Haber Merkezi - İranlı yetkililer, iki ülke arasında yıllardır gergin seyreden ilişkilerin gölgesinde, Tahran’daki Fransa Büyükelçiliği’ne bağlı bir Fransızca dil merkezini "yasa dışı faaliyet yürütmek" ve "İran’ın ulusal güvenliğine aykırı eylemlerde bulunmak" iddialarıyla kapattı.
İran makamları, Tahran Fransızca Dil Merkezi'nin (Centre de Langue Française de Téhéran - CLF), defalarca yapılan uyarılara rağmen İran yasalarının öngördüğü izinleri almadığı gerekçesiyle Tahran Savcılığı'nın talimatıyla mühürlendiğini duyurdu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) yakınlığıyla bilinen Tesnim haber ajansında yayımlanan açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Merkezin, dil eğitimi kisvesi altında İran-İslam kültürüne aykırı ve ulusal güvenliği zedeleyen projeler yürüttüğü; bireyleri tespit etme, ağlar kurma ve elit kesimin ülkeden ayrılışını kolaylaştırma faaliyetlerinde bulunduğu tespit edilmiştir.”
Kapatılmasından kısa bir süre öncesine kadar aktif şekilde çalışmalarını sürdüren merkez, Fransızca kurslarının yanı sıra Eylül ayında yapılması planlanan ve uluslararası geçerliliği olan TCF ile DELF-DALF sınavlarının kayıtlarını alıyordu. Kurum, resmi platformlarında kendisini Tahran'da Fransızca eğitimi ve yeterlilik sınavları sunan resmi bir dil merkezi olarak tanıtıyordu.
Casusluk ve "sızma" endişeleriyle gelen denetimler
Söz konusu kapatma kararı, Tahran yönetiminin yabancı temaslar ve "yabancı istihbarat sızması" olarak tanımladığı faaliyetler üzerindeki denetimini artırdığı bir döneme denk geldi.
İran parlamentosu bugün, İçişleri Bakanlığı’nın yurt dışı iletişim ve temasları kaydetmek, yönetmek ve izlemek üzere çevrim içi bir sistem kurmasını öngören yasal düzenlemeyi onayladı. Bu sisteme İstihbarat Bakanlığı ile Devrim Muhafızları İstihbarat Teşkilatı’na tam erişim yetkisi tanındı.
Milletvekilleri ayrıca kamu kurumlarının "yabancı nüfuz/etki" konusunda eğitim vermesini zorunlu kılan maddeleri de kabul etti. Düzenleme kapsamında Eğitim, Bilim ve Sağlık Bakanlıkları; İstihbarat Bakanlığı ve Kültür Devrimi Yüksek Konseyi ile koordineli olarak müfredatlarına "düşman sızması" ve medya okuryazarlığı derslerini eklemekle görevlendirildi.
Fransa-İran hattında dinmeyen gerilim
Fransız dil merkezinin kapatılması, aynı zamanda Paris ile Tahran arasında giderek çıkmaza giren diplomatik krizin yeni bir halkası oldu.
Tahran yönetimi son yıllarda, Paris’in kesin bir dille reddettiği casusluk ve ulusal güvenlik suçlamalarıyla çok sayıda Fransız vatandaşını cezaevine koydu. 2022'de tutuklanan Fransız vatandaşları Cécile Kohler ve Jacques Paris, daha sonra İran makamlarınca casuslukla itham edilmişti. Fransa’nın "keyfi ve asılsız" olarak nitelendirdiği bu tutukluluk süreci, çiftin üç yıldan uzun bir süre sonra, Nisan ayında Fransa’ya dönmelerine izin verilmesiyle son bulmuştu. Fransa da buna karşılık terör suçlamasıyla tutuklu bulunan bir İranlı kadını serbest bırakmıştı.
İki ülke arasındaki tansiyon temmuz ayında, Tahran’da görevli iki Fransız diplomatın gözaltına alınıp saatlerce sorgulanmasıyla bir kez daha yükselmişti. Fransa, diplomatlardan birinin darbedildiğini belirterek İran Maslahatgüzarını Dışişleri Bakanlığı’na çağırırken; Tahran kötü muamele iddialarını yalanlamış ve diplomatların "hakkında güvenlik soruşturması yürütülen kişilerle temas kurdukları için" sorgulandığını savunmuştu.
İki ülke arasındaki ilişkiler; İran’ın nükleer programı, Tahran’ın Rusya’ya verdiği askeri destek, Avrupa Birliği yaptırımları ve Fransa’nın İran’daki insan hakları ihlallerine yönelik sert eleştirileri nedeniyle de ciddi bir tıkanma yaşıyor.
Tahran’ın merkezinde 20 yılı aşkın süredir hizmet veren merkez, Fransa Milli Eğitim ve Gençlik Bakanlığı bünyesindeki “France Éducation international (FEI)” tarafından akredite edilmiş, İran genelinde resmi olarak tanınan tek Fransızca sınav merkezi konumundaydı.
