Erbil (Rûdaw) - ABD’deki Duke Üniversitesi’nden bilim insanları, gözün retina tabakasındaki hasarlı kan damarlarını onarabilen özel bir hücre türü üretmeyi başardı.
Bu gelişme, milyonlarca insanı etkileyen görme kayıplarının tedavisi için "çığır açıcı" bir umut olarak nitelendiriliyor.
Tıp dünyasında heyecan yaratan araştırma, Duke Üniversitesi biyomedikal mühendisleri tarafından gerçekleştirildi.
Ünlü bilim dergisi Nature Biomedical Engineering'de yayımlanan çalışmaya göre, araştırmacılar insan kök hücrelerini kullanarak gözün ağ tabakasında bulunan ve damarların iç yüzeyini oluşturan "retinal vasküler endotel hücrelerini" laboratuvar ortamında üretmeyi başardı.
Farelerde görme fonksiyonu geri kazandırıldı
Geliştirilen bu hücreler, retina hastalığı bulunan fareler üzerinde test edildi. Nakil yapılan farelerde, üretilen hücrelerin hasarlı dokulara başarıyla yerleştiği ve yeni kan damarları oluşumunu tetiklediği gözlemlendi.
En önemlisi ise bu işlemin, farelerin retina fonksiyonlarını ve görme yetilerini kısmen geri kazanmalarını sağlaması oldu.
"Tedavi edilemeyen hastalıklar için yeni bir yol"
Araştırmanın lideri, Duke Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Profesörü Sharon Gerecht, çalışmanın önemini şu sözlerle vurguladı:
"Retina hastalıkları dünya genelinde milyonlarca insanı etkiliyor ancak bu hastalıkların mekanizmasına dair anlayışımız hâlâ kısıtlı. Bu durum yeni tedavilerin geliştirilmesini zorlaştırıyordu. İnsan kök hücrelerini kullanarak bu hücreleri üretmek, körlükle mücadelede tamamen yeni bir tedavi yolunun kapısını açıyor."
Diyabetik retinopati için umut ışığı
Çalışma çağındaki yetişkinlerde görme kaybının en yaygın nedenlerinden biri olan diyabetik retinopati, bu buluşun birincil hedef noktalarından biri.
Şeker hastalığına bağlı olarak gelişen bu rahatsızlıkta, retinadaki kılcal damarlar hasar görerek göz içi kanamalara ve kalıcı körlüğe neden oluyor.
Araştırmacılar, laboratuvarda ürettikleri dokuları yüksek şeker ve düşük oksijen gibi diyabetik koşullara maruz bıraktıklarında, dokuların gerçek hastalardaki gibi tepki verdiğini gözlemledi.
Bu durum, yöntemin sadece tedavi amaçlı değil, aynı zamanda hastalıkların seyrini incelemek ve yeni ilaçlar test etmek için de kullanılabileceğini kanıtlıyor.
Bir sonraki adım: İnsanlı deneyler
Bu başarı, laboratuvar ortamındaki ve hayvanlar üzerindeki deneylerde rüştünü ispatlamış olsa da uzmanlar, yöntemin insanlarda yaygın olarak kullanılabilmesi için klinik test süreçlerinin tamamlanması gerektiğini belirtiyor.
Eğer bu süreçler başarıyla sonuçlanırsa, damar hasarına bağlı birçok görme kaybı vakası artık "tedavi edilebilir" kategorisine girebilecek.
Diyabetik retinopati nedir?
Retinadaki kılcal damarların yüksek kan şekeri nedeniyle hasar görmesiyle oluşur. İleri aşamalarda retinada sıvı birikmesine (ödem), damar çatlamalarına ve sinir hasarına yol açarak görme yetisinin tamamen kaybedilmesine neden olabilir.
Günümüzde mevcut tedaviler genellikle hastalığın ilerlemesini durdurmaya yöneliktir; hasarlı damarların "yenilenmesi" ise tıbbın en büyük hedeflerinden biridir.
