Bağdat (Rûdaw) - Silahlı grupların silahsızlandırılması için tarih veren Irak Başbakanı Ali Falih Zeydi, 30 Haziran 2027’ye kadar resmi kurumların dışında hiçbir silahın kalmayacağını söyledi. YBŞ ile Şengal Dağı’nın orduya teslim edilmesi konusunda anlaştıklarını belirten Zeydi, Ceyhan boru hattını yeniden aktif hale getirmek için çalıştıklarını açıkladı.
Irak Başbakanı Ali Falih Zeydi, hükümetinin son beş aylık icraatlarını değerlendirdiği konuşmasında güvenlikten ekonomiye, enerji krizinden dış politikaya kadar birçok önemli mesaj verdi.
Bugün (23 Ekim 2026) Irak resmi medyasına konuşan Başbakan Zeydi, göreve geldiği dönemde ülkenin yaptırımlar ve büyükelçiliklerin çekilmesi gibi ağır sonuçları olabilecek uluslararası bir izolasyonun eşiğinde olduğunu söyledi.
Zeydi, "Uluslararası toplum, devletin belirli bazı gruplar tarafından rehin alındığını düşünüyordu; ancak hükümet bu büyük tehlikeyi ülkeden uzaklaştırmayı başardı" ifadelerini kullandı.
Silahlı gruplara 30 Haziran 2027’ye kadar süre
Ülkedeki silahlı grupların durumuna ilişkin konuşan Zeydi, göreve başladığından bu yana "Biz silahlı grupları olan bir devlet miyiz, yoksa silahlı gruplar mı devletin sahibi?" sorusuna yanıt aradıklarını belirtti.
Birçok gruptan silahların geri alınmasıyla dünyaya "karar merciinin devlet olduğu" mesajını verdiklerini vurgulayan Zeydi, şunları kaydetti:
"Toplam yedi silahlı gruptan beşiyle mutabakata vardık. Bunlardan üçünün dosyası tamamen kapatıldı, diğer iki grupla ise görüşmelerimiz sürüyor. 30 Haziran 2027'ye kadar devlet otoritesi dışında hiçbir silah kalmayacak ve yakın gelecekte Irak silahlı gruplardan arınmış bir ülke olacak."
Yabancı güçlerin ülkeden çekilmesiyle birlikte silah taşıma bahanesinin ortadan kalktığını dile getiren Zeydi, "Silah taşımak bir meslek haline gelemez" dedi.
"Irak’ta hiçbir ABD askeri kalmadı"
Ülkedeki yabancı askeri varlığa da değinen Irak Başbakanı, "Irak'ta ne muharip ne de askeri danışman sıfatıyla hiçbir ABD askeri kalmadı ve tüm üslerini devrettiler" bilgisini paylaştı.
Türkiye ile de Türk güçlerinin çekilmesi konusunda görüşmeler yürütüldüğünü açıklayan Zeydi, Şengal’deki duruma ilişkin ise önemli bir gelişmeyi duyurdu.
Zeydi, Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) ile Şengal Dağı'nın Irak ordusuna teslim edilmesi ve YBŞ mensuplarının Haşdi Şabi bünyesine katılması konusunda mutabakata vardıklarını, buna karşılık Irak ordusunun da Başika üssünü devralacağını açıkladı.
Ceyhan boru hattı ve enerji politikası
Bölgesel gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki kriz nedeniyle petrol ihracatının istikrarsız olduğuna dikkat çeken Başbakan Zeydi, Irak’ın tek bir ihracat kapısına mahkum kalamayacağını vurguladı.
Zeydi, "Çok yönlü bir petrol boru hattı ağı kurmak, tankerleri kullanmak ve Ceyhan boru hattını yeniden aktif hale getirmek için çalışıyoruz" dedi.
Bütçe tasarılarında petrol dışı gelirlerin payını yüzde 8'den yaklaşık yüzde 19'a çıkardıklarını ve hedeflerinin yüzde 30 olduğunu belirten Zeydi, 2032 yılına kadar Irak'ın günlük petrol üretim kapasitesini 10 milyon varile çıkarmayı planladıklarını aktardı.
Dolar kuru ve ekonomik tedbirler
Irak dinarının dolar karşısındaki değer kaybına ilişkin eleştirileri yanıtlayan Zeydi, "Hata, kuru 132 bin dinara düşüren önceki karardaydı; çünkü bunun faydası vatandaşlara değil sadece komisyonculara oldu" değerlendirmesinde bulundu.
Irak'ın maaşlar ve temel harcamalar için aylık 10 trilyon dinardan fazlasına ihtiyaç duyduğunu belirten Zeydi, ABD’nin silahlı grupların eline geçmesi endişesiyle durdurduğu nakit dolar akışının, yapılan müzakereler sonucunda aylık 500 milyon dolara çıkarıldığını söyledi. Zeydi, bu miktarı 1 ila 2,5 milyar dolara çıkarmak için çalıştıklarını ve önümüzdeki süreçte piyasada 100 doların 155 bin dinara veya daha altına düşmesinin beklendiğini ifade etti.
Yolsuzlukla mücadele ve ücretsiz konut arsası projesi
Yolsuzlukla mücadele kapsamında tüm sözleşmelerin Mali Denetim Divanı'nın ön denetimine tabi tutulacağını belirten Zeydi, sadece rafineri sektörünün düzenlenmesi ve petrol israfının önlenmesiyle hazineye yıllık yaklaşık 20 trilyon dinar geri kazandıracaklarını söyledi.
Bakan ve valilerin çalışmalarını yakından izlemeleri için güvenlik kurumlarına talimat verdiğini belirten Zeydi, "Herkese ibret olacak ağır bir ceza verebilmem için içlerinden birinin yolsuzluğunun kanıtlanmasını umuyorum. Bu savaşta birçok dostumu kaybedeceğimi biliyorum ancak bir yetkili, dostlarını korumak ile kamu malını korumak arasında bir seçim yapmalıdır" diye konuştu.
Öte yandan Zeydi, mülkü olmayan Iraklı ailelere su, elektrik, yol, okul ve hastane gibi tüm altyapı hizmetleri tamamlanmış 1 milyon tapulu konut arsasının ücretsiz dağıtılacağını duyurdu.
Kalkınma Yolu Projesi ve bölgesel ilişkiler
Irak’ın hiçbir savaşa dahil olmayacağını ve çatışma alanı yerine tarafları buluşturan bir merkez olacağını vurgulayan Zeydi, gıda ve sebze ithalatındaki önemi nedeniyle İran ile sınırların kapatılmasının Irak ekonomisine zarar vereceğini kaydetti.
Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleriyle ilişkileri "stratejik" olarak nitelendiren Irak Başbakanı, bütçenin onaylanmasının ardından Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla Kalkınma Yolu Projesi çalışmalarının başlayacağını sözlerine ekledi.
Gösterilerin meşru bir anayasal hak olduğunu da belirten Zeydi, "Biz sadece iktidarı yönetmeye değil, devlet inşa etmeye geldik ve son ana kadar ulusal görevlerimi yerine getirmeye devam edeceğim" mesajını verdi.
