Haber Merkezi - ABD ile İran arasında karşılıklı füze ve insansız hava aracı saldırıları yeniden şiddetlendi. İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyurdu. Gece saatlerinde ABD yeni dalga saldırılara başladı, İran ise Körfez ülkelerine yönelik misilleme saldırıları düzenliyor.
Son saldırılar, İran'ın boğazdaki deniz trafiği üzerinde denetim kurma çabaları sürerken devam eden karşılıklı operasyonların yeni halkası oldu. Ancak bu kez saldırıların hem sıklığının hem de coğrafi kapsamının genişlemesi, gerilimin yeni bir aşamaya taşındığı şeklinde değerlendirildi.
Saldırılar, ateşkes görüşmelerinde arabuluculuk yapan ve nisandan bu yana hedef alınmayan Katar'a da uzandı. Mayıs ayı başından bu yana saldırıya uğramayan Birleşik Arap Emirlikleri ise hava savunma sistemlerinin İran'dan fırlatılan füze ve insansız hava araçlarına müdahale ettiğini açıkladı.
İran medyası, pazar öğleden sonra Hürmüz Boğazı'ndaki askeri tesislere ev sahipliği yapan Bender Abbas limanı ile yakınındaki Keşm(Kiş) Adası çevresi ve Buşehr kentinde füze saldırıları ve patlamalar yaşandığını bildirdi.
Gece saatlerinde ABD’den bir saldırı daha
ABD ordusu gece saatlerinde İran'a yönelik bir saldırı daha başlattı. Saldırıyı İran Devlet Televizyonu da doğruladı. ABD tarafından yapılan açıklamada İran Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapan gemilere ateş açtığı iddia edildi. Saldırılarda İran füzesinin ve dronunun düşürüldüğü bildirildi.
Axios: Gemiler Hürmüz’den geçiyor
ABD menşeli haber ajansı Axios, son 24 saat içinde yaklaşık 20 geminin ABD ordusuyla koordineli bir şekilde Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini duyurdu. Haberde, buna ek olarak bazı gemilerin de ABD koordinasyonu olmadan Boğaz'ı kullandığı bilgisi yer aldı.
CENTCOM: Amaç İran’ın saldırı kapasitesini zayıflatmak
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) sosyal medya hesaplarından yapılan açıklamada, İran'a yönelik yeni başlatılan saldırılara ilişkin bilgiler paylaştı. Açıklamada "CENTCOM kuvvetleri, bugün (ABD) doğu yakası yerel saatiyle 17.00'de, Hürmüz Boğazı'ndan serbestçe geçiş yapan sivil denizcilere ve ticari gemilere saldırma kapasitesini zayıflatmayı sürdürmek amacıyla, İran'a yönelik yeni saldırılar başlattı." ifadelerine yer verildi.
Yapılan açıklama şu şekilde:
CENTCOM güçleri, ilk kez ABD savaş uçakları, deniz araçları, tek yönlü saldırı hava dronları ve tek yönlü saldırı deniz dronları kullanarak İran askeri hava savunma sistemlerini, kıyı radar tesislerini, füze ve insansız hava aracı yeteneklerini ve küçük tekneleri vurdu.
Hürmüz Boğazı, küresel ticaret için hayati bir deniz koridorudur. İran burayı kontrol etmiyor."
ABD güçleri, İran'ın devam eden haksız saldırganlığına, tacizine, tehditlerine ve keyfi açıklamalarına rağmen, ticari gemi trafiğinin serbest kalmasını sağlamak için hazır ve nazırdır.
Su pompa istasyonu hedef alındı: 1 ölü, 4 yaralı
İran devlet medyası, ABD güçlerinin Mahşehr kentindeki su pompa istasyonunu vurduğunu ve saldırıda 1 kişinin öldüğünü, 4 kişinin de yaralandığını duyurdu.
Amman'da uçuşlar askıya alındı
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD saldırılarına yönelik misillemelerin ilk aşamasında kapsamında Ürdün'deki Prens Hasan Hava Üssü'ndeki yakıt tankları ve mühimmat depolarının vurulduğunu açıkladı.
Ürdün basını ise İran'ın füze saldırısı nedeniyle başkent Amman'da uçuşların askıya alındığını duyurdu.
Ürdün ordusu, İran'dan ateşlenen 4 füzenin düşürüldüğünü açıkladı.
Ürdün Silahlı Kuvvetleri'nden yapılan açıklamada, İran topraklarından atılan füzelerin hava savunma sistemlerince engellendiği kaydedildi.
