Erbil (Rûdaw) - Yaban hayatı fotoğrafçısı Sabir Dri’nin 2018 yılında Kürdistan Bölgesi’nin sınır hattında çektiği fotoğraflar, yıllar sonra bilimsel bir keşfe dönüştü. Doğal yaşam arşivini inceleyen araştırmacılar, söz konusu canlının Irak ve Kürdistan Bölgesi faunası için yeni bir kayıt olan ve küresel ölçekte "tehdide açık" statüsünde bulunan 'Anadolu yer sincabı' olduğunu tespit etti.
Tehlikeli bölgede belgelenen doğal yaşam
Fotoğrafçı Sabir Dri, 7 Temmuz 2018 tarihinde Kürdistan Bölgesi'nin Erbil kentine yaklaşık 145 kilometre uzaklıkta bulunan Barzan yöresindeki Drê köyünde, bölgenin biyoçeşitliliğini belgelemek üzere zorlu bir saha çalışması gerçekleştirdi.
Türkiye ile PKK arasında on yıllardır süren çatışmalar nedeniyle uzun süredir sivil girişine kapalı olan bölgeye zorlu bir yaya yolculuğu ile ulaşan Dri, bu alanın henüz kayıt altına alınmamış pek çok memeli ve kuş türüne ev sahipliği yaptığını öngörüyordu.
Bölgedeki mesaisi sırasında fareden daha büyük bir canlının hareket ettiğini fark eden Dri, kısa süre içinde bir yeraltı yuvasına gizlenen hayvanın birkaç karesini çekmeyi başardı. O an için canlının bölgenin zorlu coğrafyasına özgü sıradan bir kemirgen olduğunu düşünen fotoğrafçı, görüntüleri 28 bini aşkın yaban hayatı karesinden oluşan arşivine ekledi.
Sekiz yıllık sırrı kitap çalışması çözdü
Çekilen fotoğrafların bilimsel değeri, tam sekiz yıl sonra Süleymaniye Üniversitesi’nden yaban hayatı araştırmacısı Soran Ahmed ve ekibinin Kürdistan Bölgesi’ndeki memeliler üzerine hazırladığı bir kitap projesiyle gün yüzüne çıktı.
Dri’nin arşivindeki kemirgen ve yarasa fotoğraflarını detaylı şekilde inceleyen uzmanlar, söz konusu canlının literatürde ‘Küçük Asya yer sincabı’ veya ‘Anadolu yer sincabı’ olarak bilinen tür olduğunu saptadı.
Soran Ahmed, bu gelişmenin saha gözlemleri ile bilimsel verilerin buluştuğunda yeni kayıtların nasıl ortaya çıkabileceğine dair kusursuz bir örnek teşkil ettiğini vurguladı.
Amerikan Memeli Uzmanları Derneği veritabanına göre yaşam alanı ağırlıklı olarak Türkiye, Ermenistan ve İran'ın kuzeybatısını kapsayan bu türün, Irak ve Kürdistan Bölgesi sınırları içinde daha önce hiçbir resmi kaydı bulunmuyordu.
Biyoçeşitlilik için yeni bir sayfa
Ağaç sincaplarının aksine vadilerde, açık ovalarda ve dağ çayırlarında yaşayan, barınmak ve kış uykusuna yatmak için yeraltı yuvaları kazan bu türün Barzan'da görüntülenmesi, habitatının sanılandan çok daha geniş olduğunu ortaya koydu. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından popülasyonu azaldığı için "tehdide açık" kategorisinde değerlendirilen bu canlı, bölgede "Spermophilus" cinsine ait ilk sincap kaydı olma özelliğini taşıyor. Irak'ta daha önce sincapgiller familyasından yalnızca Kafkas sincabının varlığı biliniyordu.
Soran Ahmed ve araştırma ekibi, bu kaydın uluslararası akademik standartlarda resmileşmesi için hakemli bilimsel dergilerde makale yayınlama sürecini başlattıklarını duyurdu.
Bölgede kapsamlı bir biyoçeşitlilik envanteri bulunmamasının tür tespitlerini zorlaştırdığını belirten Ahmed, Türkiye ve İran sınır hatlarında bilinen ancak Kürdistan Bölgesi'nde henüz doğrulanmamış başka kemirgen, yarasa ve yılan türlerinin de bulunduğuna dikkat çekti.
Uzmanlar, bölgenin yaban hayatı çeşitliliğini tam anlamıyla haritalandırabilmek adına sistematik saha taramalarına ve genetik analizlere ağırlık verilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
.webp&w=3840&q=75)