Erbil (Rûdaw) - Irak Elektrik Bakanlığı, ülkede en fazla yolsuzluk iddiasının gündeme geldiği kurumlardan biri olmaya devam ediyor. Irak, zorlu bir yaz mevsimine hazırlanırken elektrik açığının daha da büyüyeceği uyarıları yapılıyor. Yolsuzlukla mücadele alanında faaliyet gösteren bir kurumun başkanı ise, "Irak'ta elektriğe harcanan para, ülkenin kesintisiz elektriğe kavuşması için gereken miktarın 10 katı" dedi.
Irak'ta yeni hükümetin göreve başlamasının ardından Petrol Bakanlığı Sözcülüğü görevinden ayrılan Ahmed Musa el-Abadi, 1 Temmuz 2026'da Rûdaw'a yaptığı açıklamada, ülkenin çok zor bir yaz geçireceğini söyledi.
El-Abadi, "Irak'ın mevcut elektrik üretimi yaklaşık 22 bin megavat. Ancak yaz aylarında ülkenin ihtiyacı 62 bin megavatı buluyor. Bu da yaklaşık 40 bin megavatlık bir elektrik açığı anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.
Elektrik kesintilerinin süresi vilayetten vilayete, hatta aynı vilayet içinde bile değişiklik gösteriyor. Bağdat, Necef, Kerbela, Musenna ve Divaniye'de vatandaşlar günde yalnızca 8 ila 10 saat ulusal şebekeden elektrik alabiliyor. Basra'da ise bu süre 16 ila 18 saate çıkıyor. Kalan ihtiyaç ise özel jeneratörlerle karşılanıyor.
Milyarlar harcanıyor, sorun çözülemiyor
Irak'taki Nehreyn Şeffaflığı Destekleme Kurumu Başkanı Muhammed Rubeyi de Rûdaw'a yaptığı açıklamada, enerji sektörünün ülkedeki en büyük yolsuzluk alanlarından biri olduğunu söyledi.
Rubeyi, "Bu sektöre çok büyük bütçeler ayrılıyor ancak buna rağmen halka yeterli hizmet sunulamıyor. Elektrik sorunu yıllardır devam ediyor ve özellikle yaz aylarında vatandaşlar ciddi sıkıntı yaşıyor" dedi.
Elektrik Bakanlığı'nda çok sayıda personel bulunduğunu ancak buna rağmen hizmet kalitesinin düşük olduğunu belirten Rubeyi, ihaleler, elektrik tahsilatı ve projelerde yaygın yolsuzluklar yaşandığını ifade etti.
Rubeyi, "Elektrik sektörüne harcanan para, Irak'ın kesintisiz elektriğe kavuşması için gereken miktarın 10 katı. Milyarlarca dinar harcanıyor ancak bunun karşılığında ne hizmet veriliyor ne de sorun çözülüyor" diye konuştu.
Irak'ın 2023, 2024 ve 2025 yıllarını kapsayan üç yıllık bütçesinde elektrik sektörü için her yıl 14 trilyon 455 milyar 731 milyon 648 bin dinar(11 milyar 34 milyon 910 bin dolar) ödenek ayrıldı.
Yolsuzluk en çok hangi alanlarda?
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu Üyesi Cemal Koçer de Rûdaw'a yaptığı açıklamada, Elektrik Bakanlığı'ndaki yolsuzlukların çok büyük boyutlara ulaştığını söyledi.
Koçer'e göre yolsuzluklar en çok ihaleler, bakım-onarım işleri, elektrik iletim ve dağıtımı, tahsilatlar ile yakıt alımlarında yaşanıyor.
"Sadece yakıt için her yıl İran'dan 16 trilyon dinar değerinde doğal gaz satın alınıyor" diyen Koçer, Elektrik Bakanlığı'nın santrallerde kullanılan yakıt nedeniyle Petrol Bakanlığı'na da büyük miktarda borcu bulunduğunu ifade etti.
Eski Elektrik Bakanı Luai el-Hatib de Ağustos 2025'te yaptığı açıklamada, elektrik sektörüne her yıl yaklaşık 20 milyar dolar ayrıldığını, bunun yüzde 40 ila 50'sinin yolsuzluk nedeniyle kaybolduğunu belirtmişti. El-Hatib'e göre bu da yılda yaklaşık 10 milyar dolarlık yolsuzluğa karşılık geliyor.
Basra'da çok sayıda yönetici görevden alındı
Iraklı yetkililer, Elektrik Bakanlığı'ndaki yolsuzluklarla mücadele edildiğini belirtiyor.
Bu kapsamda Orta Bölge Elektrik Dağıtım Şirketi Genel Müdürü Ala Semir Raşid el-Cuburi, 20 Haziran 2024'te Bağdat'ta yolsuzluk suçlamasıyla gözaltına alındı. Felluce'deki villasına düzenlenen operasyonda yaklaşık 76 milyar dinara(yaklaşık 58 milyon dolar) el konulurken, iki yardımcısı da görevden uzaklaştırıldı.
28 Haziran tarihli bakanlık emriyle ise üst düzey denetim komisyonunun incelemeleri sonucunda Basra'da çok sayıda üst düzey elektrik yöneticisi görevden alındı.
Basra İl Meclisi Üyesi Muhammed Battat, Rûdaw'a yaptığı açıklamada, görevden almaların yolsuzluk dosyalarıyla bağlantılı olduğunu ve gerekli delillerin bulunduğunu söyledi.
Karar kapsamında Basra Elektrik Dağıtım Müdürü Yasin Abdülvahid Yasin ile yardımcısı, Kuzey Basra Elektrik Dağıtım Müdürü Mazin Mezlum Muhammed ve yardımcısı görevden alındı. Ayrıca satış, denetim, muhasebe, depo ve hukuk birimlerinde görev yapan 15 yönetici de görevlerinden uzaklaştırıldı.
Bakanlığın belgelerinde dikkat çeken usulsüzlükler
Rûdaw'ın ulaştığı Elektrik Bakanlığı belgelerinde, kamu zararına neden olduğu belirtilen çok sayıda usulsüzlük yer aldı. Belgelerde öne çıkan iddialar şöyle:
- Konut projeleri ve özel hastanelerin daha az ödeme yapması için elektrik sayaçlarının standart dışı şekilde değiştirilmesi.
- Kuzey Basra depolarından iki adet 400 kV'luk büyük transformatörün kaybolması.
- Kaçak elektrik kullanan kişiler hakkında hukuk biriminin dava açmaması.
- Bazı görevlilerin yasal yetkileri olmadan vatandaşlardan elektrik ücreti tahsil etmesi ve bu paraların devlet hesabına aktarılmaması.
Elektrik Bakanlığı, adı geçen tüm yetkililerin haklarında yasal işlem başlatılması amacıyla Federal Dürüstlük Komisyonu'na sevk edilmesine karar verdi. Ayrıca Ekonomi Genel Müdürlüğü başkanlığında bir soruşturma komisyonu kurularak, söz konusu usulsüzlüklerin Irak'ın güneyindeki elektrik sektörüne verdiği mali zararın tespit edilmesi istendi.
