Erbil (Rûdaw) - Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Dengbêjler Evi’nde faaliyet yürüten 24 dengbêje “resmi sanatçı statüsü” verdi. Bu kararla dengbêjlik, kültürel miras olmanın yanı sıra resmi bir meslek ve geçim kaynağı niteliği de kazanıyor.
Diyarbakır’da dengbêjlik artık yalnızca divanlarda icra edilen bir kültürel miras alanı olmaktan çıkarak resmi bir meslek statüsüne kavuşuyor.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanı Zeynep Yaş, Rûdaw TV’de Nalin Hasan’ın sunduğu Nûroj bültenine konuk olarak dengbêjlik kültürünün korunması ve dengbêjlere belediye tarafından verilen destekler hakkında bilgi verdi.
Yaş, dengbêjleri “sözlü kültürümüzün asli emekçileri ve taşıyıcıları” olarak gördüklerini belirterek, “Biz bu kişileri sözlü kültürümüzün asli emekçileri ve koruyucuları olarak görüyor ve kabul ediyoruz” dedi.
Yaş, 24 dengbêje sanatçı statüsü verilmesinin, belediyenin dengbêjleri desteklemeye yönelik uzun soluklu çalışmalarının sonucu olduğunu söyledi.
Dengbêjler Evi 2007’de açıldı
Diyarbakır Dengbêjler Evi’nin 2007 yılında açıldığını hatırlatan Yaş, 24 dengbêjin yaklaşık 20 yıldır burada sanatlarını icra ettiğini belirtti.
Yaş, “Bu dengbêjlerimiz yaklaşık 20 yıldır Dengbêjler Evi’nde dengbêjlik faaliyetlerini sürdürüyorlar” ifadelerini kullandı.
24 dengbêjin yanı sıra Kürdistan’ın farklı bölgelerinden çok sayıda dengbêjin de Dengbêjler Evi’ne gelerek sanatlarını icra ettiğini belirten Yaş, buranın dengbêjlik kültürünün yaşatıldığı önemli merkezlerden biri olduğunu söyledi.
“Sanatçı statüsüne sahip olmalarını istedik”
Sanatçı statüsünün verilme gerekçesine ilişkin konuşan Yaş, dengbêjlerin uzun yıllardır aynı mekânda faaliyet yürüttüğünü belirterek şöyle konuştu:
“Artık burada bir sanatçı statüsüne sahip olmaları gerektiğini düşündük. Çünkü sürekli gelip gidiyor ve çalışmalarını burada sürdürüyorlar.”
Yaş, daha önce Kültür Bakanlığı tarafından yalnızca 7 dengbêje sanatçı kimliği verildiğini, ancak diğer birçok dengbêjin ileri yaşları nedeniyle bu statüden yararlanamadığını söyledi.
Belediye olarak 24 dengbêji “asli dengbêjler” olarak kabul ettiklerini belirten Yaş, onların Kürt sözlü kültürü ve sanatının emekçileri olduğunu ifade etti.
“Bu nedenle burada dengbêjlik yapabilmelerini istedik ve bunu resmi olarak da hayata geçirdik” dedi.
Dengbêjlerin hakları güvence altına alındı
Yaş, dengbêjlerle imzalanan anlaşmanın sağladığı haklara ilişkin de bilgi verdi.
Bundan sonra Dengbêjler Evi’ne gelen dengbêjlerin, sanatlarını belediyeye bağlı kurumda icra ettikleri süre boyunca kendi haklarına sahip olacaklarını belirten Yaş, “Daha önce de bunu yapıyorduk ancak şimdi bunun resmiyeti oluştu” dedi.
Yaş, dengbêjlerin ileri yaşları nedeniyle belediyede klasik anlamda çalışan olarak istihdam edilmelerinin mümkün olmadığını, ancak verilen sanatçı statüsü sayesinde artık sanatlarını resmi bir statüyle icra edebileceklerini kaydetti.
24 dengbêj arasındaki en genç kişinin 27-28 yaşlarında olduğunu belirten Yaş, yaklaşık 15 dengbêjin ise 70 yaşın üzerinde olduğunu söyledi.
“Kürt kadınları ve erkekleri binlerce yıldır birlikte dengbêjlik yaptı”
Dengbêjlikte kadınların yerine ilişkin soruyu “geniş bir tartışma” olarak değerlendiren Yaş, kendisinin de sözlü kültür ve dengbêjlik alanında uzman olarak bu konuda çalışmalar yürüttüğünü belirtti.
Dengbêjlik kültürünün kadınlar ve erkekler arasında doğal biçimde sürdüğünü ifade eden Yaş, Kürt kadınları ve erkeklerinin binlerce yıldır yaylalarda, hayvancılıkta ve tarım alanlarında birlikte dengbêjlik yaptığını söyledi.
Yaş, Meryem Xan, Nesrin Şirvan ve Elmas Muhammed gibi kadın dengbêjlerin divanlarda stranlar söylediğini belirterek, 19. yüzyıl sonrasında divanlarda yer alan kadın sanatçı ve profesyonel dengbêjlerin isimlerinin de kayıtlara geçtiğini ifade etti.
Günümüzde kadınlar açısından bu alandaki imkânların arttığını belirten Yaş, belediyenin Aram Tîgran Konservatuvarı ve çeşitli kurslar aracılığıyla gençlere, özellikle de kadınlara eğitim imkânı sunduğunu söyledi.
Dengbêjlik divanlarla sınırlı kalmayacak
Geleceğe yönelik çalışmalara da değinen Yaş, dengbêjlik kültürünü yalnızca Dengbêjler Evi ve divanlarla sınırlı tutmayacaklarını söyledi.
“Bu kültürü divanlarla sınırlamayacağız ve daha geniş alanlara taşıyacağız. Dengbêjlerimiz dışarıdaki birçok programımıza da katılıyor” diyen Yaş, belediyenin farklı kamusal alanlarda da dengbêjlik faaliyetleri yürüttüğünü belirtti.
Koşuyolu Parkı ve Mala Kal û Pîran’daki etkinlikleri örnek gösteren Yaş, dengbêj ve çîrokbêjlerin bu alanlarda sanatlarını halkla buluşturduğunu söyledi.
Yaş ayrıca Dengbêjler Evi’nin yalnızca kültürel etkinliklerin gerçekleştirildiği bir mekân olmadığını, aynı zamanda bir eğitim merkezi işlevi gördüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Divanlarımız her gün herkese açıktır. Dengbêjler Evi aynı zamanda bir eğitim merkezidir. Gençler ne zaman isterlerse buraya gelip öğrenebilirler.”
.jpg&w=3840&q=75)
.jpeg&w=3840&q=75)