Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Bölgesi’nde şeker hastalığı vakaları alarm verici bir hızla artıyor. Uzmanlar, nüfusun yaklaşık yüzde 14’ünün diyabetle mücadele ettiğini belirtirken, saha taramaları gerçek rakamların çok daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
Modern yaşam tarzı, hareketsizlik ve sağlıksız beslenme, Kürdistan Bölgesi’nde ciddi bir halk sağlığı sorununu tetikledi. Uzmanların paylaştığı son verilere göre, 6,3 milyon nüfuslu bölgede yaklaşık 868 bin kişi diyabet hastası. Bu rakam, toplumun yüzde 13,8’ine tekabül ediyor.
Gerçek tablo daha ağır: Gizli şeker yayılıyor
Halepçeli Diyabet Uzmanı Dr. Berhem Zeyneddin, resmi rakamların sadece "buzdağının görünen kısmı" olduğu konusunda uyarıyor. Yapılan saha taramalarına dikkat çeken Zeyneddin, "Resmi kayıtların aksine, halk üzerinde yapılan birebir testlerde diyabet oranının yüzde 18,2 olduğu görüldü. Daha da endişe verici olanı, halkın yüzde 14,7’sinin 'gizli şeker' evresinde olması. Bu kişiler her an şeker hastasına dönüşebilir" dedi.
Hastaların sadece yüzde 30’u kurallara uyuyor
Hastalığın kontrol altına alınamamasındaki en büyük engel ise "yanlış tedavi alışkanlıkları". Uzmanlar, hastaların sadece yüzde 30 ile yüzde 40’ının tıbbi tavsiyelere tam uyum sağladığını belirtiyor.
Dr. Zeyneddin, "Hastalarımız sadece ilaca güveniyor. Oysa diyabetle mücadelenin temeli beslenme değişikliği ve kilo vermektir. Çoğu hasta yaşam tarzını değiştirmeyi reddettiği için hastalık kronikleşiyor ve organ hasarlarına yol açıyor" ifadelerini kullandı.
Erbil, Süleymaniye ve Duhok’ta son durum
Erbil
Sağlık yetkilileri, farkındalık çalışmalarının etkisiyle yeni vaka artış hızında bir düşüş yaşandığını savunuyor. Ancak 2025 yılında bin 300'den fazla yetişkin vaka kaydedilmesi riskin sürdüğünü gösteriyor.
Duhok
Uzmanlar yıllık artışın sürdüğünü, vaka sayısının kadın ve erkekler arasında eşit dağıldığını bildiriyor.
Süleymaniye
Bölgede farkındalığın en yüksek olduğu şehirlerden biri olmasına rağmen, vaka sayıları stabil seyrini koruyor.
Risk yaşı 20’lere düştü
Diyabetin "yaşlı hastalığı" olduğu algısı artık tarihe karışıyor. Uzmanlar, geçmişte 45 yaş üstünde görülen Tip 2 diyabetin, günümüzde obezite ve yanlış beslenme nedeniyle 20’li ve 30’lu yaşlardaki gençlerde de sıkça görülmeye başladığını vurguluyor.
Obezite 1 numaralı neden
Kürdistan Bölgesi'nde diyabeti tetikleyen faktörlerin başında obezite geliyor. Hareketsiz yaşam, aşırı şekerli ve karbonhidratlı gıdaların tüketimi, fast-food alışkanlığı ve stres, hastalığın yayılmasındaki temel aktörler olarak sıralanıyor.
Sosyal yaşam tarzı ve kısıtlı hareket imkanları nedeniyle kadınlarda görülme oranının erkeklere göre bir miktar daha fazla olduğu kaydedildi.
Sağlık uzmanları, 30 yaş üzerindeki tüm vatandaşların düzenli tarama yaptırması ve "ilaç odaklı" değil "yaşam tarzı odaklı" bir tedaviye geçilmesi çağrısında bulunuyor.
