ساڵح گەدۆ: ئەندامانی داعش بە ئاگاداریی ئەمریکا ئازادکراون

ساڵح گەدۆ، سکرتێری پارتی چەپی دیموکراتی کورد لە سووریا لە کاتی بەشداریکردنی لە بووڵتەنی کاژێر 11:00ـی تۆڕی میدیایی رووداو کە دڵدار هەرکی رۆژی چوارشەممە 24-07-2024 پێشکێشیکرد، رایگەیاند ''ئەو هەزار و 200 کەسەی کە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر بڕیاری ئازادکردنی بۆ دەرکردوون، هێشتا بیرۆکەی داعشیان لە هزردا ماوە و ئەندامی بێ چەکی ئەو گرووپەن.''

ساڵح گەدۆ گوتی، بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر بە تەنیا بڕیاری ئازادکردنی بەندکراوانی نەداوە و لانیکەم راوێژی بە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان کردووە، بێ ئەوان و بەبێ ئەمریکا ئەم کارەی نەکردووە.

رۆژی چوارشەممە 17-07-2024، بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لێبووردنی گشتیی دەرکرد. بەگوێرەی بڕیارەکە، لێبووردنەکە تەنیا بەرپرس و چەکدارانی داعش و ئەو کەسانە ناگرێتەوە کە دەستیان لە تەقینەوەدا هەبووە و هەر کەسێک سزای تاهەتایی درابێت، سزاکەی کەم دەکرێتەوە بۆ 15 ساڵ زیندانی؛ هەروەها هەر کەسێک نەخۆشییەکی سەختی هەبێت، لە زیندان ئازاد دەکرێت.

هەروەها لە 21ی تەممووزی 2024 هێزەکانى سووریا دیموکرات (هەسەدە) بڕیاری لێبووردنى گشتیى بۆ 470 ئەندامی داعش دەرکرد. چەکدارەکان بەشێک بوون لەو 1200 چەکدارە عێراقی و بیانییانەى داعش کە لە زیندانەکانی هەسەدەدا بوون.

سەبارەت بە دیالۆگی کوردی - کوردی، سکرتێری پارتی چەپی دیموکراتی کورد لە سووریا ئاماژەی بەوە کرد، بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر ئامادەیە لەگەڵ ئەنجوومەنی نیشتمانی کورد (ئەنەکەسە) دووبارە دانوستاندنەکانیان دەستپێبکەنەوە.

ساڵح گەدۆ پێیوایە دەستی دەرەکی رێگە نادات لەگەڵ ئەنەکەسە بەردەوام بن؛ گوتیشی ''ئەگەر ئەم جارە دانوستاندنەکان تێکبدرێن و  بە ئەنجام نەگەن، کارەسات لە بزووتنەوەی کورد لە سووریا روودەدات.''

ساڵح گەدۆ: زۆر سوپاس، دوو رۆژ لەمەوپێش.

ساڵح گەدۆ: دۆخی رۆژئاوا باشە و ئارامە.

ساڵح گەدۆ: بەڵێ باشە.

ساڵح گەدۆ: ئەو کۆمەڵە خەڵکەی کە رۆژی رابردوو ئازاد کران، ئەمە بڕیارێکی هاوبەشی هەسەدە و دامەزراوەکانی دیکەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر بوو، نزیکەی هەزار و 200 کەس ئازاد کران و دەگوترێت کە تێکەڵاوی شەڕ نەبوون و دەستیان بە خوێنی خەڵک سوور نەبووە. ئەمەش لە ژێر کاریگەریی شێخانی عەرەب لە هەرێمی رەققە، دێرەزوور و منبج  ئازاد کران، چ بەندکراوانی داعش بن لە رۆژئاوای کوردستان لە ژێر دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و چی ئەو کەسانە بن کە لە کامپەکانی ئەواندان وەکو کامپی هۆل، بە هەزاران کەسن و بۆ ئەوان (بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر) کێشەیەکی گەورەیە، واتا هێز و پێداویستییەکی زۆری بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەریان بۆ تەرخانکراوە.

