Erbil (Rûdaw)- Babil ilinin kuzeyindeki Curf Sahr'da 2021 yılından bu yana ana boru hattının delinerek günde yaklaşık 20 bin varil petrolün kaçırıldığına yönelik bulgular Bağdat'ta siyasi ve güvenlik krizine yol açtı.
Başbakan Ali Falih Zeydi 9 üst düzey yetkiliyi görevden alıp Ketaib Hizbullah'a bölgeyi devretmesi için cuma gününe kadar süre tanırken, suçlamaları reddeden Ketaib Hizbullah hükümeti dış baskılara boyun eğmekle itham etti.
Babil ilinin kuzeyinde yer alan Curf Sahr bölgesindeki petrol kaçakçılığı dosyası, Bağdat'ta geniş çaplı siyasi, askeri ve parlamenter bir hareketliliği tetikledi.
Parlamento kaynaklarına ve istihbarat raporlarına göre 2021'den bu yana delinen boru hattından günde yaklaşık 20 bin varil petrolün çalınması, hem hükümet ile silahlı gruplar arasında gerilime hem de iktidardaki Koordinasyon Çerçevesi içinde görüş ayrılıklarına neden oldu.
Meclis harekete geçti: Çarşamba günü nihai rapor sunulacak
Bölgede herhangi bir petrol sahası veya kuyusu bulunmamasına karşın, güneydeki petrolü Dora ve Beyci rafinerilerine taşıyan ana boru hattı Curf Sahr'dan geçiyor.
Rûdaw’a konuşan Irak Parlamentosu Petrol ve Gaz Komisyonu Üyesi Binas Ali Doski, istihbarat raporlarının boru hattının 2021 yılından beri delindiğini ve günde yaklaşık 20 bin varil petrolün kaçırıldığını ortaya koyduğunu belirterek, "Curf Sahr bölgesinde hiç petrol kuyusu yok; ancak güneyden Dora ve Beyci rafinerilerine petrol taşıyan boru hattı delinmiş durumda ve Ketaib Hizbullah da bu bölgede bulunuyor" dedi.
Dosyayı incelemek üzere Irak Parlamentosu Başkanı Heybet Halbusi, 11 Kasım 2026 tarihli ve 198 sayılı kararla Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanının başkanlığında yedi daimi komisyon başkanından oluşan geçici bir komisyon kurdu.
Komisyon üyesi ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Grubu ile Petrol, Gaz ve Doğal Kaynaklar Komisyonu Başkanı Harem Kemal Ağa, pazartesi günü Rûdaw'a yaptığı açıklamada, pazar günü Petrol Bakanı Basım Muhammed Hudayr ve üst düzey bakanlık yetkilileriyle görüştüklerini aktardı.
Ağa, petrol kaçakçılığına dair istihbarat raporlarının Curf Sahr ve Kürdistan Bölgesi olmak üzere iki yere işaret ettiğini belirterek, nihai raporun çarşamba günü tamamlanıp gerekli adımlar için Meclis Başkanlığına sunulacağını bildirdi.
Zeydi'den Ketaib Hizbullah'a cuma gününe kadar süre ve 9 görevden alma
Krizin askeri boyutunda ise Başbakan ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali Falih Zeydi sert adımlar attı. Rûdaw’ın elde ettiği bilgilere göre Zeydi, bölgenin Irak güvenlik güçlerine teslim edilmesi ve resmi birliklerin giriş yapabilmesi için Ketaib Hizbullah'a cuma gününe kadar süre tanıdı.
Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Sözcüsü Sabah Numan'ın 14 Kasım Cumartesi günü duyurduğu üzere Zeydi, özel soruşturma komisyonunun Federal İstihbarat ve Soruşturma Müsteşarlığının petrol kaçakçılığı, yasa dışı rafineri kurulumu ve boru hatlarına müdahale raporunu doğrulamasının ardından tüm şüphelileri yargıya sevk etti ve şu 9 üst düzey yetkiliyi görevden aldı:
-Babil İl Polis Komutanı
-Kuzey Babil Polis Müdürü
-İçişleri Bakanlığı Babil İstihbarat ve Terörle Mücadele Müdürü
-Babil Ulusal Güvenlik Müdürü
-Savunma Bakanlığı Babil İl İstihbarat ve Güvenlik Müdürü
-Babil İstihbarat Teşkilatı Müdürü
-Babil Haşdi Şabi Komutanı
-İçişleri Bakanlığı Enerji Polisi 6. Tugay Komutanı
-Petrol Bakanlığı Petrol Boru Hatları Şirketi Müdürü
15 Kasım Pazar günü düzenlenen güvenlik toplantısında komutanlara seslenen Zeydi, komisyonu "Bu göreve çıkışınızla Irak'ın gözünü aydınlattınız. Belirli bir isim altında Iraklıların rızkından çalınanları ortaya çıkardınız" sözleriyle övdü ve üyelere ödül ile teşekkür belgesi verileceğini açıkladı.
