Haber Merkezi - Irak Sağlık Bakanlığının 2025 yılı raporuna göre, ülke genelinde 904 HIV/AIDS vakası tespit edilirken 39 kişi virüs nedeniyle yaşamını yitirdi. Vakaların 404’ü başkent Bağdat’ta görülürken, Kürdistan Bölgesi genelinde toplam 31 vaka kaydedildi.
Irak Sağlık Bakanlığının 2025 yılı istatistik raporu; Irak ve Kürdistan Bölgesi vilayetlerindeki nüfus artış hızı, doğum ve ölüm oranları, bulaşıcı hastalıklar, kanser vakaları ve sağlık bütçesine ilişkin çarpıcı verileri ortaya koydu.
Rapora göre Irak genelinde yıllık ortalama nüfus artış hızı yüzde 1,9 olarak gerçekleşti. Kürdistan Bölgesi’nin vilayetleri arasında Duhok yüzde 3,0 ile en yüksek nüfus artış hızını kaydederken, bu oran Erbil’de yüzde 2,6, Süleymaniye’de ise yüzde 1,5 oldu.
Irak genelinde ortanca yaş 21 olarak ölçüldü. Kürdistan Bölgesi’nde ise ortanca yaş Erbil ve Duhok’ta 20, Süleymaniye’de 21 olarak kayıtlara geçti.
Genç nüfusun ağırlıkta olduğu ülkede nüfusun yüzde 40,5’ini (18 milyon 420 bin 512 kişi) 15 yaş altı bireyler oluştururken, 60 yaş ve üzeri nüfusun oranı yalnızca yüzde 4,3’te (2 milyon 41 bin 716 kişi) kaldı. Ülke genelinde ortalama yaşam süresi ise erkeklerde 71, kadınlarda 75,1 olmak üzere ortalama 73,1 yıl olarak belirlendi.
Bulaşıcı hastalıklar: Kanamalı ateş, verem ve bağımlılık verileri
Bakanlığın raporunda Irak ve Kürdistan Bölgesi’nde 2025 yılı boyunca kaydedilen bulaşıcı hastalıklar ve bağımlılık başvurularına da yer verildi:
Kanamalı Ateş (KKKA): Irak genelinde tespit edilen 353 vakanın büyük bölümü Zikar (131) ve Bağdat’ta (47) görüldü. Kürdistan Bölgesi’nde ise Duhok’ta 7, Erbil’de 3 ve Süleymaniye’de 2 vaka kaydedildi.
Verem (Tüberküloz): Ülke genelinde toplam 6 bin 369 verem vakası saptandı. Kürdistan Bölgesi’nde Erbil’de 245, Süleymaniye’de 209 ve Duhok’ta 75 kişi hastalığa yakalandı.
Alkol ve madde bağımlılığı: Kürdistan Bölgesi hariç Irak vilayetlerindeki sağlık kuruluşlarına alkol bağımlılığı nedeniyle 6 bin 933, ilaç ve uyuşturucu madde bağımlılığı nedeniyle ise 2 bin 658 başvuru yapıldı. Başvuruların büyük kısmı Bağdat ve Babil vilayetlerinde yoğunlaştı.
Irak’ta 904 AIDS vakası: Kürdistan Bölgesi’nde can kaybı yok
Rapora göre 2025 yılında Irak genelinde 747’si erkek, 157’si kadın (14’ü hamile) olmak üzere toplam 904 HIV/AIDS vakası tespit edildi; 33’ü erkek, 6’sı kadın toplam 39 kişi ise virüs nedeniyle hayatını kaybetti. Ülke genelinde her 10 bin kişide vaka oranı 0,20, ölüm oranı ise 0,009 oldu.
Toplam vakaların 873’ü ve 39 ölümün tamamı Kürdistan Bölgesi dışındaki Irak vilayetlerinde kaydedildi. Başkent Bağdat, Rusafa (262 vaka, 16 ölüm) ve Kerh (142 vaka, 5 ölüm) sağlık daireleriyle toplam 404 vaka ve 21 can kaybıyla ilk sırada yer aldı.
