel ve mühendislik temeline dayanmadığı belirtildi.
Dersimli avukat Barış Yıldırım’ın, BİRSU HES projesine verilen “ÇED Olumlu” kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açtığı davada bilirkişi incelemesi tamamlandı.
Bilirkişi heyeti, projenin ÇED raporunda hidroloji, hidrojeoloji, ekoloji, flora ve fauna, orman, tarım ve kümülatif çevresel etkiler açısından önemli eksiklik ve belirsizlikler bulunduğunu tespit etti.
Raporda, 3 Ocak 2023 tarihli “ÇED Olumlu” kararının yeterli bilimsel ve mühendislik temeline dayanmadığı değerlendirmesine yer verildi.
Sarım Çayı’ndaki ekolojik yapı
Bilirkişi incelemesinde Sarım Çayı ve çevresindeki biyolojik çeşitlilik de değerlendirildi.
Raporda, bölgede bulunan Batman bantlı çöpçü balığı ile su samurunun ekolojik açıdan özel önem taşıdığına dikkat çekildi. HES projesinin su rejimi ve habitatların sürekliliği üzerindeki olası etkilerinin ise yeterince ortaya konulmadığı belirtildi.
Dava dilekçesinde de bölgede yaban keçisi, keklik, vaşak, bozayı ve kurt gibi türlerin bulunduğu, ayrıca dünyada neslinin tükendiği düşünülen Batman bantlı çöpçü balığının Sarım Çayı’nda tespit edildiği ifade edilmişti.
BİRSU HES projesi kapsamında 2 regülatör, 3 bent, 5 iletim tüneli, yükleme havuzu, cebri boru, santral binası, kırma-eleme tesisi ve hazır beton santrali yapılması planlanıyor.
“Can suyu yeterli değil”
Bilirkişi raporunda, HES kapsamında bırakılması planlanan can suyunun özellikle kurak dönemlerde ekolojik ihtiyaçları karşılayıp karşılamayacağı da değerlendirildi.
Raporda, hidrolojik veriler, akış rejimi ve çevresel akış hesaplamalarında eksiklik ve belirsizlikler bulunduğu belirtilerek, projenin su rejimi üzerindeki etkilerinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiği vurgulandı.
Diğer HES’lerle birlikte değerlendirilmedi
Raporda ayrıca BİRSU HES’in, Sarım Çayı’nın da içerisinde bulunduğu Dicle Havzası’ndaki diğer baraj ve HES projeleriyle birlikte oluşturacağı kümülatif çevresel etkinin yeterince değerlendirilmediği kaydedildi.
Dava dilekçesinde de havzada işletmede, tamamlanmış veya planlama aşamasında çok sayıda baraj ve HES bulunduğu, bunların BİRSU HES ile birlikte yaratacağı etkinin ÇED raporunda yeterince ele alınmadığı savunulmuştu.
Erozyon, heyelan ve deprem risklerine dikkat çekildi
Bilirkişi heyeti, proje alanındaki orman ve doğal alanların yanı sıra erozyon, heyelan, çığ ve kaya düşmesi gibi risklerin de yeterince değerlendirilmediği görüşüne yer verdi.
Dava dilekçesinde ise proje sahasının diri fay hattı üzerinde ve birinci derece deprem bölgesinde bulunduğu belirtilmişti.
Mahkemenin kararı bekleniyor
Barış Yıldırım tarafından açılan davada, BİRSU HES projesine verilen “ÇED Olumlu” kararının önce yürütmesinin durdurulması, ardından iptal edilmesi talep edilmişti.
Dilekçede ayrıca yöre halkının Halkın Katılımı Toplantısı’nda projeye karşı çıktığı, ancak itirazların ÇED raporunda yeterince değerlendirilmediği savunulmuştu. HES projesinin köylülerin kullandığı su kaynakları ile yeraltı ve yüzey sularına zarar verebileceği de ileri sürülmüştü.
Bilirkişi raporunun mahkemeye sunulmasının ardından gözler, BİRSU HES’e verilen ÇED Olumlu kararının iptali istemiyle açılan davada mahkemenin vereceği karara çevrildi.
