Haber Merkezi - Irak Federal Yüksek Mahkemesi, Kürdistan Bölgesi hükümetinin 2003 yılında çıkardığı iç ve dış güvenliğe, egemenliğe ve kamu otoritelerine yönelik eylemleri suç sayan yasayı “Irak Anayasası'nı ihlal ettiği” iddiasıyla iptal etti.
Bugün yapılan resmi açıklamaya göre mahkeme; Irak Anayasası'nın 2005 yılında kabul edilmesinden önce Kürdistan Parlamentosu tarafından çıkarılan ve 1969 tarihli 111 sayılı değiştirilmiş Irak Ceza Kanunu'nun bazı hükümlerini Kürdistan Bölgesi'nde askıya alan 2003 tarihli ve 21 sayılı yasayı anayasaya aykırı bularak yürürlükten kaldırdı. Mahkeme, yasanın merkezi federal hükümet ile bölgesel yönetimler arasındaki yetki paylaşımını düzenleyen "2005 Irak Cumhuriyeti Anayasası'nın 110. ve 121(2). maddelerinin hükümlerini" ihlal ettiğine karar verdi.
Irak Anayasası'nın 110. maddesi ulusal güvenlik politikasını federal makamların münhasır (özel) yetkileri arasına dahil ederken, 121 (2). maddesi ise bölgesel yönetimlerin yalnızca bu münhasır yetkiler dışındaki federal yasaların uygulanmasında değişiklik yapabilmesine izin veriyor.
İptal edilen 2003 tarihli yasa; Irak'ın bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne karşı hareket eden, hükümeti zorla devirmeye çalışan taraflara yönelik idam cezasını ve kamu otoritelerine karşı işlenen suçları düzenleyen Irak Ceza Kanunu'nun 156. maddesinin yerini almıştı. Yasa, bu maddenin yerine Kürdistan Bölgesi kurumlarının güvenliğine, istikrarına veya egemenliğine zarar vermeyi amaçlayan eylemleri suç sayan yeni bir düzenleme getirmişti.
“Kesin ve tüm merciler için bağlayıcı”
Söz konusu yasal düzenleme kapsamında 156. madde; "Irak Kürdistan Bölgesi kurumlarının güvenliğine, istikrarına ve egemenliğine" zarar verme kastıyla kasten bir eylemde bulunan ve bu tür bir zarara yol açan kişilerin müebbet veya süreli hapis cezasıyla cezalandırılmasını öngörüyordu.
Dava, Kürdistan Bölgesi sakinlerinden Zozik Rahim Rahman tarafından açılmış ve ilk duruşması Mart 2026'da görülmüştü. Açıklamada, Mahkeme Başkanı Yargıç Munzir İbrahim Hüseyin'in bugün açıkladığı kararın "kesin ve tüm merciler için bağlayıcı" olduğu belirtildi.
Irak Federal Yüksek Mahkemesi’nin bu adımı; 2022 yılında Bölge’nin 2007 tarihli petrol ve gaz yasasını, 2023 yılında ise Bölge Parlamentosu’nun görev süresini uzatan yasayı geçersiz kılan kararlarının ardından geldi.
Uluslararası Af Örgütü eleştirmişti
İnsan hakları örgütleri, 21 sayılı yasanın muğlak ifadeler içerdiğini ve bölgedeki siyasi aktivistleri, gazetecileri ve muhalifleri hedef alarak susturmak amacıyla kullanıldığını sık sık dile getiriyordu. Kürdistan Bölgesi'nde insan hakları, ifade özgürlüğü ve yolsuzluk konularına odaklanan çok sayıda gazeteci ve aktivist, Ekim 2020'de bölgenin güvenlik ve istikrarını bozmak suçlamasıyla tutuklanmıştı.
Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), Ağustos 2023'te Kürdistan Bölgesi Parlamentosu tarafından çıkarılan 2003 tarihli ve 21 sayılı yasanın 1. maddesini eleştirmiş; maddenin "uluslararası hukukta suç teşkil etmeyen fiiller üzerinden yargılama yapılmasına imkan veren, muğlak ve aşırı geniş tanımlanmış ifadeler" içerdiğini vurgulamıştı.
