Haber Merkezi – İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) tarafından yürütülen bir araştırma, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının son yıllarda belirgin şekilde şiddetlendiğini, özellikle 2023 ve 2025 yazlarının son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarına sahne olduğunu ortaya koydu.
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya'nın hazırladığı çalışma, Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunuldu.
Araştırmada, Türkiye'de 1950-2025 dönemindeki sıcak hava dalgalarının değişimi günlük maksimum sıcaklık verileri kullanılarak "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)" ile analiz edildi.
Yaz sıcaklıkları belirgin şekilde yükseldi
Araştırmaya göre, 1970-1990 döneminde yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları 22-23 derece arasında seyrederken, 2000'li yıllardan itibaren hızlanan ısınmayla bu değer 24-25 dereceye yükseldi.
2024 yılında ortalama yaz sıcaklığı 26,1 dereceye ulaşarak rekor kırdı.
Çalışma, ortalama sıcaklıkların yanı sıra aşırı sıcak hava olaylarının şiddetinde de önemli bir artış yaşandığını gösterdi. 1980-2009 referans dönemine göre sıcak hava dalgalarının yıllık toplam şiddeti, 2010 sonrasında yaklaşık üç kat arttı.
2023 ve 2025 en şiddetli yıllar oldu
Araştırmaya göre, 2023 ve 2025 yazları son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler olarak kayıtlara geçti.
2023 yılında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre yedi katın üzerine çıkarken, 2025 yılında bu oran yaklaşık 11 kata ulaştı.
Ortalama yaz sıcaklığının rekor kırdığı 2024 yılında ise sıcak hava dalgalarının büyüklüğü tekil olaylarda referans döneme göre yaklaşık yüzde 95, yıllık toplamda ise yüzde 150 daha yüksek gerçekleşti.
Araştırmacılar, en sıcak yazların her zaman en şiddetli sıcak hava dalgalarıyla örtüşmediğine dikkat çekerek, bu olayların atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi birçok etkenin birleşimiyle oluştuğunu belirtti.
Sıcak gün sayısı artacak
Araştırmada, elde edilen bulguların Türkiye ve Doğu Akdeniz'de iklim rejiminde önemli bir değişime işaret ettiği vurgulanırken, aşırı sıcakların daha doğru tahmin edilmesi ve iklim uyum stratejilerinin güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Bilim insanlarının geleceğe yönelik projeksiyonlarına göre, 1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de yılda ortalama 3 ila 5 gün süren sıcak hava dalgalarının, iklim değişikliğine ilişkin kötümser senaryoda 2021-2050 döneminde İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16, Antalya'da 18, İzmir'de ise 23 güne çıkması bekleniyor.
2051-2080 döneminde ise sıcak hava dalgası görülen gün sayısının İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38, Antalya ve Konya'da 40, İzmir'de ise 53 güne kadar yükselmesi öngörülüyor.
