Haber Merkezi - Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, ülke genelinde araçlara zarar veren standart altı bozuk benzin sevkiyatının yol açtığı toplumsal tepkilerin ardından, bugün devlete ait Suriye Petrol Şirketi'nin (SPC) başına yeni bir genel müdür atayarak Yusuf Kablavi'yi görevden aldı.
Suriye devlet medyasında yer alan habere göre Şara, yayımladığı 190 sayılı cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle şirketin genel müdürlüğüne Mahir Halil Hasan'ı getirdi. Kararnamede Kablavi’nin görevden alınma gerekçesine dair resmi bir açıklama yapılmadı.
Söz konusu atama, Suriye Enerji Bakanlığı'nın kalite standartlarını karşılamayan bir parti benzinin operasyonel bir hata sonucu iç pazara dağıtıldığını, bu yakıtın araçlarda hasara yol açtığını kabul etmesinden ve sorumlulardan hesap sorulması çağrılarının yükselmesinden beş gün sonra geldi.
Yaşanan bu skandal, eylül ayında Suriye genelinde protestolara neden olan akaryakıt zamlarının yarattığı öfkeyi daha da tırmandırdı. Olay, iç piyasadaki enerji talebini karşılamakta ve maliyetli ithalata olan bağımlılığı azaltmakta zorlanan hükümet üzerindeki baskıyı artırdı.
Yakıtın bir bölümü piyasaya sürülmüştü
Salı günü Enerji Bakanlığı, araç arızalarına yönelik şikayetleri inceleyen teknik komitenin onaylı standartlara uymayan bir benzin sevkiyatı tespit ettiğini duyurmuştu.
Bakanlığın açıklamasına göre söz konusu sevkiyat, iç tüketime uygun bulunmadığı için menşeine iade edilmesine karar verilmeden önce SPC'nin depolama tanklarına boşaltılmıştı.
Bakanlık, “Standartlara uymayan benzinin boru hattı ağı üzerinden menşeine iade edilmesi sürecinde operasyonel bir hata meydana gelmiş ve bu yakıt, gerekli teknik şartları karşılayan benzinle karışmıştır” ifadelerine yer verdi. Açıklamada, bu karışık yakıtın bir bölümünün piyasaya sürüldüğü ve araçlarda mekanik hasara neden olduğu teyit edildi.
Resmi soruşturma, 10 Ekim'de akaryakıt aldıktan sonra araçlarında mekanik arızalar meydana geldiğini bildiren sürücülerin peş peşe gelen şikayetleri üzerine başlatılmıştı.
Bakanlık; sorumlular hakkında adli işlem başlatılacağını, operasyonel süreçlerdeki aksaklıkların ve kalite kontrol eksikliklerinin giderileceğini taahhüt etti. Ayrıca SPC'ye, araçları zarar gören vatandaşlar için aşamalı olarak ödeme yapılacak bir tazminat mekanizması kurma talimatı verildi.
Patlak veren kriz, Kablavi'nin istifası ya da görevden alınması yönündeki baskıları artırdı.
Şara'ya “görevden alma” çağrısı yapılmıştı
Suriye Halk Meclisi Enerji Komisyonu üyesi Halid el-Halef, benzin krizinden Kablavi'yi doğrudan sorumlu tutarak Şara'ya görevden alma çağrısında bulunmuştu. Halef, devlet televizyonu Syrian News Channel'a yaptığı açıklamada, “Hileli ve standart dışı benzin krizinin sorumlusu Yusuf Kablavi'dir; Cumhurbaşkanını kendisini derhal görevden almaya çağırıyoruz” demişti.
Yönetim kademesindeki bu değişiklik, hem akaryakıt fiyatlarına yönelik yaygın hoşnutsuzluğun ortasında hem de Suriye Merkez Bankası'nın Suudi Aramco'nun ticari kolu olan Aramco Trading'den petrol ithalatını finanse etmek üzere 14 yıl aradan sonra ilk kez kredi açtığını duyurmasından bir hafta sonra gerçekleşti.
11 Ekim'de adı açıklanmayan “büyük” bir ABD bankası aracılığıyla organize edilen bu finansal işlemin, Suriye Petrol Şirketi'nin resmi uluslararası bankacılık kanalları üzerinden akaryakıt tedarikini güvence altına almasına yardımcı olması amaçlanıyor.
Suriye; petrol üretimindeki düşüş, pahalı ithalat kalemleri ve fiyat artışlarına yönelik halk tepkisi nedeniyle iç piyasadaki yakıt ihtiyacını karşılamakta büyük güçlük çekiyor. Suriye Petrol Şirketi, bu yeni finansman modeliyle petrol alım yönetiminin iyileştirileceğini ve iç pazar için düzenli arz sağlanacağını ifade etti.
Eylül ayında zam yapılmıştı
Eylül ayında Suriyeli yetkililer sübvanse edilen akaryakıt fiyatlarını artırmıştı. Buna göre 95 oktan benzinin litresi yaklaşık yüzde 28 artışla 195 Suriye lirasına, 90 oktan benzin ise yaklaşık yüzde 26 artışla 185 liraya yükselmişti. Mazot fiyatları yüzde 40, mutfak tüpü fiyatları ise yaklaşık yüzde 9 oranında zamlanmış, bu durum ülkenin çeşitli bölgelerinde sokak protestolarını tetiklemişti.
Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir, zamların kısmen Banyas Rafinerisi'nin kapsamlı bir bakım gerekçesiyle geçici olarak kapatılmasından kaynaklandığını, bu durumun Suriye'yi ithal petrol ürünlerine çok daha bağımlı hale getirdiğini belirtmişti.
