Erbil (Rûdaw) - DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Erbil’de Rûdaw Araştırmalar Merkezi’nin düzenlediği seminerde Türkiye’deki çözüm sürecinden Kürdistan Bölgesi ile ilişkilere, Kalkınma Yolu Projesi’nden bölgesel güvenliğe kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu. Kürt sorunu ile güvenlik sorununun birbirinden ayrı hatlarda ele alınması gerektiğini söyleyen Babacan, “Temel hak ve özgürlükler herhangi bir konuda pazarlık konusu edilemez” dedi.
Beraberindeki bir heyetle çeşitli temaslarda bulunmak üzere başkent Erbil’de bulunan DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Rûdaw Araştırmalar Merkezi tarafından düzenlenen özel seminere katıldı.
Rûdaw TV’nin deneyimli spikeri gazeteci Hevidar Zana’nın moderatörlüğünü yaptığı seminerde Babacan, Türkiye ile Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkileri, bölgesel gelişmeleri, Kalkınma Yolu Projesi’ni ve Türkiye’deki çözüm sürecini değerlendirdi.
Seminerin açılışında konuşan Rûdaw Medya Grubu Genel Müdürü Ako Muhammed, Türkiye’de Kürt meselesinin çözümü için yürütülen çabaların ilerlemesi temennisinde bulundu.
Muhammed, Babacan’ın Kürdistan Bölgesi ziyaretinin Türkiye ile Kürdistan Bölgesi ve toplumları arasındaki ilişkilerin gelişmesine katkı sunmasını umduklarını söyledi.
“Türkiye ile Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkiler genişledi”
Türkiye ile Irak ve Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkileri değerlendiren Babacan, iki ülkenin tarihsel, kültürel ve toplumsal bağlarına dikkat çekti.
Türkiye ile Irak’ın geleceğinin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirten Babacan, Kürdistan Bölgesi’nin oluşumundan sonra Türkiye ile bölge yönetimi arasındaki ilişkilerin yıllar içinde geliştiğini söyledi.
Babacan, “Bugün itibarıyla siyasetten güvenliğe, ekonomiden yatırımlara kadar çok daha geniş bir alanı kuşatan bir ilişki seti haline geldi. Bu ilişkilerin ilerlemesinden ve işbirliğinin genişlemesinden son derece memnuniyet duyuyoruz” dedi.
Bölgesel güvenliğin ortak bir mesele olduğunu vurgulayan Babacan, milis güçlerin ve silahlı örgütlerin zaman içinde varlıklarını sona erdirmesi, silahların bırakılması ve sorunların meşru demokratik siyaset zemininde çözülmesi gerektiğini ifade etti.
“Artık çatışma değil, yıkım değil, savaş değil; barış ve güvenliğin olduğu bir coğrafya için hep beraber gayret etmemiz gerekiyor” diyen Babacan, bölge halklarının sorunlarını dış aktörlerin gündemlerine göre değil, kendi aralarında diyalog ve işbirliğiyle çözmesi gerektiğini söyledi.
“Kürdistan Bölgesi Kalkınma Yolu’nda baypas edilmemeli”
Kalkınma Yolu Projesi’ni de değerlendiren Babacan, projenin Çin’in başlattığı koridorlar ve özellikle Orta Koridor ile entegre düşünülmesi gerektiğini belirtti.
Projenin güzergâhının ekonomik ağırlık merkezlerini dikkate alarak belirlenmesi gerektiğini söyleyen Babacan, Kürdistan Bölgesi’nin proje dışında bırakılmaması gerektiğini vurguladı.
Babacan, “Kürdistan Bölgesi’ni baypas edecek değil; içerecek, paylaşacak, daha kucaklayıcı bir proje olarak gerçekleşmesinin çok faydalı olacağını düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
Bağdat’ın Erbil’in yerini alıp alamayacağı yönündeki soruya ise Babacan, iki kentin de önemli ekonomik merkezler olduğunu belirterek yanıt verdi:
“Bir merkezin diğer merkezi ikame etmesi yerine, ‘Niye hep beraber başarılı olmuyoruz, niye hep beraber yükselmiyoruz?’ diye bakıyoruz. Aramızdaki farklılıkları diyalogla, barışçıl yollarla çözüp niçin hep beraber kazanmıyoruz?”
Babacan, Erbil ile Bağdat arasındaki sorunların uzlaşı temelinde çözülmesini, Erbil ile Süleymaniye arasındaki görüş ayrılıklarının da kısa sürede giderilmesini umduğunu söyledi.
Ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesinin siyasi istikrar ve güvenliğe de katkı sağlayacağını belirten Babacan, sınırların ticaret, ulaşım, sermaye ve insanların serbest dolaşımı önünde engel oluşturmaması gerektiğini vurguladı.
“Bizim vizyonumuz, Basra Körfezi’nden çıkan bir tırın İstanbul üzerinden Avrupa’nın içlerine kadar rahatça hareket edebileceği bir coğrafya” diyen Babacan, ekonomik entegrasyonun bölge ülkelerine ortak refah sağlayacağını ifade etti.
İran savaşı uyarısı: “Hiçbir sorunu çözmeyecek”
Bölgesel gelişmeler ve İran’a yönelik savaş hakkında da konuşan Babacan, savaşın yeni aşamalara taşınmasının önlenmesi gerektiğini söyledi.
İran’ın Türkiye ve Kürdistan Bölgesi için ortak komşu olduğunu hatırlatan Babacan, başlatılan savaşın hiçbir sorunu çözmeyeceğine inandıklarını belirtti.