Kürdistan Bölgesi vilayetleri ise Irak genelinde vaka oranının en düşük olduğu yerler olurken, bölge genelinde AIDS kaynaklı hiçbir ölüm kaydedilmedi:
Erbil: 23’ü erkek, 3’ü kadın toplam 26 vaka (10 bin kişide 0,12 oran) tespit edildi.
Duhok: Tamamı erkek yalnızca 3 vaka (10 bin kişide 0,02 oran) kaydedildi.
Süleymaniye: Yalnızca 2 vaka (10 bin kişide 0,01 oran) ile Irak genelinde en düşük vaka sayısına sahip vilayet oldu.
Irak’ın diğer vilayetlerinde ise Zikar’da 75 vaka (3 ölüm), Basra’da 69 vaka (4 ölüm), Babil’de 54 vaka, Kerkük’te 42 vaka (1 ölüm), Necef’te 36 vaka (3 ölüm), Kerbela’da 30 vaka (3 ölüm), Diyala’da 27 vaka (1 ölüm), Vasıt’ta 25 vaka (1 ölüm), Enbar’da 23 vaka (1 ölüm), Müsenna’da 21 vaka, Musul’da 20 vaka, Divaniye’de 18 vaka, Meysan’da 17 vaka ve Selahaddin’de 12 vaka (1 ölüm) kayıtlara geçti.
Doğumların yüzde 52,7’si sezaryenle gerçekleşti, yurt dışı doğumlarda Türkiye ilk sırada
2025 yılı boyunca yurt içinde (Kürdistan Bölgesi hariç 873 bin 621) ve yurt dışında (16 bin 829) toplam 890 bin 450 doğum tescil edildi. Yurt dışında dünyaya gelen 16 bin 829 Iraklı bebeğin doğduğu ülkeler arasında Türkiye 3 bin 124 bebekle ilk sırada yer aldı. Türkiye’yi 2 bin 547 bebekle Almanya, 1.921 bebekle ABD, 1.312 bebekle İsveç ve 1.252 bebekle İngiltere izledi.
Ülke genelindeki doğumların yüzde 52,7’si sezaryen ameliyatıyla, yüzde 47,3’ü ise normal doğum yoluyla gerçekleşti. Ayrıca 2 bin 728 bebek doğuştan gelen anomalilerle dünyaya gelirken, Enbar vilayeti her 1.000 doğumda 12,7 vaka ile bu alanda en yüksek oranı kaydetti.
Ölüm nedenlerinde kalp hastalıkları ilk sırada
Kürdistan Bölgesi hariç Irak vilayetlerinde yıl içinde 72 bin 328’i erkek, 59 bin 621’i kadın olmak üzere toplam 131 bin 949 kişi yaşamını yitirdi. Başlıca ölüm nedenleri şöyle sıralandı:
- Diğer kalp hastalıkları: Yüzde 11,40
- Kalp damar (koroner arter) hastalıkları: Yüzde 10,77
- Beyin ve sinir damar hastalıkları: Yüzde 8,48
- Bilinmeyen nedenler: Yüzde 7,88
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon): Yüzde 7,45
- Böbrek yetmezliği: Yüzde 6,31
- Diyabet (şeker hastalığı): Yüzde 6,27
Öte yandan 2025 yılında trafik kazaları nedeniyle Irak genelinde 4 bin 5 kişi hayatını kaybetti. Kürdistan Bölgesi’nde trafik kazalarından kaynaklı can kayıpları Süleymaniye’de 351, Erbil’de 287 ve Duhok’ta 153 olarak kaydedildi.
Sağlık bütçesinden kişi başına 227 bin dinar düştü
Irak Federal Sağlık Bakanlığının 2025 yılındaki toplam harcaması yaklaşık 8,92 trilyon dinar olarak gerçekleşti. Sağlık harcamalarından ülke genelinde kişi başına düşen yıllık pay ise 227 bin 628 dinar oldu.
