Haber Merkezi - Mark Zuckerberg destekli Biohub, Google, Meta ve ABD hükümetiyle birlikte insan hücrelerinin yapay zeka kullanılarak dijital ortamda modellenmesini amaçlayan 1,8 milyar dolarlık girişim başlattı. Projeyle bilim insanlarının ilaçlar, genetik değişiklikler ve diğer müdahalelerin hücreler üzerindeki etkilerini laboratuvar deneylerinden önce bilgisayar ortamında test edebilmesi hedefleniyor.
Mark Zuckerberg ve eşi Priscilla Chan tarafından kurulan kâr amacı gütmeyen araştırma kuruluşu Biohub, Google DeepMind, Isomorphic Labs, Meta ve ABD hükümetiyle birlikte Virtual Biology Initiative (Sanal Biyoloji Girişimi) kapsamında büyük çaplı bir araştırma programı başlattı.
Çarşamba günü duyurulan ve yaklaşık 1,8 milyar dolarlık kaynak öngörülen girişimin temel amacı, yapay zeka modellerinin insan hücrelerinin davranışlarını tahmin edebilmesi için gerekli büyük miktardaki biyolojik veriyi toplamak, ölçmek ve standartlaştırmak.
Hedef “sanal hücre” oluşturmak
Projenin uzun vadeli hedefi, bir hücrenin ilaç, genetik değişiklik veya diğer biyolojik müdahalelere nasıl tepki vereceğini öngörebilen yapay zeka modelleri geliştirmek.
Bu modellerin başarılı olması halinde bilim insanlarının bazı deneyleri önce bilgisayar ortamında gerçekleştirmesi ve olası sonuçları laboratuvar çalışmalarından önce değerlendirmesi mümkün olabilecek.
Biohub Bilim Başkanı Alex Rives, doğru ve öngörü gücü yüksek bir biyoloji modelinin bilimsel araştırmaları önemli ölçüde hızlandırabileceğini belirterek, deneylerin dijital ortamda yapılabilmesinin yeni keşiflerin önünü açabileceğini söyledi.
Bu sistemin, yeni ilaçların geliştirilmesi ve hastalıkların mekanizmalarının anlaşılması sürecinde kullanılan geleneksel deneylere alternatif değil, ön değerlendirme ve araştırma aracı olarak kullanılması hedefleniyor.
1,8 milyar dolarlık kaynak nasıl kullanılacak?
Projeye teknoloji şirketleri ve ABD hükümeti farklı biçimlerde katkı sağlayacak.
Google DeepMind, yapay zeka destekli ilaç araştırmaları yapan Isomorphic Labs ve Meta, girişime toplam 300 milyon dolar yatırım yapacak.
ABD Enerji Bakanlığı (DOE) ise beş yıl içinde biyolojik ölçüm, modelleme ve bilgi işlem altyapısı için 500 milyon dolardan fazla kaynak sağlayacak.
ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), daha önce 500 milyon dolardan fazla federal yatırımla oluşturulan veri setleri ve diğer kaynakları projeye sunacak. Biohub da bu verilerin yapay zeka modellerinin eğitilmesine uygun şekilde standartlaştırılması üzerinde çalışacak.
Biohub ise nisan ayında beş yıllık Sanal Biyoloji Girişimi'ni 500 milyon dolarlık başlangıç taahhüdüyle başlatmıştı.
Veriler bilim dünyasının kullanımına açılacak
Projede oluşturulacak biyolojik veri setlerinin ilerleyen dönemde daha geniş bilim dünyasının kullanımına sunulması planlanıyor.
Biohub’a göre projeye ticari ortaklar tarafından finansman sağlanarak oluşturulan verilere, bu şirketlerin bir yıl süreyle özel erişim hakkı bulunacak. Bu sürenin ardından verilerin bilim dünyasının kullanımına açılması öngörülüyor.
Hükümet tarafından finanse edilen verilerde ise böyle bir özel erişim süresi uygulanmayacak.
Proje henüz “sanal insan hücresi” aşamasında değil
Girişimin duyurulması, insan hücrelerinin eksiksiz dijital kopyalarının hazır olduğu anlamına gelmiyor.
İlk aşamada çok büyük miktarda biyolojik verinin toplanması ve standartlaştırılması, hücrelerin ayrıntılı biçimde ölçülmesi ve gelişmiş bilgi işlem altyapısının oluşturulması gerekiyor.
Beş yıllık programın sonunda, hücrelerin davranışlarını ve farklı müdahalelere vereceği tepkileri öngörebilen daha gelişmiş yapay zeka modellerinin ortaya çıkarılması hedefleniyor.
