Rojava’da Suriye geçici hükümetinin Kürtçe eğitime yönelik kısıtlama kararlarına tepkiler sürüyor. Rojava Üniversitesi Dil ve Edebiyat Fakültesi Eş Başkanı Numan Osman, Rûdaw bültenine konuk olarak Nalin Hasan’ın sorularını yanıtladı.
Numan Osman, Kürtçenin Rojava’nın temel dili olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Rojava Üniversitesi Dil ve Edebiyat Fakültesi olarak Kürtçenin resmi olarak tanınmasını istiyoruz. Biz bu ülkenin sahibiyiz ve ana dilde eğitim meşru bir haktır; kimsenin lütfu olarak görülemez. Rojava’da öğrenciler 12 yıldır ilkokuldan yükseköğrenime kadar Kürtçe eğitim alıyor.”
Rojava Üniversitesi Dil ve Edebiyat Fakültesi Eş Başkanı Numan Osman ile gerçekleştirilen söyleşinin detayları şöyle:
Rûdaw: Eğitim dilinin değiştirilmesi eğitim sistemini nasıl etkiler?
Numan Osman: Kürtçe topraklarımızın asli dilidir. Rojava Üniversitesi Dil ve Edebiyat Fakültesi olarak Kürtçenin resmi olarak tanınmasını istiyoruz. Biz bu ülkenin asli unsuruyuz ve ana dilde eğitim meşru bir haktır; bu hak kimsenin iyiliği olarak görülemez. Rojava’da öğrenciler 12 yıldır ilkokuldan yükseköğrenime kadar Kürtçe eğitim alıyor.
Rûdaw: Kürtçe eğitim sonrası öğrencilerin bilimsel seviyesi ne durumda?
Numan Osman: Kürtçeyi iyi bilmeyenlerin, bu dilin zenginliği ve komşu diller üzerindeki etkisi hakkında da bilgisi olmaz. Kürtçe, dünyadaki tüm diller gibi her türlü bilim dalı için yeterli bir dildir. Eğitim sistemini tüm kademelerde öğrencilerimize bu dille sunabilecek kapasitedeyiz.
Rûdaw: Ders kitaplarını, özellikle fen bilimleri kitaplarını hangi kaynaklara göre hazırlıyorsunuz?
Numan Osman: Herkes gibi biz de kaynaklarımızı Batı ülkelerinin bilimsel verilerinden alıyoruz. Bu yöntem tüm dünyada aynıdır.
Rûdaw: Kürt Dili Fakültesi olarak görüş ve önerilerinizi ilgili taraflara ilettiniz mi?
Numan Osman: Kuşkusuz Kürtçe bizim için kırmızı çizgidir. Bu ülkenin ortağı olarak Suriye’nin birçok bölgesinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Rojava Üniversitesi olarak Hama, Deraa ve Lazkiye gibi şehirlerde Kürt Dili Merkezi kuruyoruz.
Rûdaw: Kürt Dili Merkezi Rojava Üniversitesi tarafından mı kuruluyor?
Numan Osman: Evet, şu an üzerinde çalışıyoruz. Bu, Kürt dili araştırmaları için stratejik bir merkezdir. Bu merkezi Rojava Üniversitesi bünyesinde kurduk ve Suriye’nin tüm bölgelerine yaymaya çalışıyoruz.
Rûdaw: Faaliyete geçti mi?
Numan Osman: Evet, Rojava’da çalışmalara başladık. Komitelerimizi kurduk. Şu ana kadar 7 komite hazır ve her biri kendi alanında çalışıyor.
Eğitim dili ve materyaller
Rûdaw: Fakültenizin ve genel olarak Rojava Üniversitesi’nin geleceği ne olacak? Üniversite kalacak mı?
Numan Osman: Üniversitemiz 2016 yılında kuruldu. Tanımı gereği bir Kürt üniversitesidir ancak bazen Arapça veya İngilizce yardımcı diller olarak kullanılabiliyor. Üniversite dilimiz Kürtçedir, bölümlerimiz Kürtçedir. Bunu kırmızı çizgi olarak görüyoruz ve dilimizden asla vazgeçmeyiz.
Rûdaw: Hem diliniz hem de kimliğiniz Kürtçe mi?
Numan Osman: Evet, Dil ve Edebiyat Fakültesi’nde eğitim dilimiz Kürtçedir. Arapça ve İngilizce bölümlerinde de Kürtçe dersleri mevcuttur.
Rûdaw: Sadece Dil Fakültesi’ni değil, tüm Rojava Üniversitesi’ni kastediyorum.
Numan Osman: Evet, şu an fakültelerin çoğunda Kürtçe eğitim var. Çalışma grubu olarak, Kürtçe olmayan fakültelerin materyallerinin de çevrilmesi için çalışmalar yaptık. Terimler konusunda bazı engellerle karşılaştık; Latince terimleri Kürtçeye kazandırmak istiyoruz. Birçok fakültemiz 10 yıldır bu konuda çalışıyor ancak süreç biraz yavaş ilerliyor.
Rûdaw: Toplamda kaç fakültenin materyalleri tamamen Kürtçe?
Numan Osman: Her fakültede materyaller mevcut. Bazı seminerler İngilizce veya Arapça yazılabilir ama kökenleri Kürtçedir. Derslerimizi Kürtçe veriyoruz. Sınavlarda da öğrenci Kürtçe eğitim alıyorsa Kürtçe cevapları kabul ediliyor.
Diplomaların tanınması
Rûdaw: Numan Bey, yeni eğitim yılı başlıyor. Yükseköğretim Bakanlığı ile yapılan görüşmeler sonrası sistemde bir değişiklik oldu mu?
Numan Osman: Suriye Yükseköğretim Bakanlığı ile görüşmeler sürüyor. Müfredatımızda bazı kısımlar tanındı ancak üniversitenin resmi olarak tanınması henüz gerçekleşmedi. Çalışmalarımız devam ediyor, yakında tercih kılavuzumuzu (mufadela) yayımlayacağız.
Rûdaw: Yani tüm diplomaların tanınma süreci başladı mı?
Numan Osman: Evet, edindiğimiz bilgilere göre Suriye Parlamentosu’nda bu konu gündeme geldi. Ancak biz Rojava Üniversitesi olarak çalışmalarımızı normal seyrinde sürdürülebilir kılıyoruz. Dediğim gibi, hazırlıklarımızı yapıp önceki yıllar gibi eğitime başlayacağız.
Rûdaw: Üniversitenin adının "Zanîngeha Roj" (Roj Üniversitesi) olacağını duydum. Doğru mu?
Numan Osman: Biz de duyduk. Üniversitemizin adını korumak için elimizden geleni yapacağız. Ancak bizim için önemli olan özdür. Adı ister "Rojava Kürdistan Üniversitesi" olsun ister "Roj Üniversitesi", her ikisi de "Rojava"dır. Bu tarihi ve coğrafi bir gerçektir, isim asla değiştirilemez. Ancak Tirbespiyê’nin "Kahtaniye", Derik’in "Malikiye" yapıldığı dönemlerdeki gibi bir duruma izin vermeyeceğiz.
Rûdaw: Numan Bey, fakültenizin kaç mezunu var? Şu ana kadar kaç diploma resmen tanınacak?
Numan Osman: Bu yıl Dil ve Edebiyat Fakültesi’nden yaklaşık 100 mezunumuz olacak. Daha önce ise yaklaşık 250 kişi mezun oldu.
Rûdaw: Yani toplamda bakanlık tarafından tanınacak 350 diplomanız mı var?
Numan Osman: Evet, doğrudur.