هاوپەیمانیی نێودەوڵەتیش بە باشی گرنگی بەو بابەتە نادات و بەدواداچوونی بۆ ناکات، بۆیە کێشەیەکی گەورەیە بۆ بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر چ لە بابەتی بەندکراوان و چ لە بابەتی کامپەکان. دەبێ لە هەمبەر پرسی داعش، هاوکاریی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی هەبێت. 

ساڵح گەدۆ: دوای هاتنە سەرهێڵی سەرۆک عەشیرەت و شێخە عەرەبەکان، بە بۆچوونی من لەوانەیە دانوستاندێک لە ژێر چاودێریی ئەمریکا پێکهاتبێت و بە نێوبژیوانیی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بووبێت، واتا بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر بە تەنیا ئەم بڕیارەی نەداوە، لانیکەم راوێژی بە هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی کردووە، بێ ئەوان ئەم کارەی نەکردووە.

ساڵح گەدۆ: دەگوترێت ئەندامانی بێ چەکی داعش بوون، بەڵام ئێمە هیچ زانیارییەکمان لەوبارەوە نییە.

ساڵح گەدۆ: ئەوان گوتوویانە تەنیا سوورین، بەڵام لەوانەیە خەڵکی عێراق و دەرەوەی سووریاشیان تێدا بووبێت.

ساڵح گەدۆ: بەو شێوەیەی کە من تێگەیشتووم لە کامپ و زیندانەکاندا ئەم بیرۆکەیە (بۆچوونی داعش) هێشتا هەیە.

ساڵح گەدۆ: بێگومان ئەگەر لە من پرسیار بکەی کە هزری داعشیان ماوە یان نا، من وەڵام دەدەمەوە و دەڵێم بەڵێ.

ساڵح گەدۆ: بێگومان مەترسی هەیە، ئەم مەترسییە لەسەر ناوچەکە هەیە، بەتایبەتی ئەو ناوچەیەی کە گوتمان خەڵکی ئەوێن، وەکو عێراق و منبج و دێرەزۆر و ئەوانەن.

ساڵح گەدۆ: ئەگەر پرسیار لە من بکەی ئەوەی کە ئازادیش کراون، ئێمە نەماندەویست ئازاد بکرێن.

ساڵح گەدۆ: لەسەر ئەو بۆچوونەم کە بەبێ ئەمریکا نەکراوە، واتا ئازادکردنی هەزار و 200 داعشی؛ پێموانییە بەبێ ئەمریکا ئەم هەنگاوە نرابێت.

ساڵح گەدۆ: تاوەکو ئێستا هیچ زانیارییەکی ورد نییە.

ساڵح گەدۆ: ئەم بابەتە گرێدراوە بە رەوشی ئەمنی.

ساڵح گەدۆ: نەخێر.

ساڵح گەدۆ: چونکە ئەمە کاری ئاسایشە و بە بۆچوونی من، ئاسایش ئەم بابەتە زۆر بە باشی دەزانێت.

ساڵح گەدۆ: بێگومان، نەک تەنیا کەسوکاری ئەوان، بەڵکو خەڵکیش ئەمەیان دەوێت، دەیانەوێت شتێک بزانن لەسەر ئەو کەسانەی لە کۆبانی رفێندراون.

ساڵح گەدۆ: بێگومان. 

ساڵح گەدۆ: لەوبارەوە لێکۆڵینەوەی باش کراوە، تاوەکو ئێستا لە ئەنجامی هەوڵەکانی هەسەدە و ئاسایش، بە سەتان ئێزدی و خەڵکی دیکە رزگارکراون. تاوەکو ئێستاش هەوڵەکان بەردەوامن.

ساڵح گەدۆ:  ژمارەیان نازانم، بە هەزاران دەبن.

