Irak Ticaret Bakanı Mustafa Nizar, ABD Başkanı Donald Trump ile yapılan görüşmelerde, Irak petrolünün ihracatında Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltacak alternatif güzergahların ele alındığını belirterek, "Irak'ın ihracat kapasitesini artırmak ve Hürmüz Boğazı'na tek taraflı bağımlılığı azaltmak için alternatif yolları görüştük" dedi.
Mustafa Nizar, önümüzdeki günlerde Amerikan şirketleriyle devasa sözleşmelerin imzalanacağını bildirdi.
Rûdaw’a özel bir mülakat veren Nizar, görüşmelerin diplomatik protokol sürelerini aşacak kadar verimli geçtiğini ve iki ülke arasında yeni bir ekonomik dönemin kapılarının aralandığını belirtti.
"Hürmüz Boğazı tek seçenek olmayacak"
Görüşmelerin en kritik maddelerinden biri enerji güvenliği ve petrol ihracatı oldu. Bakan Nizar, bölgedeki jeopolitik riskler göz önüne alındığında, Irak petrolünün dünya pazarlarına ulaştırılmasında tek kanala bağlı kalmak istemediklerini vurguladı.
Nizar, "Washington ile yaptığımız görüşmelerde, petrol ihracatımızı artırmak ve sadece Hürmüz Boğazı’na bağımlı kalmamak için alternatif yollar bulma konusunda anlaştık. Önümüzdeki günlerde Amerikan şirketleriyle bu konuda devasa sözleşmeler imzalanacak" dedi.
İş dünyasına müjde: Irak-Amerikan iş konseyi kuruluyor
Ekonomik işbirliğini kurumsallaştırmak istediklerini belirten Bakan, her iki ülkenin yatırımcılarına kolaylık sağlayacak Irak-Amerikan İş Konseyi'nin kurulacağını açıkladı.
Nizar, yatırımcıların önündeki bürokratik engelleri kaldırmak amacıyla tüm idari işlemlerin dijitalleştirileceğini ve "kağıtsız ofis" dönemine geçileceğini müjdeledi.
Çiftçilere ödeme sözü: Bölge ayrımı yapılmayacak
Irak genelindeki hasat sezonuna da değinen Bakan Nizar, şu ana kadar Kürdistan Bölgesi dahil olmak üzere toplam 4 milyon 700 bin ton buğday toplandığını açıkladı. Bağdat ile Erbil arasındaki mali krizlere değinen Nizar, çiftçi ödemeleri konusunda net konuştu:
"Başbakanımızın talimatıyla, çiftçilerimizin mali haklarını teslim etmek için aylık bir bütçe ayıracağız. Kürdistan Bölgesi’ndeki çiftçimiz ile Basra’daki çiftçimiz arasında hiçbir fark yoktur. Bağdat’a döner dönmez ödemeler başlayacak."
Erbil-Bağdat ilişkilerinde "anayasal" güvence
Aynı zamanda bir federal hukuk uzmanı olan Mustafa Nizar, Kürdistan Bölgesi’nin anayasal statüsüne vurgu yaptı. Federalizmin Irak anayasasının temel bir parçası olduğunu hatırlatan Bakan, "Başbakanımız sorunları ertelemekten yana değil, çözmekten yana. Erbil ile Bağdat arasındaki tüm askıda kalan dosyaları, Bölge’nin özel statüsüne ve anayasal haklarına saygı duyacak şekilde çözüme kavuşturacağız" ifadelerini kullandı.
Tarımda modernizasyon ve destek paketi
Irak’ın petrol dışı gelirlerini artırmak amacıyla tarım sektöründe modernizasyona gideceklerini belirten Nizar, Amerikan şirketleriyle modern sulama sistemleri üzerine görüştüklerini söyledi.
Rûdaw: ABD temaslarında Ticaret Bakanlığı'nın öncelikli gündemi neydi? Heyet kapsamında bugüne kadar hangi konular ele alındı?
