Bağdat (Rûdaw) – Ekonomi uzmanı Nebil el-Mersumi, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla Irak’ın günlük yaklaşık 300 milyon dolar gelir kaybına uğradığını belirtti. Mevcut bütçenin yüzde 90 oranında petrole dayalı olduğunu hatırlatan Marsoumi, Irak’ın deniz yoluyla ihracatının neredeyse sıfıra indiğini söyledi.
Irak’ın önde gelen ekonomi uzmanlarından Nebil el-Mersumi, Rûdaw’a verdiği mülakatta, İran ile devam eden savaşın ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının Irak ekonomisi üzerindeki yıkıcı etkilerini analiz etti.
Mersumi, Irak’ın Mart ve Nisan aylarında ciddi bir mali tehlikeyle karşılaşmayacağını ancak önlem alınmazsa Mayıs ayında maaş krizinin kapıyı çalacağı uyarısında bulundu.
"Irak'ın kendine ait tanker filosu yok"
İran’ın "Hürmüz Boğazı sadece düşman ülkelere kapalı, Irak gemileri geçebilir" yönündeki açıklamalarını değerlendiren Mersumi, "Irak’ın maalesef kendi ulusal petrolünü taşıyacak bir filosu yok. Petrolümüz Basra Limanı'nda (FOB) satılıyor ve taşıma/sigorta riskini yabancı şirketler üstleniyor. Irak'ın şu an sadece 52 bin ton kapasiteli 6 küçük gemisi var. Dolayısıyla İran’ın bu kolaylığı bize değil, ancak Çin gemilerine yarar" dedi.
"Kürdistan boru hattı 20 milyon dolar sağlayabilir"
Erbil ile Bağdat arasındaki petrol krizine değinen Mersumi, Kerkük petrolünün Kürdistan boru hattı üzerinden ihraç edilmesinin aciliyetine vurgu yaptı:
"Zaman en önemli faktör. Kerkük petrolünün bu hattan akması, günlük 200 bin varil ihracat ve 20 milyon dolar gelir demektir. Kürdistan Bölgesi de buradan geçiş ücreti alarak fayda sağlar. Savaş döneminde petrol dışı konuların müzakerelere karıştırılması tüm Irak halkına zarar veriyor."
Mali kriz ne zaman başlayacak?
Irak halkının en çok merak ettiği "Maaşlar ödenecek mi?" sorusuna Mersumi, tarih vererek yanıt verdi:
"Petrol gelirleri Irak hazinesine iki aylık gecikmeyle girer. Yani Ocak ayı satışlarının parası Mart’ta gelir. Bu nedenle Mart ve Nisan aylarında bir nakit krizi beklemiyorum. Ancak bugün ihracat durduğu için, asıl tehlike ve kriz Mayıs ayında başlayacak. Irak’ın aylık maaş ve sosyal yardımlar için 9 trilyon dinara (yaklaşık 7 milyar dolar) ihtiyacı var."
Merkez Bankası rezervleri ve altın
Mersumi, krizin derinleşmesi durumunda devletin Merkez Bankası rezervlerine başvurmak zorunda kalacağını belirtti.
Iraklı ekonomist, "Bankanın 97 milyar dolarlık (126 trilyon dinar) bir rezervi var. Bunun büyük kısmı ABD tahvilleri ve altın. Nakit para ise sadece 1.5 milyar dolar civarında. Eğer Mayıs’ta petrol geliri girmezse, devlet altınlarını satmak, mevduatlarını çekmek veya tahvillerini nakde çevirmek zorunda kalacak. Bu acı ama kaçınılmaz bir yoldur” dedi.
İthalat rotası Kuzey’e kaydı
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla Irak’ın ithalat dengesinin de değiştiğini ifade eden uzman, "Ümmü Kasr Limanı'ndaki hareketlilik yavaşladı. Şu an Irak’ın en önemli nefes borusu Kürdistan Bölgesi’ndeki İbrahim Halil ve Hacı Omeran sınır kapılarıdır. Ticaret ve mal akışı tamamen kuzey rotasına kaymış durumda" değerlendirmesinde bulundu.
Mersumi son olarak, dinarın dolar karşısındaki göreceli istikrarının sebebinin, İran ile yapılan kayıt dışı ticaretin durması ve dolara olan ticari talebin azalması olduğunu sözlerine ekledi.
