Erbil (Rûdaw) - Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) bugün resmen feshedildiğini ve Irak güvenlik güçlerine katıldığını açıklaması bekleniyor. YBŞ’nin Irak güvenlik güçlerine katıldıktan sonra kontrol altında tuttuğu bölgelerin akıbeti ve kadın savaşçıların geleceği de merak konusu oldu.
Ezidi Kürt bir milletvekili, YBŞ’nin Şengal Dağı’ndaki bazı askeri noktaları Irak ordusuna devredileceğine işaret ederken, kadın savaşçıların ise Ninova polis gücüne dahil olacağı iddia ediliyor.
Musul İl Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Casim Muhammed Kakeyi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, Bağdat’tan üst düzey bir güvenlik heyetinin bugün Musul vilayetine gelerek Şengal ilçesini ziyaret edeceğini söyledi.
Kakeyi, “YBŞ güçlerinin bir basın toplantısıyla Irak güvenlik güçleri bünyesine katıldıklarını resmen açıklamaları bekleniyor” dedi.
Savaşçıların dağılımı ve kadınların rolü
YBŞ mensuplarının güvenlik kurumlarına nasıl dağıtılacağına ilişkin bilgi veren Kakeyi, “Bir bölümü Haşdi Şabi bünyesinde Ezidi Haşdi olarak kalacak. Güç içerisindeki kadınlar ise Ninova Polis Teşkilatı’nın kadın polis birimine katılacak” ifadelerini kullandı.
Kakeyi, güvenlik güçlerine katılacak savaşçıların sayısının bin 500 ile 2 bin arasında olmasının tahmin edildiğini belirtti.
Şengal Dağı’ndaki askeri noktalar Irak ordusuna devredilecek
Irak Parlamentosu’ndaki Ezidi milletvekili Mured İsmail de bugün Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Bugün YBŞ güçlerinin resmî güvenlik kurumlarına entegre edilmesine ilişkin anlaşmanın ilk aşaması ilan edilecek. YBŞ’nin Şengal Dağı’ndaki bazı güvenlik noktaları Irak ordusuna devredilecek” dedi.
İsmail, savaşçıların bir bölümünün yerel polis teşkilatına alınacağını, bir kısmının ise silah bırakarak sivil yaşama döneceğini söyledi.
YBŞ’nin toplam savaşçı sayısına ilişkin bilgi veren İsmail, “Toplam sayıları yaklaşık 4 bin 160. Ancak şu ana kadar bu sayının tamamı üzerinde nihai bir anlaşmaya varılmış değil. Hepsinin güvenlik kurumlarında görevlendirilmesi şart değil; bir kısmı tamamen sivil yaşama dönecek” diye konuştu.
Ninova İl Meclisi’nin Ezidi Kürt üyesi Aydan Şêx Şivan da Rûdaw’a yaptığı açıklamada, YBŞ’nin güvenlik kurumlarına katılım sürecinin bugün ilan edilmesinin beklendiğini, ancak alınacak kişilerin kesin sayısının henüz netleşmediğini belirtti.
“İlk aşamada 2 bin savaşçı Irak güvenlik güçlerine katılacak”
YBŞ’den üst düzey bir kaynak Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Bugün ilk aşamada güçlerimizden 2 bin savaşçı resmen Irak güvenlik güçlerine katılacak. Ayrıca bölge halkından olan 3 bin ila 4 bin savaşçımız da sonraki aşamalarda resmen entegre edilecek” dedi.
Rûdaw’ın edindiği bilgilere göre, tören bugün pazartesi günü Şengal Dağı’nda, her iki tarafın üst düzey komutanlarının katılımıyla gerçekleştirilecek. Törende 20’nci Tümen Komutanı, Ortak Operasyonlar Komutanı, Ninova’nın batısındaki birliklerin komutanı ile YBŞ ve YJŞ komutanlarının da hazır bulunması bekleniyor.
