Erbil (Rûdaw) – Rojhılat'taki (Doğu Kürdistan) Sine kentinde 700 yıllık geçmişe sahip geleneksel iplik boyama sanatı "Humkari", yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor.
Kentte faaliyetini sürdüren son humkari atölyesi, hayatının 65 yılını bu mesleğe adayan yaşlı bir usta tarafından işletiliyor. Ancak geleneksel zanaat, modern sanayinin ve değişen üretim alışkanlıklarının baskısıyla ayakta kalma mücadelesi veriyor.
Humkari ustası Muhammed Ali İlanpur, 15 yaşında başladığı mesleğini yaklaşık 65 yıldır sürdürdüğünü belirterek, "Bu meslek yok olmanın eşiğinde. Yaklaşık 700 yıllık bir geçmişe sahip ve kaybolmasına izin verilmemeli" dedi.
Mesleğin ağır çalışma koşulları ve talebin azalması nedeniyle bu alanda çalışmak isteyenlerin sayısı da giderek düşüyor. Usta Muhammed'in oğlu Pedram İlanpur'un, bu geleneği sürdürecek tek kişi olması bekleniyor.
Pedram İlanpur ise, "İran genelinde babam gibi humkari yapan yalnızca beş ya da altı kişi kaldığını söyleyebilirim" ifadelerini kullandı. Amacının yalnızca para kazanmak olmadığını vurgulayan İlanpur, bu kadim sanat ve kültürel mirası yaşatmak istediğini dile getirdi.
El dokuması Kürt halılarının önemli merkezlerinden biri olarak bilinen Sine'de, makine halıcılığının yaygınlaşmasıyla birlikte doğal yöntemlerle boyanmış ipliklere olan talep büyük ölçüde azaldı.
Usta Muhammed, "Eskiden insanlar evlerinde halı dokur ve bunu birikim olarak saklardı. Artık bu gelenek büyük ölçüde ortadan kalktı" diye konuştu.
Buna rağmen doğal boyalı iplik kullanmayı sürdüren halı dokumacıları da bulunuyor. Halı dokumacısı Pereng Vekili, "Maliyeti daha yüksek olsa da ipliklerimizi ev yapımı yöntemlerle eğiriyor, Sine'de doğal bitkisel boyalarla renklendiriyoruz" dedi.
Pazarın değişen taleplerine uyum sağlamak isteyen Usta Muhammed, geçmişte 12 olan renk çeşidini bugün 80'in üzerine çıkardı.
Sine vilayeti, dünyaca tanınan Hevşar Halısı ve Sine Halısı markalarına ev sahipliği yapıyor. Usta Muhammed ise, bu köklü mesleğin yok olmaması için kentin halı ihracatının yeniden canlandırılmasını umut ediyor.