Haber Merkezi - Kürdistan Bölgesi Şehitler ve Enfal İşleri Bakanı Abdullah Hacı Mahmud, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin, Kürdistan Bölgesi’ndeki yaklaşık 26 bin Baas dönemi siyasi mahkumunun dosyasının federal bir kuruma devredilmesini onayladığını duyurdu. Bu kararla birlikte eski mahkumların aylık maaşları 500 bin dinardan (yaklaşık 330 dolar) 1,2 milyon Irak dinarına (yaklaşık 793 dolar) yükselecek.
Kürdistan Bölgesi Şehitler ve Enfal İşleri Bakanı Abdullah Hacı Mahmud, Rûdaw’dan Hiwa Cemal’e verdiği mülakatta, Irak Başbakanı ve hükümet yetkilileriyle altı aydır yürütülen görüşmelerin ardından varılan bu kararı "tarihi" olarak nitelendirdi.
Mahmud, bu adımla Kürdistan Bölgesi’ndeki siyasi mahkumların haklarının Irak’ın diğer bölgelerindeki hak sahipleriyle eşitleneceğini ve ödemelerin Bölge Hükümeti yerine doğrudan federal hükümet tarafından yapılacağını kaydetti.
Söz konusu siyasi mahkumlar; 2003 yılında devrilen Saddam Hüseyin liderliğindeki Baas rejimi döneminde Kürt halkına yönelik baskı ve sindirme politikaları sırasında gözaltına alınan, hapsedilen siyasi aktivistleri, Kürt Peşmergeleri ve hayatta kalan sivilleri kapsıyor.
“Devlet eliyle yürütülen zulmün mağdurları" olarak tanınıyorlar
1980’lerin başında binlerce siyasi tutuklu toplu infazlara maruz kalmıştı. Cezaevindekiler, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) veya Irak Komünist Partisi gibi muhalif hareketlerle bağlantılarını itiraf ettirilmek amacıyla fiziksel ve psikolojik işkenceye, ağır insan hakları ihlallerine ve yargısız infazlara uğramıştı.
Hem Kürdistan Bölgesi hem de federal Irak yasalarına göre bu kişiler, "devlet eliyle yürütülen zulmün mağdurları" olarak tanınıyor ve yasal olarak tazminat ve maaş alma hakkına sahip bulunuyor.
Dosyalar Arapçaya çevrilecek
Eski siyasi mahkumların dosyalarının devredilmesi, Erbil ile Bağdat arasındaki uzun süredir devam eden mali sorunların çözümüne yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak uygulamanın hayata geçmesi, kayıtların doğrulanması ve tercüme işlemlerinin tamamlanmasına bağlı.
Bakana göre süreç; Erbil ve Bağdat’ı temsil eden ortak bir komisyonun denetimi öncesinde, tüm dosyaların Kürtçeden Arapçaya tercüme edilmesini de gerektiriyor.
Mahmud; Kürt partilerinin ve Iraklı siyasi fraksiyonların çoğunun bu adımı desteklediğini belirtti. Bakan ayrıca, olası maaş gecikmelerinin önüne geçmek adına Kürdistan Bölgesi’nin bu ödeneklerin Irak’ın doğrudan "egemen harcamalar (egemen bütçe)" kalemine dahil edilmesini talep ettiğini söyledi.
Bütçe anlaşmazlıklarının gölgesinde gelen karar
Bu gelişme, Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin siyasi mahkumların ödemelerini Bağdat’a devretmek için yürüttüğü yoğun diplomatik temasların ardından geldi. Ancak söz konusu adım, Erbil ile Bağdat arasında federal bütçe payı, petrol ihracatı, vergi ve gümrük gelirleri üzerindeki derin anlaşmazlıkların devam ettiği bir döneme denk geldi.
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu Üyesi Dilan Gafur, bu ayın başlarında Rûdaw’a yaptığı açıklamada, Kürdistan Bölgesi’nin 2027 federal bütçesindeki payına ilişkin müzakerelerde henüz bir uzlaşmaya varılamadığını söylemişti. Kürdistan Hükümeti, son nüfus sayımına dayanarak bütçeden yüzde 14,14 oranında pay talep ederken, Bağdat’ın hazırladığı taslakta bu oran yüzde 12,7 olarak yer alıyor. İki taraf ayrıca Kürdistan Bölgesi’nin merkezi hükümete teslim etmesi gereken petrol miktarı ve gelirlerin paylaşımı konusunda da henüz anlaşabilmiş değil.
Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani ise başta bütçe kesintileri, memur maaşları ve petrol-gaz meselesi olmak üzere Bağdat ile yaşanan sorunların Irak Anayasası temelinde, kalıcı ve adil bir çözüme kavuşturulması çağrısını sık sık yineliyor.
