Haber Merkezi - Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Lomami Ulusal Parkı'nda yaşayan ve ilk kez 2008 yılında görüntülenen gizemli bir maymun, yaklaşık 18 yıl süren araştırmaların ardından bilim dünyasında yeni bir tür olarak kabul edildi.
Balanga halkı tarafından "Likweli" olarak adlandırılan maymun, bilimsel olarak Colobus congoensis ismiyle tanımlandı. Böylece Afrika'ya özgü colobus maymunlarının bilinen tür sayısı altıya yükseldi.
Yale Üniversitesi Antropoloji Bölümü'nde doktora sonrası araştırmacı olan ve çalışmanın ortak yazarlarından Julia Arenson, farklı veri setlerinin aynı sonuca ulaştığını belirterek, "Likweli, daha önce tanımlanmamış, colobus maymunlarının ayrı bir türüdür. Bilime tamamen yabancı bir primat türünün keşfi son derece nadir görülen bir durum" dedi.
Bulanık bir fotoğrafla başlayan keşif
Araştırmacılar, 2008 yılında Kongo yağmur ormanlarının ağaç tepelerinde alışılmadık siyah renkli bir maymunun bulanık bir fotoğrafını çekti. Görüntü, yeni bir türü doğrulamak için yeterli olmadı.
Yaklaşık 10 yıl sonra aynı maymunun yeniden görülmesiyle araştırmalar hız kazandı.
Çalışmanın ortak yazarlarından Terese Hart, "Lomami Ormanı'nda on yıllık keşif çalışmalarının ardından yeterince net gözlemler ve ikna edici fotoğraflar elde edebildik. Bu primat yalnızca yeni değil, aynı zamanda son derece nadir ve çok dar bir yaşam alanına sahipti" ifadelerini kullandı.
Dört yıl süren saha çalışması
Bilim insanları 2018-2022 yılları arasında bölgede kapsamlı saha araştırmaları yürüttü. Ekip, maymunun kurbağa sesini andıran çağrılarını kaydetti, genetik örnekleri analiz etti ve çevredeki 52 köyde yaşayanlarla görüştü.
Yaklaşık 1.700 kilometrekarelik ormanlık alanda 114 gözlem yapılmasına rağmen türü tespit etmek oldukça güç oldu. Görüşülen 52 köyden yalnızca sekizinde yaşayanlar Likweli'yi tanıdıklarını söyledi.
Araştırmanın yürütücülerinden John Hart, keşfin Kongolu saha araştırmacılarının dikkati sayesinde gerçekleştiğini belirterek, "Saha ekiplerimiz karşılarında tanımadıkları bir canlı olduğunu fark etti. Onların dikkatli gözlemleri ve ısrarı olmasaydı bu keşif mümkün olmazdı" dedi.
Nesli tehlike altında olabilir
Bilimsel dergi PLOS One'da yayımlanan araştırmaya göre Likweli, son 75 yılda vahşi doğada keşfedilen beşinci yeni Afrika maymunu türü oldu.
Araştırmacılar, türün yalnızca Kongo Nehri'nin üç kolu arasında kalan sınırlı bir ormanlık bölgede yaşadığını, avcılık ve insan faaliyetlerinin ise yaşam alanını tehdit ettiğini belirtti.
Yale Üniversitesi Antropoloji Bölümü'nden Prof. Eric Sargis, "Bu keşif yalnızca bilimsel açıdan değil, doğanın korunması açısından da büyük önem taşıyor" dedi.
Araştırma ekibi, Colobus congoensis türünün "nesli tehlike altında" kategorisine alınmasını önerirken, keşfin Lomami Ulusal Parkı'nın biyolojik çeşitliliğinin korunmasına yönelik çalışmalara da katkı sağlamasını umduklarını ifade etti.