Yargının kendilerini yüzde yüz desteklediğini vurgulayan Başbakan, "Kendisini gözetleyen bir göz olmadığını sanan kişi yanılıyor; hesabını yeniden gözden geçirsin" uyarısında bulundu.
Zaho'dan Basra'ya kadar kaçakçılık ve hırsızlık yapılan tek bir karış toprak kalmayacağı sözünü veren Zeydi, güvenlik güçlerinin kapasitesine dair şüpheleri ise "Güçlerimiz aciz kalsaydı, halkımı sokağa çıkarır ve 'Gelin haklarınız için savaşın' derdim" sözleriyle yanıtladı.
Ketaib Hizbullah suçlamaları reddetti: Boru hatlarına müdahale yok
Suçlamaların odağındaki Irak Ketaib Hizbullah'ı ise 15 Kasım Pazar günü yayımladığı açıklamayla iddialara sert tepki gösterdi.
Silahların düzenlenmesine yönelik görüşmelere katıldıklarını ve Koordinasyon Çerçevesi ile hükümetle "Egemenlik Anlaşması" imzaladıklarını hatırlatan grup, Başbakan Zeydi'nin sözünden döndüğünü ve ofisinin BAE, Suudi Arabistan ile bazı yerel kanallarda uydurma raporlar yaydığını ileri sürdü.
"Medine Nasr (Curf Sahr) ve direniş silahları dosyaları siyasi çekişmelerin dışında tutulmalıdır" denilen açıklamada, BAE, Suudi Arabistan ve ABD baskılarına rağmen ilkelerinden taviz vermeyecekleri vurgulandı.
Teknik komisyonun boru hatlarına yönelik bir müdahale bulamadığını söyleyen Ketaib Hizbullah, görüntülerdeki tesislerin Kuzey Babil hattından Kaim'e kadar askeri araç ve jeneratörler için kullanılan basit yakıt depoları ve kalite iyileştirme tesisi olduğunu, boru hattından ise 5 bin metreden daha uzakta bulunduğunu bildirdi.
Koordinasyon Çerçevesi toplanamıyor, Babil'de "çatışma korkusu" hakim
Dosyanın yarattığı gerilim Şii siyasi ittifakını da sarstı. Binas Ali Doski, silahlı çatışma yaşanmaması için çaba gösterildiğini ancak Koordinasyon Çerçevesi içinde ciddi sorunlar baş gösterdiğini belirterek, ittifakın üç kez toplanmaya çalışmasına rağmen anlaşmazlıklar nedeniyle toplantı yapamadığını kaydetti.
Yerel düzeyde ise yetki karmaşası ve endişe dikkat çekiyor. Rûdaw'a konuşan Babil İl Polisinden bir kaynak, Curf Sahr'ın kapalı bir askeri bölge olması sebebiyle Babil polisinin üzerinde hiçbir yetkisi bulunmadığını ve içerideki detaylardan haberdar olmadıklarını söyledi.
Sadıkun grubundan (Asaib Ehlilhak'ın siyasi kanadı) Babil İl Meclisi Üyesi Haydar Menguşi de dosyanın İl Meclisine resmi olarak gelmediğini aktarırken, bölgede Heşdi Şabi, ordu ve federal polisin bulunduğunu, durumun şu an istikrarlı görünmesine rağmen "çatışma endişesi ve korkusu" yaşandığını dile getirdi.
Menguşi ayrıca Petrol Bakanlığının yıllardır neden sessiz kalıp konuyu şimdi gündeme getirdiğini sorgulayarak, Ketaib Hizbullah'ın çekilmesinin federal bir karar olacağını söyledi.
Hükümet Sözcüsü Abudi: İran müdahalesi yok, yerli halk geri dönecek
Irak Hükümet Sözcüsü Haydar Abudi, 15 Kasım Pazar gecesi katıldığı televizyon programında hükümetin geri adım atmayacağını ve yasaları uygulayarak halkın devlete güvenini yeniden tesis edeceğini belirtti.
Perde arkasında İran müdahalesi olduğu yönündeki söylentileri kesin bir dille reddeden Abudi, "Gerek temas gerekse arabuluculuk düzeyinde hiçbir İran müdahalesi kaydedilmemiştir. Burası tamamen Irak toprağıdır ve orada bulunanlar da belirli koşullar altında oraya yerleşmiş Iraklılardır" diye konuştu.
Abudi, soruşturma raporu doğrultusunda bölgedeki kaçakçılıktan birden fazla grubun değil, alana hakim tek bir silahlı grubun sorumlu tutulduğunu belirtti. Petrol Bakanlığı ve Şeffaflık Komisyonunun son 5 yılın mali zararını tespit etmek üzere denetim başlattığını kaydeden Abudi, Heşdi Şabi içinden saygın bir ismin başkanlık ettiği teftiş komisyonunun bölgede bir tür provokasyonla karşılaştığını ifade etti.
