Erbil(Rûdaw)- Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin müzakere heyetinin Bağdat’tan dönmesinin ardından, 2027 yılı Irak genel bütçe yasa tasarısına ilişkin görüşmelerin sonuçlarını aktarmak ve ortak bir tutum oluşturmak amacıyla Kürt siyasi taraflarıyla bir dizi görüşme gerçekleştirmesi kararlaştırıldı. Heyet dün Kürdistan Demokrat Partisi’ni (KDP) ziyaret etti. Önümüzdeki günlerde Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ve Kürdistan İslami Birliği’ni (Yekgirtû) de ziyaret etmesi bekleniyor.
Heyet, 8 Eylül’de Bağdat’ı ziyaret etmiş ve üst düzeyde birçok görüşme gerçekleştirmişti. Heyet, 12 Eylül Cumartesi günü Pirmam’da KDP ile bir araya gelerek görüşmelerinin ilk durağını gerçekleştirdi. Heyetin diğer siyasi taraflarla da görüşmesi planlanıyor.
KDP Irak Parlamentosu Üyesi Zirek Teyyar Zebari, görüşmenin ardından Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Dünkü görüşme çok olumlu ve verimli geçti. Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin müzakere heyetinin Federal Maliye Bakanlığı ile gerçekleştirdiği görüşmeler ele alındı. Heyetten ayrıntılı bilgi aldık ve halkın anayasal haklarıyla bağlantılı olan bazı temel başlıklar üzerinde kapsamlı görüşmeler yapıldı” dedi.
Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin müzakere heyeti de yayımladığı açıklamada, KDP ile gerçekleştirilen görüşmenin, hükümetin 2027 mali yılı federal bütçe yasa taslağının hazırlanması sürecine katılımı çerçevesinde gerçekleştirildiğini belirtti. Görüşmede heyetin son dönemde Bağdat’ta Federal Maliye, Planlama ve Petrol Bakanlıklarıyla yaptığı toplantı ve görüşmelerin sonuçlarının aktarıldığı, ayrıca Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin bütçeye ilişkin temel görüş ve önerilerinin ele alındığı ifade edildi.
KYB ve Yekgirtû’ya da ziyaretler olacak
Kürdistan Bölgesi Hükümeti heyetinin görüşmelerini sürdürerek KYB’yi de ziyaret etmesi bekleniyor.
Bu konuda KYB’nin Irak Parlamentosu’ndaki fraksiyon başkanı Herêm Kemal Axa, Rûdaw’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Heyet, Bağdat’la 2027 bütçesi konusunda görüşmelere başladıktan sonra tüm Kürt siyasi partileriyle bir araya gelme kararı alındı. Amaç, görüşmelerin ayrıntılarını parti üyelerine aktarmak, üzerinde anlaşmaya varılan ve henüz anlaşmaya varılmayan noktalar hakkında bilgi vermek. Bunlar genel olarak bütçe, terfi, üniversitede derece alan öğrencilerin kadrolaşması, maaşlar, akaryakıt ve sözleşmelerden oluşuyor.”
Herêm Kemal Axa, bütçenin bu yıl ekim ayında oylanmasının planlandığını belirterek, “Bu nedenle netliğe ihtiyacımız var. KYB’yi de ziyaret edilmesi kararlaştırıldı ancak henüz tarih konusunda bize bilgi verilmedi ve bize herhangi bir şey söylenmedi” dedi.
Kürdistan İslami Birliği’ne (Yekgirtû) ziyaret konusunda ise Yekgirtû’nun Irak Parlamentosu Üyesi Dr. Cemal Koçer Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Herhangi bir değişiklik olmazsa heyet, yarın Pazartesi, 14 Eylül’de Erbil kentindeki Yekgirtû siyasi bürosunda bizi ziyaret edecek. Görüşmelerinin ayrıntılarını bize aktarmaları için gelecekler” ifadelerini kullandı.
Kürdistan Bölgesi’nin 2027 bütçesindeki talepleri neler?
