.webp&w=3840&q=75)
Bağdat (Rûdaw) - Irak’ın 2027 yılı bütçe taslağında Kürdistan Bölgesi’ne petrol üretimi, doğal gaz, petrol sahalarındaki sözleşmeler ve mali yükümlülüklerle ilgili beşten fazla şart getiriliyor. Taslağa göre Erbil yönetimi günlük en az 400 bin varil petrol satmak, ihtiyaç fazlası gazı federal hükümete teslim etmek ve 2004-2026 döneminden kalan 12 trilyon 775 milyar dinarlık mali yükümlülüğü üç yıl içinde kapatmak zorunda.
Irak’ın 2027 yılı genel bütçe yasa tasarısı, Federal Maliye Bakanlığı’nda son hazırlık aşamasında bulunuyor. Tasarının Bakanlar Kurulu’nda görüşülerek oylanmasının ardından Irak Parlamentosu’na gönderilmesi bekleniyor.
Kürdistan Bölgesi hükümetinin taslaktaki bazı maddelere itiraz ettiği öğrenildi.
Konuya yakın bir kaynak Rûdaw’a, Erbil yönetiminin heyetler aracılığıyla Bağdat’a ilettiği itirazların Federal Maliye Bakanlığı tarafından inceleneceğinin bildirildiğini söyledi.
Irak Parlamentosu, Mali Yönetim Yasası uyarınca bütçe tasarısının son halinin Bakanlar Kurulu tarafından 15 Kasım’a kadar kendisine gönderilmesini bekliyor.
Rûdaw’ın ulaştığı taslakta Kürdistan Bölgesi’ne yönelik bir dizi mali ve enerji yükümlülüğü yer alıyor. Uzmanlar, mevcut haliyle kabul edilmesi durumunda bu şartların uygulanmasının güç olacağını belirtiyor.
Petrol şartı: Günlük 400 bin varil
Taslağa göre Kürdistan Bölgesi hükümeti, Federal Petrol Bakanlığı ile koordinasyon içinde günlük en az 400 bin varil petrol satmakla yükümlü olacak.
Petrolün, Irak Devlet Petrol Pazarlama Şirketi SOMO aracılığıyla Türkiye’deki Ceyhan Limanı üzerinden ihraç edilmesi öngörülüyor.
Petrolün Ceyhan Limanı veya Petrol Bakanlığı’nın belirleyeceği başka bir güzergâh üzerinden ihraç edilememesi halinde ise söz konusu 400 bin varilin, iç piyasada kullanılmak üzere Federal Petrol Bakanlığı’na teslim edilmesi gerekiyor. Teslim edilecek miktar, bakanlığın belirleyeceği ihtiyaçlara göre düzenlenecek.
Iraklı ekonomi yorumcusu Nebil Mersumi, taslakta yer alan bu şartları Kürdistan Bölgesi açısından “saatli bomba” olarak nitelendirdi.
Mersumi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Bu yükümlülükler uygulanabilir değil. Kürdistan Bölgesi’nin üretim kapasitesi 400 bin varile ulaşmıyor. Üretim yaklaşık 175 bin varil düzeyinde ve bunun 50 bin varili iç ihtiyaç için gerekiyor” dedi.
Taslakta ayrıca Kürdistan Bölgesi hükümetinin, yabancı veya yerli şirketlerle petrol arama ve sahaların işletilmesine ilişkin yeni sözleşmeler imzalaması da Federal Petrol Bakanlığı üzerinden yürütülmesi şartına bağlanıyor.
Mersumi, bu tür düzenlemelerin bir yıllık bütçe yasasına konulmaması gerektiğini savundu. Petrol ve gaz sahalarına ilişkin konuların Petrol ve Gaz Yasası kapsamında ele alınması gerektiğini belirten Mersumi, söz konusu şartın petrol sahalarının geliştirilmesini Federal Petrol Bakanlığı’nın kontrolüne bırakabileceğini söyledi.
İhtiyaç fazlası gaz Bağdat’a teslim edilecek
Taslakta yer alan bir diğer şart, Kürdistan Bölgesi’nde ihtiyaç fazlası olarak üretilen doğal gazın federal hükümete teslim edilmesini öngörüyor. Gazın teslim edilmemesi halinde, değerinin Kürdistan Bölgesi’nin bütçe payından kesilmesi planlanıyor.
Hesaplamanın, Kürdistan Bölgesi Doğal Kaynaklar Bakanlığı’nın aylık verileri esas alınarak yapılması öngörülüyor.
Kürdistan Bölgesi’nde günlük 750 ila 800 milyon fit küp gaz üretildiği, bu miktarın tamamının elektrik santrallerinde ve konutlarda kullanıldığı belirtiliyor.
Mersumi, gazla ilgili düzenlemenin de gerçekçi olmadığını savunarak, gaz üretiminin özel sektör tarafından gerçekleştirildiğini ve gazla ilgili işlemlerin üretici şirketler üzerinden yürütüldüğünü ifade etti.
12 trilyon 775 milyar dinarlık yükümlülük 3 yılda kapatılacak
Bütçe taslağında Kürdistan Bölgesi’ne getirilen mali yükümlülükler de bulunuyor.
Bunlardan biri, Erbil yönetiminin Ticaret Bankası (TBI) kredileri kapsamında oluşan borçları aylık olarak geri ödemesini öngörüyor. Söz konusu borçların kamu ve özel bankalara ait olduğu, geri ödemelerin Kürdistan Bölgesi’nin bütçe payından kesileceği belirtiliyor. Bu uygulamanın 2027’de başlaması ve üç yıl sürmesi planlanıyor.
Kürdistan Bölgesi Hükümeti Maliye ve Ekonomi Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, benzer bir maddenin önceki bütçe yasasında da bulunduğunu belirtti. Yetkili, “Önceki bütçe yasasında da bu madde vardı ve Kürdistan Bölgesi’nin bütçe payından her ay 50 milyar dinardan fazla kesinti yapıldı” dedi.
Taslakta yer alan bir diğer maddeye göre Kürdistan Bölgesi, 2004-2026 yılları arasında biriken mali yükümlülüklerini üç yıl içinde kapatmak zorunda. Söz konusu yükümlülüklerin toplamı 12 trilyon 775 milyar dinar olarak hesaplanıyor.
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu Üyesi Cemal Koçer, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, önceki üç yıllık bütçe yasasında bu konunun Erbil ve Bağdat arasında kurulacak bir komisyon aracılığıyla ele alınmasının öngörüldüğünü söyledi.
Koçer, mevcut taslakta ise borcun miktarının netleştirildiğini ve üç yıl içinde ödenmesinin şart koşulduğunu belirtti. Bu tutarın teslim edilmeyen petrolün bedelini ve söz konusu dönemde oluşan diğer mali yükümlülükleri kapsadığını ifade etti.
Petrol dışı gelirlerin tamamı mı teslim edilecek?
Taslakta yer alan bir başka yükümlülük de petrol dışı gelirlerin Mali Yönetim Yasası’na uygun şekilde federal hükümete aktarılması.
Cemal Koçer’e göre Bağdat, Kürdistan Bölgesi’nin petrol dışı gelirlerin yüzde 100’ünü teslim etmesi gerektiğini savunuyor. Önceki uygulamada ise bu oranın yüzde 50 olduğu belirtiliyor.
