Erbil (Rûdaw) - Iraklı silahlı bir grup tarafından 903 gün rehin tutulan İsrailli-Rus araştırmacı Elizabeth Tsurkov, kaçırılmasının ilk dört buçuk ayını Curf es-Sahr’da geçirdiğini açıkladı. Burası, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin orduya kontrolü yeniden ele geçirme talimatı verdiği, Hizbullah Tugayları’nın (Ketayib Hizbullah) başlıca merkezlerinden biri.
New Lines Strateji ve Politika Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Elizabeth Tsurkov, ABD medyasına verdiği röportajda, Hizbullah Tugayları’nın Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahr’da bir aileye ait evi ele geçirerek hapishaneye dönüştürdüğünü ve kendisini burada tuttuğunu anlattı.
Mart 2023’te Bağdat’ta kaçırılan ve Eylül 2025’te, müzakereler ile Trump yönetiminin sürekli baskısı sonucunda serbest bırakılan Tsurkov, “Orada dört buçuk ay boyunca alıkonuldum. Hizbullah Tugayları tarafından el konulan bir aileye ait özel bir evde hapsedilmiştim” dedi.
Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın güçlü desteğine sahip Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin silahlı kuvvetlere Curf es-Sahr’a girme talimatı verdiği bir dönemde geldi. Bölge, 2014’ten bu yana Hizbullah Tugayları’nın başlıca merkezlerinden biri olarak biliniyor.
Bağdat yönetimi, grubun bölgeden çekilmesi için cuma gününe kadar süre tanıdı. Bu karar, grubun 2021’den bu yana yüz milyonlarca dolarlık devlet petrolünü çalmakla suçlandığı bir soruşturmanın yayımlanmasının ardından geldi. Soruşturma sonrasında hükümet, dokuz güvenlik ve idari yetkiliyi de görevden uzaklaştırdı.
Devlet otoritesinden koparılmış bir bölge
Tsurkov’a göre bölgedeki tehlikeler, petrol gelirlerinden çok daha büyük bir soruna işaret ediyor. Tsurkov, Iraklı yetkililere bölgenin tamamında ve çevre köylerde inceleme yaparak “gizli hapishaneleri”, “toplu mezarları” ve “silah depolarını” ortaya çıkarmaları, el konulan evleri de gerçek sahiplerine iade etmeleri çağrısında bulundu.
Tsurkov, Curf es-Sahr’ı 2014’ten bu yana Irak hükümetinin denetimine kapalı bir bölge olarak tanımlıyor. İran’a bağlı gruplar, IŞİD’in bölgeden çıkarılmasında rol aldıktan sonra, sayılarının 120 bin ila 180 bin arasında olduğu tahmin edilen Sünni sakinlerin evlerine dönmesini engelledi.
Tsurkov, “Iraklıların evlerine ve mülklerine dönmesine izin verilirse bu, devlet egemenliğinin geri dönüşünün bir göstergesi olacaktır” dedi.
Tsurkov ayrıca operasyonun, Hizbullah Tugayları’nın askeri altyapısını dağıtmayı hedefleyen bir girişim olarak değil, yolsuzlukla mücadele kampanyası olarak sunulduğu uyarısında bulundu. Grubun Irak’ın başka bölgelerinde hâlâ üsleri bulunduğunu ve silah tedariki için İran sınır kapılarına erişimini koruduğunu belirtti.
Gerçek bir operasyon mu, siyasi gösteri mi?
Horizon Engage Stratejik Danışmanlık’ın araştırma başkanı ve Washington Enstitüsü araştırmacısı Michael Knights, Bağdat’ın milislerle köklü bir hesaplaşmaya girişeceği konusunda şüphelerini dile getirdi.
Knights, “İran’a bağlı milislere karşı gerçek bir operasyonla göstermelik bir operasyon arasındaki farkı anlamak çok zor olacak” dedi.
