Haber Merkezi - Küresel gıda fiyatları beş ay sonra yeniden yükselişe geçerken, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde dünyada yeni bir “ekonomik belirsizlik çağı” başladığını söyledi. Jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların hem fiyatları hem de küresel büyümeyi tehdit ettiği belirtiliyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) yayımladığı son verilere göre, küresel gıda fiyatları şubat ayında artarak son beş aydır devam eden düşüş trendini sonlandırdı. Aynı dönemde Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde ise dünya ekonomisinin geleneksel tahmin modellerinin yetersiz kaldığı yeni bir “belirsizlik dönemine” girdiği uyarısında bulundu.
Küresel gıda fiyatları yükselişe geçti
FAO Gıda Fiyat Endeksi şubat ayında 125,3 puana yükseldi. Bu, bir önceki aya göre yüzde 0,9’luk artış anlamına geliyor. Endeks, yıllık bazda hâlâ geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 1 daha düşük seviyede bulunuyor.
Fiyat artışında özellikle buğday, bitkisel yağ ve et ürünlerindeki yükseliş etkili oldu. Şeker ve süt ürünlerindeki gerileme ise genel artışı sınırladı.
Buğday fiyatlarında iklim ve lojistik etkisi
Tahıl piyasasında artışın başlıca nedeni buğday fiyatlarındaki yükseliş oldu. FAO Tahıl Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 1,1 arttı.
Uzmanlara göre bu artışın arkasında iki temel faktör bulunuyor:
İklim koşulları: ABD ve Avrupa’nın bazı bölgelerinde yaşanan don olayları üretim beklentilerini olumsuz etkiledi.
Lojistik sorunlar: Rusya ve Karadeniz havzasındaki sevkiyat sorunları küresel arz endişelerini artırdı.
Pirinç fiyatları da güçlü Basmati ve Japonica talebinin etkisiyle yüzde 0,4 yükseldi.
Bitkisel yağ fiyatları 3,5 yılın zirvesinde
Şubat ayında en dikkat çekici artış bitkisel yağ piyasasında görüldü. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi yüzde 3,3 artarak Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Artışta özellikle:
Palm yağı: Güneydoğu Asya’daki üretim düşüşü ve güçlü ithalat talebi
Soya yağı: ABD’nin biyoyakıt politikalarına yönelik beklentiler
Kanola yağı: Kanada’daki arz tahminleri etkili oldu. Ayçiçek yağında ise Arjantin’den gelen yüksek ihracat nedeniyle fiyatlarda gerileme yaşandı.
Lagarde: Dünya “belirsizlik çağına” giriyor
Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, küresel ekonomide yaşanan gelişmelerin yalnızca fiyatlarla sınırlı olmadığını belirterek daha derin bir dönüşüme işaret etti.
İtalya’da düzenlenen Küresel Risk Konferansı’nda konuşan Lagarde, dünyanın artık “ölçülebilir riskler” dönemini geride bıraktığını ve gerçek bir “belirsizlik çağına” girdiğini söyledi.
Lagarde’a göre jeopolitik parçalanma küresel ekonomide ciddi sonuçlar doğurabilir ve dünya ekonomisinin toplam üretimi yüzde 7’ye kadar azalabilir.
Ortadoğu gerilimi ve ekonomik riskler
Lagarde konuşmasında özellikle Ortadoğu’daki çatışmaların ve jeopolitik gerilimlerin küresel ekonomi üzerinde yeni baskılar oluşturduğunu belirtti.
ECB’nin bu nedenle para politikasında “veriye dayalı ve esnek” bir yaklaşım izleyeceğini vurgulayan Lagarde, geçmişte kullanılan makroekonomik modellerin artık tek başına yeterli olmadığını ifade etti.
1920’ler uyarısı: Büyük Buhran benzetmesi
Lagarde ayrıca tarihsel bir paralellik kurarak, 1920’lerde teknolojik gelişmelerin yarattığı iyimserliğin uluslararası sistemdeki parçalanma nedeniyle Büyük Buhran’a dönüştüğünü hatırlattı.
Bugün de benzer bir risk bulunduğunu belirten Lagarde, şu uyarıyı yaptı:
“Piyasalar teknolojik kazanımları dünya parçalanmıyormuş gibi fiyatlıyor. Politika yapıcılar ise ticaret sisteminin bölünmesine sanki büyümeyi etkilemeyecekmiş gibi izin veriyor.”
Senaryo analizleri artık merkezde
Lagarde’a göre küresel belirsizliklerin artması nedeniyle merkez bankaları artık yalnızca tek bir ekonomik tahmine dayanamaz.
Bu nedenle ECB, Rus gazının kesilmesi veya Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanması gibi “uç senaryoları” politika yapım sürecinin merkezine yerleştiriyor.
Lagarde, Mart 2022’de hazırlanan olumsuz senaryoların gerçekleşen enflasyon verilerine oldukça yakın çıktığını da hatırlattı.