Resmi güçlerin bölgeye girmesi için yakın ama açıklanmayan bir tarih belirlendiğini aktaran Abudi, yerinden edilen Curf Sahr sakinlerinin kesinlikle evlerine döneceğini vurgulayarak, dönüşün Bağdat, Kerbela ve Babil'in güvenliğini tehdit edeceği iddialarına ise "2014'e kıyasla durum çok değişti, IŞİD'in hiçbir dayanağı kalmadı" yanıtını verdi.
19 sayfalık uydu raporu: Yer altı çukurları, beyaz çatılar ve üç kaçak güzergah
Rûdaw’ın ulaştığı 19 sayfalık istihbarat raporu, 2021'den 2026 ortasına kadar kesintisiz sürdüğü belirtilen kaçakçılık ağının çalışma yöntemini uydu görüntüleriyle gözler önüne serdi:
Delme ve yükleme noktaları: Kaçakçılar, Behbehani Kavşağı yakınlarında, Bağdat-Babil ana yoluna 1–4 km mesafede boru hatlarını delerek 36 bin litrelik tankerler kullandı. Uydu görüntülerinde iki yükleme noktası belirlendi: Boru hattına 342 metre uzaklıktaki hurma ağaçlı iki evde Şubat 2024–Temmuz 2026 arasında aynı anda 1 ila 3 tankerin; 962 metre uzaklıktaki büyük yer altı çukurunda ise Haziran 2021–Temmuz 2026 arasında yoğun tanker hareketliliğinin (01.06.2021'de 4, 23.10.2021'de 3, 30.11.2021'de 7, zirve yaptığı 30.10.2022'de aynı anda 21 ve 2025-2026'da ortalama 3 tanker) yaşandığı saptandı.
Gizli rafineriler: Petrolün, delme noktasına 7 km ve Bağdat-Babil yoluna 11 km uzaklıktaki ilkel bir depoya ve iki küçük gizli rafineriye taşındığı belirlendi. Ekim 2021'de boş arazi olan birinci rafinerinin Ekim 2022'de faaliyete geçip 30.07.2026'ya kadar avlusunda sürekli 6–9 tanker barındırdığı; 700 metre ötedeki ikinci rafinerinin ise 2025-2026'da tamamlanarak 30.01.2025 ve 30.07.2026 tarihlerinde yanında 14 büyük tankerin görüntülendiği aktarıldı.
Üç gizlenme tekniği: Şebekenin uydulardan saklanmak için yer üstü tanklar yerine derin yer altı çukurları kazdığı; petrol çukurlarını, yükleme alanını ve hatta çevredeki hurma ağaçlarını beyaz sac çatılarla örttüğü; yüklemelerin büyük kısmını ise gece yaptığı belirtildi. Raporda, uydu fotoğraflarındaki onlarca tankerin yalnızca gündüz saatlerine ait olduğuna ve gece yapılan hırsızlığın bunun birkaç katı olduğuna dikkat çekildi.
Bağdat'a giden üç güzergah: İstihbarat haritalarına göre kaçak petrol Bağdat'a şu üç yoldan ulaştırıldı:
(1) Ana Bağdat-Babil yolu üzerinden Museyyeb Köprüsü'nü geçerek doğrudan başkente; (2) gizli rafinerilerden Amiriye Felluce'ye gidip resmi yakıt konvoylarının arasına karışarak Anaz Köprüsü, Fırat Nehri ve İntisar kontrol noktasından uluslararası yolla Bağdat'a; (3) Amiriye Felluce'den Habbaniye ve Felluce kentine uzanıp uluslararası yol veya eski Ebu Gureyb yolu üzerinden başkente.
Stratejik kilit nokta: Curf Sahr'ın geçmişi ve statüsü
Fırat Nehri'nin batı yakasında, Bağdat'ın yaklaşık 60 kilometre güneybatısında konumlanan Curf Sahr; Babil, Anbar, Kerbela ve Bağdat illerini birbirine bağlaması nedeniyle kritik bir stratejik kavşakta bulunuyor.
Kıyıların kayalık yapısı nedeniyle geçmişte "Curf Sahr" (Taşlık/Kayalık) olarak anılan bölgenin adı, Ekim 2014'te IŞİD'den geri alınmasının ardından Babil yerel yönetimince "Curf Nasr" (Zafer), son dönemde ise Medine Nasr olarak değiştirildi.
2014 öncesinde çoğunlukla Cenabi aşireti başta olmak üzere Sünni Arap nüfusun yaşadığı, tarımı ve hurmalıklarıyla bilinen bölgenin yerli halkı savaş sonrası göç etmek zorunda kaldı ve bugüne dek geri dönmelerine izin verilmedi.
O tarihten bu yana tamamen Haşdi Şabi'ye bağlı silahlı grupların kontrolünde kapalı bir askeri bölgeye dönüşen alana, hükümetin idari ve güvenlik yetkilileri dahi söz konusu güçlerin izni olmadan giremiyor.



