Haber Merkezi - Amerikan New York Times gazetesi, bir haberinde, Hürmüz Boğazı'nın açılmasının ABD Başkanı Donald Trump'ın büyük sorununu çözebileceğini ve petrolü piyasalara geri döndürebileceğini ancak bunun ağır bir bedeli olacağını bildirdi. Bu bedel, İran'ın daha önce uluslararası ve serbest olan bir geçit üzerinde egemenlik sahibi olmasıdır.
Plan ne?
Tahran ve Umman, bir anlaşmaya varmak üzere yakınlaştı. Plana göre, Körfez'e giren gemiler İran'a yakın ve Tahran'ın kontrol ettiği bir güzergahı, çıkanlar ise Umman'a yakın bir güzergahı kullanacak.
İranlılar gemilerden vergi almayacaklarını söyleseler de "hizmet ve çevre koruma ücreti" adı altında bir para alacaklar ve geliri Umman ile aralarında paylaşacaklar.
Ancak gazeteye konuşan bir Amerikalı yetkili, İran'ın bu iddiasını reddederek hiçbir verginin alınmayacağını ve İran'ın herhangi bir yetkisi olmayacağını söyledi.
Bu Neden Trump için bir sorun?
Trump, ekonomik krizin çözülmesi için gemilerin bir an önce yeniden hareket etmeye başlaması konusunda oldukça aceleci. Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, daha önce defalarca, "Bir ülkenin uluslararası bir geçidi kontrol etmesine, vergi almasına ve gemileri havaya uçurmasına izin verirsek, bu tüm dünya için çok tehlikeli bir emsal oluşturur" demişti.
Rubio'nun sözlerine rağmen New York Times, Trump'ın, İran'ın bir miktar kontrol ve yetkiye sahip olsa bile bu anlaşmayı kabul etmeye hazır göründüğünü belirtiyor.
Nükleer mesele bu sorunun neresinde?
Anlaşma, boğazın 60 gün içinde açılmasını ve bu süre zarfında İran'ın sahip olduğu 11 ton zenginleştirilmiş uranyum (yarım tonu %60 oranında yüksek düzeyde zenginleştirilmiş ve bomba yapımı için gereken seviyeye yakın) hakkında müzakereler yapılmasını öngörüyor. Amerika, bu uranyumun zenginlik oranının düşürülmesini veya İran dışına çıkarılmasını istiyor.
Ancak Amerikalı yetkililer, nükleer bir anlaşmanın bu kadar çabuk yapılacağından şüpheli ve Trump'ın, uranyumun daha önce bombaladığı fabrikaların enkazı altında kalması için bu konuyu şimdilik rafa kaldıracağını düşünüyorlar.
Anlaşma üzerine farklı görüşler
New York Times'ın haberine göre, Pentagon önerilen anlaşmadan memnun değil ve bunu İran'a teslim olmak olarak görüyor. Umman güzergahında hala İran'a ait deniz mayınlarının bulunduğunu ve gemilerin güvenli bir şekilde geçebilmek için yine de İran'dan izin almaları gerektiğini söylüyorlar.
Trump, anlaşmanın bozulmasını istemediği için gemilere saldıran İran mevzilerine yönelik sert saldırı düzenleme teklifini iki kez reddetti.
Siyasi uzman Ali Vaiz, boğazı kontrol etmenin İran'ın bu savaştaki tek kazanımı olduğunu, bu yüzden bundan asla vazgeçmeyeceğini belirtiyor. Bu anlaşma, İran'ı savaş öncesine göre daha da güçlendirmiştir.
Vaiz, son olarak şunları söylüyor:
"İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü ortadan kaldıracak askeri bir yol yok. Şimdi Trump'ın önündeki seçenekler şunlar: Ya kazanamayacağı bir savaş ya da Amerika için acı bir barış."
