Erivan (Rûdaw) – Ermenistan’ın başkenti Erivan’da bulunan Ermenistan Radyosu, yaklaşık 80 yıldır Kürtçe yayın yapıyor.
Bu radyo, Kürtler arasında daha çok “Erivan Radyosu” (Radyoya Rewanê) olarak biliniyor.
Ancak 10 yıl önce Ermenistan yönetiminin aldığı kararla, Kürtçe yayının yanı sıra "Êzidîkî" (Ezidice) adıyla ayrı bir yayın daha başlatıldı.
Dili ayrıştırmanın nedeni bilinmiyor
Ermenistan Radyosu Dış Yayınlar Bölümü Müdürü Hamlet Matevosyan, ülkedeki azınlıklara ilişkin şunları söyledi:
"Ülkemizde birkaç azınlık bulunuyor. Bunlar arasında Yunanlar, Süryaniler, Kürtler ve Ezidiler var. Biz bu dört dilde de yayın yapıyoruz."
Matevosyan’a yönelttiğimiz, "Hem Kürtçe hem de Ezidice yayın yaptığınızı belirttiniz. Bildiğim kadarıyla bunlar aynı dil. Neden aynı dilde 'farklı isimler altında iki ayrı yayın' yapma kararı aldınız?" sorusu üzerine Matevosyan, bu çelişkinin nedenini açıklayamayarak şu yanıtı verdi:
"Bu karar çok uzun zaman önce, ben radyoya gelmeden önce alınmış. Doğrusu bunun temel gerekçelerini bilmiyorum. Ancak şu anda Ezidice yayınında çalışan kişinin daha önce Kürtçe servisinde çalıştığını biliyorum. Gerçekten de bunu tam olarak açıklayamıyorum."
Erivan Radyosu’nun köklü tarihi
Erivan Radyosu'ndaki Kürtçe yayının geçmişi 1930'lu yıllara kadar uzanıyor. 1937 yılında durdurulan Kürtçe yayınlar, 1955 yılında yeniden başladı.
Farklı dönemlerde Casimê Celîl, Xelîlê Çaçan, Ehmedê Gogê ve Keremê Seyad gibi tanınmış şahsiyetler bu servisin yöneticiliğini üstlendi.
2016 yılından bu yana ise Kürtçe bölümünün yöneticiliğini ve spikerliğini Tîtalê Kerem yürütüyor.
Yayın süresi yarım saate düştü
Ermenistan Radyosu Kürtçe Servisi Müdürü ve Spikeri Tîtalê Kerem, yayının geçirdiği aşamaları şu sözlerle anlattı:
"Sovyetlerin sonuna kadar ve hatta sonrasında da yayınlar her gün bir buçuk saatti. Bir saati ayrı, yarım saati ayrı kuşaklarda yapılırdı. Ancak 2000'li yıllara gelindiğinde bütçe kesintileri nedeniyle yalnızca bizim Kürtçe programı değil, diğer dillerdeki programları da kademeli olarak kısalttılar. Şu anda programımız günde sadece yarım saat yayınlanıyor."
Tîtalê Kerem, Sovyet döneminde devlet propagandasının yapıldığını; ancak Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Keremê Seyad’ın tek başına kalmasıyla birlikte bizzat kendi inisiyatifiyle yeni ve bağımsız programlar hazırlamaya başladığını belirtti.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Kürtçe yayın eski siyasi önemini kaybetti. Çalışanların maaşları kesildi ve büyük bir kısmı Ermenistan’ı terk etmek zorunda kaldı.
Çalışanlardan geriye sadece 3 kişi kaldı
Kürtçe servisinde artık yalnızca üç kişinin çalıştığını dile getiren Tîtalê Kerem, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Yalnızca üç kişi kaldık: Ben, Leyla Kerem ve Gulîzara Memê. Zaten yayın süremiz de azaldı. Dinleyicilerimiz de eskisi gibi değil; zira günümüzde çok sayıda Kürtçe radyo ve televizyon kanalı bulunuyor. Bu yüzden artık eski dinleyici kitlemizin kaldığını sanmıyorum."
Bu politika yalnızca Kürtlere uygulanıyor
Ermeni toplumu inanç bakımından ağırlıklı olarak Gregoryen Hristiyanlardan oluşuyor. Bununla birlikte aralarında, halk arasında "Frank" olarak adlandırılan dikkate değer sayıda Katolik nüfus da mevcut.
Ermenistan yönetimi, bu Katolik kesim için hiçbir zaman "Frank dili" adında yapay bir dil türetme ve bu adla ayrı bir yayın başlatma gereği duymadı. Görüldüğü üzere, dili ayrıştırma politikası sadece Kürtlere karşı işletiliyor.