Entegrasyon sürecinde YBŞ üyeleri Irak ordusu, yerel polis teşkilatı ve Haşdi Şabi arasında dağıtılacak.
Törenin ardından Irak güvenlik güçleri ile YBŞ komutanlarının ortak bir açıklama yaparak anlaşmanın tüm ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşması bekleniyor.
Rûdaw’ın edindiği bilgilere göre, törenin medya tarafından takip edilmesi yalnızca Irak’taki dört Arapça medya kuruluşu ve YBŞ’ye yakın üç medya kuruluşuyla sınırlandırıldı.
YBŞ nasıl kuruldu?
Ağustos 2014’te IŞİD’in Şengal bölgesine saldırması ve Ezidi Kürtlere yönelik soykırım gerçekleştirmesinin ardından Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ), Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ve Halk Savunma Birlikleri’nin (YPG) desteği ve gözetimi altında Şengal Dağı’nda kuruldu.
Birliğin ilk amacı, dağda kuşatma altında bulunan binlerce Ezidi sivili korumaktı. YBŞ daha sonra bölgenin IŞİD’in elinden geri alınmasına yönelik operasyonlara da katıldı.
Batı Kürdistan’daki deneyime benzer şekilde YBŞ, Ezidi kadınların askeri savunmaya katılması ve IŞİD’e karşı mücadele etmesi amacıyla YJŞ (Şengal Kadın Birlikleri) adıyla kadınlara özel bir silahlı birlik oluşturdu.
İdeolojisi ve özyönetim yapısı
YBŞ, düşünsel açıdan Abdullah Öcalan’ın görüşlerini benimsiyor ve “Demokratik Ulus” kavramı ile özyönetim anlayışı temelinde faaliyet yürütüyor.
Silahlı yapısının yanı sıra YBŞ ve destekçileri, “Şengal Demokratik Özyönetim Meclisi” adıyla idari ve sivil bir yapı da oluşturdu. Bu yapı, bölgedeki bazı idari işleri yürütüyor.
Bağdat ve Haşdi Şabi ile ilişkileri
YBŞ savaşçılarının önemli bir bölümü daha sonra “Şengal’e Özgü Birlik” adı altında Haşdi Şabi bünyesine alındı. Bu savaşçılar resmî olarak maaş, bütçe ve askeri ihtiyaçlarını Bağdat’tan karşılıyor.
Bu uygulama, YBŞ’nin mali ve hukuki açıdan Irak Federal Hükümeti ve Haşdi Şabi’ye önemli ölçüde bağlanmasına yol açtı.
Ankara’nın tutumu ve hava saldırıları
Türkiye, YBŞ’yi Irak topraklarında PKK’nin doğrudan askeri uzantısı olarak görüyor. Bu nedenle Şengal bölgesindeki birliğin karargâhları, askeri noktaları ve yöneticileri Türkiye’nin savaş uçakları ve insansız hava araçları tarafından düzenli olarak hedef alınıyor.
Erbil’in yaklaşımı ve Şengal Anlaşması’nın önündeki engeller
Kürdistan Bölgesi Hükümeti, Şengal’de PKK’ya yakın güçlerin varlığını “yasa dışı” olarak değerlendiriyor. Bu güçlerin varlığını bölgedeki istikrarın bozulmasının, yeniden imarın engellenmesinin ve Ezidi göçmenlerin evlerine dönememesinin nedenlerinden biri olarak görüyor.
Erbil ile Bağdat arasında Ekim 2020’de Birleşmiş Milletler gözetiminde imzalanan Şengal Anlaşması uyarınca, devletin resmî yetkisi dışında kalan tüm güçlerin ilçe merkezinden çıkarılması gerekiyordu.
Ancak YBŞ ve Şengal Demokratik Özyönetim Meclisi’nin anlaşmayı reddetmesi nedeniyle bu madde bugüne kadar tam olarak uygulanmadı.