Mustafa Nizar: Bu fırsatı verdiğiniz için teşekkür ederim. Ticaret Bakanlığı, dün ABD Başkanı Donald Trump ile görüşen resmi heyetin bir parçasıydı. Diğer bakanlıkların faaliyetleri ve ekonomik göstergeler, geçmiş yıllardaki ticaret hacmi üzerinden Ticaret Bakanlığı ile doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle bakanlığımızın rolü çok boyutludur. Bizim gündemimizde Irak'ın Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) girişi ve bunun küresel ticaret hacmine etkisi gibi önemli konular var.
Rûdaw: Beyaz Saray'daki Oval Ofis görüşmesine katıldınız. Trump ticareti ve parayı seven bir lider. Medyaya yansıyanların ötesinde, Trump Irak ile ekonomik konuları nasıl değerlendirdi? ABD hükümeti ile ne gibi anlaşmalar yapılması planlanıyor?
Mustafa Nizar: Beyaz Saray'daki toplantı oldukça pozitifti. Başkan Trump bizi çok sıcak karşıladı ve görüşme protokolle belirlenen süreden daha uzun sürdü. Bu, toplantının başarısının ve Amerika'nın Irak heyetine verdiği önemin bir göstergesidir. Medyaya da yansıdığı gibi, öncelikli konu petrol ve petrol yatırımlarıydı. Önümüzdeki iki gün içinde Petrol Bakanlığı ile Amerikan şirketleri arasında sözleşmeler imzalanacak. Ayrıca elektrik sektörüyle ilgili anlaşmalar da gündemde. Özellikle mevcut zorlu koşullarda, Irak'ın ihracat kapasitesini artırmak ve Hürmüz Boğazı'na olan tek taraflı bağımlılığı azaltmak için alternatif yollar konuşuldu.
Rûdaw: Tarım ve sulama alanlarında ABD'li şirketlerle yapılacak iş birliklerinde Kürdistan Bölgesi nasıl bir konumda yer alacak? Önümüzdeki günlerde ABD Ticaret Odası'nda yapılacak toplantıdan bu konuda somut adımlar bekleniyor mu?
Mustafa Nizar: Bu çok önemli bir soru. Başbakanımızın da belirttiği gibi; Kürdistan Bölgesi, Irak'ın ayrılmaz bir parçasıdır ve tek bir vücudun azası gibidir. Geçtiğimiz günlerde bizzat Kürdistan Bölgesi'ne giderek Erbil ve Duhok'ta buğday hasat sezonunu başlattım. Kalkınmadan bahsettiğimizde, kuzeyden güneye, doğudan batıya tüm Irak'ı kastediyoruz. Kürdistan'daki çiftçi ile Basra'daki çiftçi arasında bizim için bir fark yoktur. Destek herkes içindir.
Rûdaw: Kürdistan Bölgesi ve Irak genelinde bu yıl ne kadar buğday alımı yapıldı? Toplanan miktar, ülkenin iç tüketimini karşılamaya yeterli mi?
Mustafa Nizar: Bu sabah aldığım son bilgilere göre, Kürdistan Bölgesi dahil tüm illerden 4 milyon 700 bin ton buğdaya ulaştık. Kuzey illerinde, Kürdistan'da, Kerkük ve Musul'da alımlar hala devam ediyor.
Rûdaw: Bazı komşu ülkelerin Irak'tan fazla buğdayı satın almak istediği yönünde bilgiler var. Böyle bir talep var mı, hangi ülke daha istekli?
Mustafa Nizar: Hasat sezonu bittiğinde ve halkımızın un ihtiyacı için gerekli miktarı ayırdığımızda, Irak buğdayını satın almak isteyen her ülke için ihracat kapısını açacağız. Ayrıca çiftçileri desteklemek adına buğday ihracatçılarına teşvik verme fikrimiz de var.
Rûdaw: Buğday alım bedelleri ne zaman ödenecek? Özellikle Kürdistan Bölgesi'ndeki çiftçilere ödemeler hangi takvim doğrultusunda yapılacak?