Kuveyt Genelkurmay Başkanlığı'ndan yapılan açıklamada ise ordunun Kuveyt hava sahasındaki "düşman" hava hedeflerine karşı koyduğu bildirildi.
Açıklamada, duyulabilecek patlama seslerinin hava savunma sistemlerinin saldırıları önlemesinden kaynaklandığı belirtilerek, halka ilgili makamların güvenlik ve emniyet talimatlarına uyma çağrısı yapıldı.
Bahreyn ve Kuveyt hedefte
Devrim Muhafızları, misilleme operasyonunun ikinci aşamasında ABD'nin Kuvveyt'teki iki üssü ile Bahreyn'deki Şeyh İsa Hava Üssü'nün vurulduğunu açıkladı. Bahreyn'de İran saldırısı nedeniyle sirenler çalarken yetkililer halka güvenli bölgelere gitmeleri çağrısında bulundu. Bahreyn İçişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, hava saldırıları nedeniyle ülke genelinde alarm sisteminin devreye girdiği belirtildi. Açıklamada, "Vatandaşlarımızdan ve ülkede ikamet edenlerden sakin kalmalarını, en yakın güvenli bölgeye gitmelerini ve gelişmeleri resmi kanallardan takip etmelerini istiyoruz" ifadeleri kullanıldı.
İran ordusundan açıklama
İran basınına göre, İran ordusu, bölgedeki "düşman üslerine" füze ve İHA'larla geniş çaplı misilleme saldırıları gerçekleştirdi.
İran Devrim Muhafızları Ordusundan yapılan açıklamada ise şunlar kaydedildi:
"Bahreyn'deki Şeyh İsa Üssü'nde bulunan ABD ordusuna ait helikopter bakım ve onarım merkezleri, P-8 elektronik harp uçağının hangarı ve insansız hava araçları komuta ve kontrol merkezi ile Ürdün'deki Prens Hasan Hava Üssü'nde bulunan büyük füze depoları ve yakıt tesisleri füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef alındı. Ayrıca Kuveyt'in Ali Al-Salem kentindeki ABD üssünde bulunan yakıt depoları ve Patriot hava savunma sistemi ile Ahmed el-Ceber Üssü'ndeki stratejik FPS radar sistemi de misilleme saldırılarının hedefi oldu."
Devrim Muhafızları, karşı saldırıların devam edeceği ve Hürmüz Boğazı'nın İran'a ait olduğu uyarısında bulundu.
Yeniden tırmanan çatışmalar, geçen ay imzalanan geçici ABD-İran anlaşmasının geleceğini de belirsizliğe sürükledi. Anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılmasını ve 60 günlük ek müzakere sürecinin ardından savaşın sona erdirilmesini amaçlıyordu.
ABD Başkanı Donald Trump ise geçen hafta ateşkesin sona erdiğini düşündüğünü açıklamış, ancak yeni müzakerelere kapıyı tamamen kapatmamıştı.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaş, Körfez bölgesinde ciddi istikrarsızlığa yol açtı. İran, ABD üslerine ev sahipliği yapan bölge ülkelerini hedef alırken, Hürmüz Boğazı'ndaki fiili abluka enerji fiyatlarını yükseltti ve küresel enflasyonu artırdı.
Özellikle benzin fiyatlarındaki artış, kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri öncesinde Trump yönetimi açısından siyasi baskı oluşturuyor.
Hürmüz'de yeni gerilim
İran, savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda kalıcı bir geçiş ücreti sistemi kurmak istediğini açıklamıştı. Tahran yönetimi, gemileri İran'ın izni olmadan boğazdan geçmemeleri konusunda uyarmıştı.
İran, cumartesi gecesi izinsiz bir güzergahta ilerleyen bir gemiye uyarı ateşi açıldığını ve geminin vurulduğunu duyurduktan sonra boğazı kapattığını açıkladı. Pazar günü ise ikinci bir geminin etkisiz hale getirildiğini bildirdi.
Hindistan, Umman açıklarında saldırıya uğrayan GFS Galaxy adlı konteyner gemisinde bulunan bir vatandaşından haber alınamadığını açıkladı. Umman ise gemideki 23 mürettebatın kurtarıldığını duyurdu.
Katar, ticari gemiler dahil tüm deniz araçlarına, balıkçı teknelerine ve jet skilere faaliyetlerini geçici olarak durdurma çağrısı yaptı.