Babacan, Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesud Barzani, Başkan Neçirvan Barzani ve Başbakan Mesrur Barzani ile yaptığı görüşmelerde bu konuda ortak ve olumlu bir tutum gördüğünü söyledi. Savaşın ilk dönemlerinde bazı grupların çatışmaya dahil olmasının engellenmesine yönelik çabaları da önemli bulduğunu ifade etti.
İran’ın nükleer programı konusunda geçmişte yürütülen diplomatik girişimleri hatırlatan Babacan, 2007 yılında Dışişleri Bakanlığı döneminde müzakere sürecine dahil olduklarını ve diplomatik çabaların savaş riskini erteleyen bir anlaşmayla sonuçlandığını belirtti.
İsrail hükümetinin bölgedeki politikalarını da eleştiren Babacan, Netanyahu hükümetinin attığı adımların İsrail’in güvenlik kaygılarının ötesine geçtiğini söyledi.
“İsrail’in yayılmacı politikası, bölge güvenliğinin önündeki şu anda en önemli tehdit haline gelmiş durumda” diyen Babacan, Gazze, Batı Şeria, Lübnan ve Suriye’deki gelişmelerin bölgesel istikrarı olumsuz etkilediğini söyledi.
Babacan, “İsrail’in şu andaki hükümetinin ya da yeni kurulacak hükümetin tüm bölgeyi istikrarsızlaştırıp kendilerinin güvende olması diye bir şey yok” ifadelerini kullandı.
“Kürt sorunu ve güvenlik sorunu ayrı hatlarda çözülmeli”
Seminerde Türkiye’deki Kürt sorunu ve devam eden çözüm süreciyle ilgili soruları da yanıtlayan Babacan, DEVA Partisi’ni kurdukları dönemde Türkiye’de hem Kürt sorunu hem de şiddet ve güvenlik sorunu bulunduğunu dile getirdiklerini hatırlattı.
Bu iki sorunun çözümünün birbirinden ayrı hatlarda yürütülmesi gerektiğini savunduklarını belirten Babacan, temel hak ve özgürlüklerin güvenlik meseleleriyle pazarlık konusu yapılamayacağını söyledi.
Babacan, yaklaşımını şu sözlerle anlattı:
“Türkiye’de bir Kürt sorunu vardır, aynı zamanda Türkiye’de bir şiddet sorunu, bir güvenlik sorunu, bir terör sorunu vardır. İkisini de çözmek için çalışmamız gerekir. Ama bu iki sorunun çözümünün ayrı ayrı hatlarda yürümesi lazım ve iki alandaki konuların birbiriyle pazarlık konusu edilmemesi gerekir.”
Ekim 2024’te MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin açıklamalarıyla gündeme gelen sürece ilk destek veren siyasi partilerden birinin DEVA Partisi olduğunu belirten Babacan, çözüm ihtimalinin düşük olduğu durumlarda bile çaba gösterilmesi gerektiğini söylediklerini ifade etti.
Babacan, “Bu işler zordur, çetrefillidir ama yüzde 5 bile çözüm ihtimali olsa biz gideceğiz, o yüzde 5’i destekleyeceğiz” dedi.
Sürecin yavaş ilerlediğini ancak 40 yılı aşkın süredir devam eden bir sorunun çözümünün kolay olmadığını kaydeden Babacan, silah bırakma sürecinin daha hızlı ilerlemesini tercih ettiklerini söyledi.
Kürdistan Bölgesi yönetiminin sürece verdiği desteğe de değinen Babacan, Başkan Mesud Barzani, Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani ve Başbakan Mesrur Barzani’nin katkılarını önemli bulduğunu belirtti.
“Temel hak ve özgürlükler pazarlık konusu olamaz”
Babacan, Kürt sorununun çözümünde temel hak ve özgürlüklerin ayrı bir başlık olarak ele alınması gerektiğini yineledi.
Çözümün demokratik siyaset zemininde aranması gerektiğini belirten Babacan, eşit vatandaşlık, insan onuru, hukukun üstünlüğü ve çoğulcu demokrasi ilkelerine dikkat çekti.
“Temel hak ve özgürlükler herhangi bir konuda pazarlık konusu edilemez” diyen Babacan, çoğunluğun oyuyla azınlıkların hak ve özgürlüklerinin kısıtlanamayacağını da ifade etti.
Babacan, çözüm sürecinin yalnızca Türkiye açısından değil, bölgenin tamamı için dönüştürücü bir etki yaratabileceğini savundu. Türkiye’nin ve komşu ülkelerin bu sorunu çözmesinin, bölgedeki diğer silahlı gruplar ve çatışmalar açısından da örnek oluşturabileceğini söyledi.
Konuşmasının sonunda Meclis’te kabul edilen çerçeve yasaya dikkat çeken Babacan, yasanın 467 oyla kabul edilmesini geniş bir uzlaşının göstergesi olarak değerlendirdi.
Babacan, “Bu gerçekten son dönemlerde hiçbir konuda ulaşılamayan geniş bir mutabakat zemini demektir. Hem halkımızda hem de Meclis’imizde bu çözüm iradesinin ne kadar güçlü olduğunu gösterir” dedi.
Seminerin açık oturum bölümünün ardından toplantı, Chatham House kuralı çerçevesinde basına kapalı soru-cevap bölümüyle devam etti.
#CANLI- DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Rûdaw Araştırmalar Merkezi’nde konuşuyor https://t.co/7wx1lqvwjH
— Rudaw Türkçe (@RudawTurkce) November 10, 2026