Rûdaw’ın Kürdistan Bölgesi Maliye ve Ekonomi Bakanlığı’ndaki bir kaynaktan edindiği bilgilere göre, Kürdistan Bölgesi’nin öncelikleri ve mali talepleri şöyle:
Maaşlar: Heyetin ilk ve temel hedefi, Kürdistan Bölgesi’nin maaşlarının fiili harcamalardan ayrılması ve 2024 nüfus sayımı ile yüzde 14,1 oranı esas alınarak değerlendirilmesi. Bağdat ise şu ana kadar bunu kabul etmiş değil.
Toplam bütçeye ilişkin mali talep: Kürdistan Bölgesi Hükümeti federal hükümetten bütçe payı olarak 29 trilyon dinar talep ediyor.. Bunun 11 trilyon dinardan fazlasının maaşlara, 5 trilyon dinarının yatırım bütçesine, geri kalan kısmının ise hükümet kurumlarının işletme ve faaliyet giderlerine ayrılması isteniyor.
Memurlar ve istihdam: Terfi hakkı ve yeni istihdamlar dikkate alınarak memurların maaşlarının tamamının karşılanması talep ediliyor.
Rûdaw’ın edindiği bilgilere göre, Bağdat’taki görüşmelerde üniversiteyi birinci, ikinci ve üçüncü dereceyle mezun olanların istihdamı ve terfileri konusunda Kürdistan Bölgesi heyeti ile Bağdat arasında iyi bir anlayış oluştu. Ancak maaşların nihai olarak çözüme kavuşturulması için daha fazla görüşmeye ihtiyaç bulunuyor.
Sözleşmeli çalışanların kadroya alınması: Kürdistan Bölgesi’ndeki 80 binden fazla sözleşmeli çalışan ve öğretmenin kadroya alınması talep ediliyor. Bunların 30 binden fazlası halen sözleşmeli ve maaşları Bağdat tarafından ödeniyor. 60 binden fazlasının maaşı ise Kürdistan Bölgesi’nin iç gelirlerinden karşılanıyor. Heyet, tamamının kadroya alınmasını talep ediyor.
Eşitleme ve sosyal yardımlar: Emeklilerin mali haklarının Irak’taki uygulamayla eşitlenmesi ve karşılanması, düşük gelirli ailelere, özel ihtiyaç sahiplerine, şehitlere, Enfal mağdurlarına, Peşmerge savaşçıları arasında gazi olanlara ve siyasi tutuklulara yönelik mali hakların yanı sıra Peşmerge güçlerinin mali haklarının karşılanması ve ilaç ile sağlık ihtiyaçlarının karşışanması talep ediliyor.
Daha önce 20 Ağustos 2026’da Kürdistan Bölgesi Maliye ve Ekonomi Bakanlığı, gelir ve giderlerin bir aydan uzun süren ayrıntılı hesaplamasının ardından Kürdistan Bölgesi’nin 2027 mali yılı bütçesindeki payına ilişkin taslağı hem yazılı hem de elektronik olarak Bağdat’a gönderdiğini açıklamıştı.
Bu dönem Kürdistan Bölgesi için neden belirleyici?
Yasa ve Anayasa’ya göre Irak Parlamentosu’nun bütçe taslağındaki harcamaları azaltma yetkisi bulunuyor. Ancak harcamaları artırma veya hükümet üzerinde mali yük oluşturma yetkisi bulunmuyor. Bu nedenle Kürdistan Bölgesi’nin hak ve mali ödeneklerinin taslağın hazırlanması aşamasında hükümet bünyesinde güvence altına alınması, tasarının Parlamento Genel Kurulu’na gelmesinden çok daha önemli ve etkili.
Kürdistan Bölgesi Hükümeti heyetinin Bağdat’la ve eş zamanlı olarak Kürt siyasi partileriyle yürüttüğü bu görüşme ve ziyaretlerin temel amacı, özellikle bütçe taslağının 15 Eylül’de Irak Bakanlar Kurulu’na sunulması ve gelecek ayın ortasında (Ekim) onaylanmak üzere Irak Parlamentosu’na gönderilmesinin planlandığı bir dönemde, Kürdistan Bölgesi’nin taslağın hazırlanmasına gerçek anlamda katılımını güvence altına almak.