İran'ın kısa süre önce kurduğu Basra Körfezi Boğaz İdaresi, bölgede ABD askeri güçlerinin "yasa dışı hareketleri" nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan geçişin şu anda mümkün olmadığını açıkladı.
Açıklamada, "İstikrar ve sükunet yeniden sağlandığında geçiş izinleri verilecektir" denildi.
ABD ise İran'ın deniz taşımacılığına yönelik önceki saldırılarının ardından salı günü İran petrolünün satışına izin veren lisansı iptal etmişti.
Washington yönetimi, İran'ın "saldırganlık, taciz, tehdit ve keyfi açıklamalarına" rağmen ABD güçlerinin seyrüsefer özgürlüğünü korumak üzere bölgede konuşlandırıldığını bildirdi.
ABD tarafından yapılan açıklamada, "İran boğazı kontrol etmiyor. Deniz trafiği devam ediyor" ifadeleri kullanıldı.
ABD Donanması öncülüğündeki Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi de ciddi güvenlik riskine rağmen Umman kıyılarına yakın genişletilmiş güney güzergahının çift yönlü deniz trafiğine açık olduğunu duyurdu.
ABD: 300'den fazla hedef vuruldu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, cumartesi günü 140 İran askeri hedefinin vurulduğunu açıkladı.
ABD güçlerinin son üç gecede 300'den fazla hedefi vurduğu belirtilirken, saldırıların "İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen sivil denizcileri ve ticari gemileri hedef alma kapasitesini azaltmak" amacıyla gerçekleştirildiği savunuldu.
İran devlet medyası ise birçok liman kentinde patlamalar meydana geldiğini ve bir İran ordusu subayının hayatını kaybettiğini bildirdi.
İran Devrim Muhafızları da saldırılara karşılık olarak ABD'nin bölgedeki müttefikleri ve askeri tesislerini hedef aldığını açıkladı.
İran, Ürdün'deki bir komuta-kontrol merkezi ile insansız hava aracı hangarlarının imha edildiğini, Kuveyt'teki bir ABD radar tesisinin vurulduğunu öne sürdü.
Açıklamada ayrıca Umman'daki ABD uçak gemilerine destek sağlayan lojistik ve yakıt ikmal platformlarının hedef alındığı, Katar'daki bir savaş uçağı bakım merkezi ile komuta tesisinin de imha edildiği iddia edildi.
Katar: İran tamamen sorumlu
Daha önce saldırı altında olduğu sürece arabuluculuk yapmayacağını açıklayan Katar, düşen şarapnel parçaları nedeniyle biri çocuk üç kişinin yaralandığını duyurdu. Katar yönetimi, saldırılardan İran'ın "hukuken tamamen sorumlu" olduğunu açıkladı. Birleşik Arap Emirlikleri, ülke sınırları dışında füze tehditleri tespit edildiğini bildirirken, Bahreyn çok sayıda İran hava saldırısının engellendiğini duyurdu. Ürdün füze saldırıları gerçekleştirildiğini, Umman ise insansız hava araçlarıyla hedef alındığını açıkladı.
Kuveyt ordusu saldırılarda hasar meydana geldiğini, bir petrol sondaj platformuna düzenlenen saldırıda bir işçinin yaralandığını bildirdi.
Umman yönetimi, iki ayrı bölgede düzenlenen insansız hava aracı saldırılarını protesto etmek amacıyla İran'ın büyükelçisini Dışişleri Bakanlığına çağırdı. ABD'nin Umman Büyükelçiliği de Duqm ve Musandam bölgelerindeki ABD vatandaşlarına bulundukları yerlerde sığınma çağrısı yaptı.
Umman'daki görüşmelerin ardından saldırılar
Son saldırı dalgası, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi'nin cumartesi günü Umman'da yaptığı görüşmenin ardından geldi.
İran, görüşmelerin Hürmüz Boğazı'ndaki düzenlemelerin koordine edilmesini amaçladığını ve müzakerelerin Katar'ın da katılımıyla devam edeceğini açıkladı.
Erakçi daha sonra ABD ile İran arasında önemli arabuluculardan biri olan Pakistan'ın Dışişleri Bakanı İshak Dar ile bölgesel gelişmeleri telefonda görüştü.
İran'ın yarı resmi Tesnim haber ajansı, görüşmede bölgedeki son gelişmelerin ele alındığını bildirdi.
İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ise pazar günü X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
“Tek taraflı anlaşmalar dönemi SONA ERDİ. Size söylemiştik: Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin. Gerçek kapınızı çalıyor.”
