Dersim (Rudaw) – Dersim'de güvenlik gerekçesiyle ilk boşaltılan yerleşim yerlerinden biri olan Karşılar (Halvori) köyüne bağlı Elmali (Boli) mezrası sakinleri, aradan geçen 39 yıla rağmen köylerine dönememenin üzüntüsünü yaşıyor.
Dersim'de büyük travmalara neden olan köy boşaltmalarının ilk örneklerinden biri 1987 yılında yaşandı.
Karşılar köyüne bağlı 15 haneli Elmali mezrası, çatışmalı süreç nedeniyle boşaltıldı.
Köyün boşaltılmasının ardından can güvenliği nedeniyle köylülerin bir kısmı çevre köylere yerleşirken, diğerleri Türkiye'nin farklı kentlerine ve Avrupa ülkelerine göç etmek zorunda kaldı.
39 yıldır yolu bulunmayan ve büyük ölçüde yıkılan köylerini yeniden görmek isteyen Elmali köylüleri, doğup büyüdükleri topraklara dönmenin umudunu taşıyor. Uzun yıllardır mezarlarını ve ziyaret yerlerini göremeyen köylüler, dönüş için gerekli koşulların oluşturulmasını talep ediyor.
Ulaşım olmadığı için özlem duydukları köylerine ancak uzaktan bakabilen köylüler, yıllar sonra hasret gidermeye çalıştı. Köylerini uzun süre seyreden vatandaşlar, uzaktan fotoğraf çektirmekle yetindi.
“Benim devletten tek beklentim budur”
39 yıldır köyünü yalnızca iki ya da üç kez ziyaret edebildiğini söyleyen Alişan Dönmez, yaşadıkları özlemi şu sözlerle anlattı:
"1987 yılında köyümüz boşaltıldı. Hepimiz çıkmak zorunda kaldık. O yıldan beri yani 39 yıldır köyümüz boş. Sadece iki ya da üç kez ziyaret edebildim, ondan sonra da adımımı atamadım. Şimdi gitsem mezar yerlerini bilmem ve tanıyamam. Hayatımız hep dışarıda geçmek zorunda kaldı. Ancak şimdi ortam değişti, güzelliğe doğru gidiyor. Hepimiz istiyoruz ki güzellik olsun ve milletin huzuru olsun. İstiyoruz ki yolumuz olsun, herkes gidip köyüne yerleşsin, arıcılık yapsın, bostanını eksin. Benim devletten tek beklentim budur. Devletten başka bir beklentim yok."
“İnsanlarımız geri gelmek istiyor”
Yıllardır mezar ziyaretlerine gidemediklerini belirten Hasan Dönmez ise şunları söyledi:
"Yıllardır mezar ziyaretimize gidemiyoruz. Mezarlarımızın yerini bilmiyoruz. 39 yıldır il dışındayız. Yıllar aradan geçtikten sonra da ara ara yasaklar vardı. Özel güvenlik bölgesi ilan etmişlerdi. Ziyaretlerimize, mezarlarımıza gidemiyorduk. Şu an bir barış süreci var. Hayvancılık yapmak istiyoruz, arıcılık yapmak istiyoruz. İnsanlarımız geri gelmek istiyor."
“Köyümü çok özledim”
Elmali mezrası boşaltıldığı için yıllardır Karşılar köyünde yaşamını sürdürmek zorunda kalan Perihan Dönmez de köyüne duyduğu özlemi dile getirdi:
"Köyümüzü yıllardır göremiyoruz. Köylerini terk etmek zorunda kalan insanların çoğu öldü. Yolumuz yok, suyumuz yok. Bize 'gidin köyünüze yerleşin' diyorlar ama yol olmayınca nasıl yerleşelim? Yol olsun ki eşyamızı götürelim. Köyümü çok özledim. Hayatımız orada geçti, çocuklarımız orada doğdu. Şimdi ise bu hale geldik. Başka insanlara ait köyde yaşamak zorunda kalıyoruz. İnsanlar bize 'buradan çıkın, burası sizin köyünüz değil' diyorlar. Benim en büyük derdim ve özlemim mezradaki köyüme dönmek. Başka bir şey istemiyorum."
Dersim'de köy boşaltmalarının en yoğun yaşandığı dönem olan 1994 yılında 183 köy ve 823 mezra boşaltıldı.
Bu süreçte yaklaşık 41 bin 939 kişi yaşadığı yerleri terk etmek zorunda kaldı. Aradan geçen yıllara rağmen birçok köyde altyapı ve ulaşım sorunları nedeniyle geri dönüşler sınırlı düzeyde kaldı.