Mustafa Nizar: Washington'dan döner dönmez, Maliye Bakanlığı ile yürüttüğümüz koordinasyon ve Başbakan'ın talimatı doğrultusunda ödemeleri başlatacağız. Tüm Irak illerini kapsayacak bir bütçe ayrılacak. Başbakan, çiftçilerin alacaklarının tamamen ödenmesi amacıyla aylık ödeme planı hazırlanması talimatını verdi. Çiftçilerimiz müsterih olsun; gıda güvenliğinin temel unsuru olan üreticilerimizin haklarının ödenmesini yakından takip ediyoruz.
Rûdaw: Yani döner dönmez Kürdistan Bölgesi'ndeki çiftçilere ödemeler yapılacak mı?
Mustafa Nizar: Allah'ın izniyle tüm iller için bir mekanizmamız var. Kürdistan illeri ile diğerleri arasında fark gözetmiyoruz. Herkesten buğday aldık, herkese borçluyuz ve herkese ödeme yapacağız. Söz veriyorum.
Rûdaw: Çiftçilere yönelik yeni destekler planlanıyor mu? Irak ekonomisinin petrole bağımlılığını azaltmak ve tarımı güçlendirmek için nasıl bir yol haritası izlenecek?
Mustafa Nizar: Gıda güvenliği vizyonumuz birkaç paralel eksenden oluşuyor: Birincisi, yeni silolar ve depolar yaparak depolama kapasitemizi artırmak. İkincisi, sulama konusunda uzman bir şirketle görüştük; nehirden uzak veya az yağış alan bölgelerdeki çiftçilere modern sulama cihazları verme fikrini inceliyoruz. Ayrıca kimyasal gübre ithalatının önünü açtık; bu sayede piyasada rekabet oluşacak, fiyatlar düşecek ve bu durum çiftçinin maliyetini azaltacak.
Rûdaw: ABD'de yaşayan ve yatırım yapmak isteyen Iraklı ve Kürt iş insanları var. Bu konuda bir kolaylık sağlanacak mı?
Mustafa Nizar: Kesinlikle. Irak-Amerikan İş Konseyi'nin kurulması, her iki taraftaki sermaye sahiplerinin önünü açmak içindir. Gereksiz idari ve hukuki engelleri kaldıracağız. Ticaret Bakanlığı'nda kağıt üzerindeki işlemleri bitirip tamamen dijitalleşmeye geçiyoruz.
Rûdaw: Kürdistan Bölgesi'nin Irak'ın bir parçası olduğunu ifade ediyorsunuz. Ancak Bölge, anayasal statüye sahip bir federal yönetim. Bağdat ile Erbil arasındaki ilişkileri bu anayasal statü çerçevesinde mi yürütüyorsunuz?
Mustafa Nizar: Tam benim uzmanlık alanıma değindiniz; ben hukukçuyum ve uzmanlığım federalizm üzerinedir. Irak anayasası, Kürdistan Bölgesi'ni tüm yetkileriyle bağımsız bir bölge (federal bölge) olarak tanır. Bazı sorunlar, anayasal metinlerdeki muğlaklıktan kaynaklanıyor olabilir. Ancak biz sürekli diyalog halindeyiz. Kürdistan Ticaret Bakanlığı ve ilgili bakanlarla temas halindeyim. Başbakanımız, Erbil ile Bağdat arasındaki tüm askıdaki sorunları, Bölge'nin özel statüsüne ve anayasal yetkilerine saygı duyarak çözmek istiyor. Niyetimiz dürüstçe bu sorunları bitirmektir.
Rûdaw: Bir bakan olarak Kürdistan Bölgesi'nin federal statüsünü korumanız ve ayrım yapmamanız takdire şayan.
Mustafa Nizar: İlişkileri anayasa ve federal yasalar düzenler. Bazı boşluklar olabilir ama dürüst bir niyet olduğu sürece diyalog her şeyi çözer. Her taraf diğerinin hak ve görevlerine saygı duymalıdır.
Rûdaw: Çok teşekkür ederiz Sayın Bakan.
Mustafa Nizar: Ben teşekkür ederim.