Knights, Haziran 2020’de dönemin Irak Başbakanı Mustafa Kazımi’nin Hizbullah Tugayları’ndan 14 kişi hakkında tutuklama emri çıkardığı olayı hatırlattı. Ancak grubun silahlı mensupları Yeşil Bölge’ye baskın düzenlemiş, gözaltına alınanların çoğu serbest bırakılmıştı. Kasım 2021’de ise Kazımi, konutuna düzenlenen insansız hava aracı saldırısından kurtulmuştu.
Knights’a göre Irak Terörle Mücadele Güçleri, Hizbullah Tugayları’ndan daha iyi eğitimli ve donanımlı. Ancak asıl tehlike, milislerin askeri komutanları ve ailelerini tehdit etme kapasitesinden kaynaklanıyor.
Kaçırılma, milislerin yapısına ilişkin neleri ortaya çıkardı?
Alıkonulduğu süre boyunca üç ayrı cezaevinde kalan ve grubun yaklaşık 45 mensubuyla karşılaşan Tsurkov, örgütün iki farklı kesimden oluştuğunu söylüyor.
Bunlardan ilki, İran’a son derece bağlı, ideolojik motivasyonu yüksek ve karmaşık saldırılar düzenlemek üzere eğitilmiş küçük bir grup. İkinci kesim ise daha kalabalık. Bu kişiler, IŞİD’e karşı savaşın ardından örgüte yalnızca devlet maaşı, statü ve halk üzerinde güç sahibi olma duygusu nedeniyle katılmış.
Tsurkov, bu kesimdeki kişilerin “İran rejimi uğruna ölmek gibi bir arzuları olmadığını” belirtiyor.
Tsurkov, hükümete bu silahlı kişilerin bağımsız bir askeri komuta altında Irak ordusuna entegre edilmesini önerdi. Böylece geçimlerini sağlayabileceklerini ve milislerin mevcut liderlik yapısının dağıtılabileceğini savundu.
İran’ın devam eden nüfuzu ve asıl sınav
Knights, mevcut operasyonun daha çok Hizbullah Tugayları içindeki Ebu Hüseyin kanadını hedef aldığını, üst düzey komutan Ebu Fedek’in kanadının ise büyük ölçüde dokunulmadan kaldığını düşünüyor. Her iki kanadın da emirlerini Tahran’dan aldığını belirtiyor.
Knights, petrol kaçakçılığının durdurulmasının da grubun mali gücünü zayıflatabileceğinden şüpheli. Çünkü örgütün otel, gayrimenkul ve ticari projelere büyük yatırımlar yaptığını ifade ediyor.
Knights ayrıca Irak hükümeti içindeki çelişkilere dikkat çekti. Bunlar arasında, ABD tarafından terörist olarak tanımlanan Asaib Ehlilhak’ın üst düzey lideri Kays Hazali’nin 15 Ekim’de başbakan yardımcısı olarak onaylanması da bulunuyor.
Ayrıca, iki kardeşi İran’a mali kolaylık sağladıkları gerekçesiyle ABD Hazine Bakanlığı tarafından yaptırıma tabi tutulan Muhsin Mendelavi’nin başbakan yardımcılığına getirilmesine de işaret etti. Knights, Kudüs Gücü’ne bağlı Ramazan Karargâhı’nın üst düzey komutanı Abdülrıza Miskeryan’ın İran’ın Bağdat’taki yeni büyükelçisi olarak atanacağı yönündeki iddiaları da hatırlattı.
Tsurkov, milislerin silahsızlandırılması için belirlenen sürenin Haziran 2027’ye kadar uzatılmasını “tamamen gerçek dışı” olarak nitelendirdi ve “Bu operasyonun gerçek anlamda hayata geçirileceğini düşünmüyorum” dedi.
Tsurkov’a göre başarının ölçütü oldukça basit: Ya devlet bölgede varlığını gösterir ve insanlar evlerine dönebilir ya da bunu başaramaz.
Knights da Bağdat’ın, grubu zayıflatmadan bir anlaşmaya varabileceği ihtimalini dile getirdi. Ancak bunun daha büyük bir değişimin ilk adımı olmasını umduğunu belirtti.



