Erbil (Rûdaw) - George Washington Üniversitesi Elliott Uluslararası İlişkiler Okulu araştırma profesörü Amy Austin Holmes, Suriye’de geçmişte çatışmaya yol açan sorunların çözülmemesi halinde şiddetin yeniden ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu. Holmes, siyasi, ekonomik ve kültürel kapsayıcılığın ülkenin geleceği açısından belirleyici olduğunu söyledi.
Holmes, Erbil’de düzenlenen MERI Forumu 2026’nın “Yeni Suriye: Bölünmüşlükten Ortak Devlete” başlıklı ilk paneline katıldı.
Panele Suriye Halk Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nden İlham Ahmed ve Suriye Dışişleri Bakanı Kıdemli Danışmanı Necib Gazibyan da katıldı. Panelin moderatörlüğünü ise Suriye merkezli Umran Stratejik Araştırmalar Merkezi İcra Direktörü Ammar Kahf üstlendi.
Holmes, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana dünyada yaşanan birçok çatışmanın yeni savaşlar değil, geçmişteki çatışmaların yeniden başlaması olduğunu belirterek, “1990’ların başından bu yana dünyada ortaya çıkan çatışmaların çoğu yeni çatışmalar değil; yeniden patlak veren eski çatışmalar” dedi.
Çatışmaların temelindeki sorunların çözülmemesinin şiddetin yeniden ortaya çıkmasına yol açabildiğini vurgulayan Holmes, Suriye’de de geçmişteki şikâyetlerin ve sorunların ele alınması gerektiğini söyledi.
“Çatışma döngüsünden çıkmak veya çatışmanın yeniden yaşanmasını önlemek için kapsayıcılık şart. Siyasi kapsayıcılık, ekonomik kapsayıcılık ve kültürel ya da dilsel kapsayıcılık sağlanmalı” diyen Holmes, Esad yönetiminin aşırı merkeziyetçi yapısının çatışmaya yol açan etkenlerden biri olduğunu belirtti.
Holmes, Suriye’nin gelecekteki yönetim modelinin ülkenin toplumsal çeşitliliğini dikkate alması gerektiğini ifade ederek, halkı temsil eden kapsayıcı bir parlamentonun önemine dikkat çekti.
Kadınların ekonomik hayata katılımının artırılmasının da Suriye’nin geleceği açısından önemli olduğunu söyleyen Holmes, Dünya Bankası araştırmalarına atıfta bulunarak kadınların iş gücüne katılım oranının erkeklerle aynı seviyeye ulaşması halinde ülkenin uzun vadeli kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 74’e kadar artabileceğini kaydetti.
Holmes, kültürel ve dilsel kapsayıcılık kapsamında ise Suriye’de Arapçanın yanı sıra Kürtçe ve Aramice eğitim verilmesinin okul terklerini azaltabileceğini, eğitim sonuçlarını ve her iki dilde okuryazarlığı geliştirebileceğini söyledi.
Holmes’e göre siyasi temsilin güçlendirilmesi, ekonomik fırsatların artırılması ve dilsel-kültürel hakların tanınması, hem farklı toplulukların hem de Suriye’nin tamamının yararına olabilir.