ساڵح گەدۆ: من بە هاتنێکی سیاسی لێرە نیم، بەڵکو بۆ تەندروستیی خۆم (وەرگرتنی چارەسەر) هاتووم، بەڵام لەوبارەوە هەر شتێک کە هاوکار بێت بۆ یەکڕیزیی کورد، من ئامادەم بیکەم.

ساڵح گەدۆ: ئەگەر برادەران ئامادە بن، من ئامادەم دیدارمان هەبێت.

ساڵح گەدۆ: هەموو لایەنەکان دەبینین، ئێمە ئەنجوومەنی نیشتمانیی کورد دەبینین، لە رۆژئاوا هەموویان دەبینین، لە رووی کۆمەڵایەتییەوە تێکەڵاوییەکی ئاساییمان هەیە. 

ساڵح گەدۆ: تێکەڵیی سیاسییمان نییە، بەداخەوە.

ساڵح گەدۆ: من ئەندامی شاندی دانوستاندنکارم، لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەرەوە، گوتەبێژی ئەنەکەسەش ئەندامە، کاک فەیسوڵ. هەستم بەوە نەکردووە رۆژێک پەیەدە بووبێتە بەربەست لەبەردەم یەکڕیزیی کورد.

دوایین کۆبوونەوەمان کرد، 40٪ بۆ 50٪ـی گفتوگۆکان گەیشتبوونە ئەنجام، تەنانەت لەسەر مەرجەعییەتی کوردی بە ئەنجام گەیشتبووین.

ساڵح گەدۆ: لەسەر بۆچوونی سیاسی، لێڤەگەڕی (مەرجەعیەت) کوردیمان دروستکردبوو، ئەمەش زۆر گرنگ بوو. هەندێک خاڵی دیکە مابوون کە رێککەوتن لەسەر ئەم خاڵانە وەستا. بە بۆچوونی من دەستێکی دەرەکی دانوستاندنەکەی وەستاند و نە پەیەدە بوو و نە ئەنەکەسە. 

ساڵح گەدۆ: بە بۆچوونی من زیاتر رۆڵی هاوپەیمانیی تێدا هەبوو، هاوپەیمانیی ئیستەنبووڵ و روڵی تورکەکانی تێدا بوو و رێگەیان نەدا ئەم بابەتە سەربکەوێت و وەکو باس دەکەن پەیەدە نەبوو؛ ئێستاش نێردراوی ئەمریکی هاتووە و دەڵێت، ئێمە جارێکی دیکە ئامادەین ئەگەر ئێوە دانوستاندن بکەن، بەڵام دوور لە دەستی دەرەکی.

ساڵح گەدۆ: ئێمە لەگەڵ کاری لەو شێوەیەدا نین، سووتاندن و ئەوانە کارێکی خراپە و شتێکی هەڵەیە.

ساڵح گەدۆ: هەر کەس لە پشت ئەم بابەتە بێت، ئێمە بە بەردەوامی دەڵێین، ئەمە جێگەی شەرمەزارییە و شتێکی باش نییە و ئێمەش هاوکارین بۆ نەهێشتنی ئەم بابەتە، هەوڵدەدەین ئەگەر هەندێک لایەنیش ئەم کارانەیان کردبێت کە خۆیان بە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەرەوە گرێداوەتەوە، بوەستێنرێن.  

ساڵح گەدۆ: بەڵێ.

ساڵح گەدۆ: بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر پەیوەندی بەوانەوە نییە. پەیوەندییان بە هەندێک لایەنی ترەوە هەیە. گرێدراون بە هەندێک شوێنی دیکەوە. ئیدارەی خۆسەر دەڵێت ئێمە هیچ دەسەڵاتێکمان بەسەریاندا نییە.

ساڵح گەدۆ: پێویستە بوەستێندرێن، پێویستە هەوڵبدرێت بۆ ئەوەی ئەم بابەتە چارەسەر بکرێت و سووتاندنی بنکەکان رابگیرێن.

ساڵح گەدۆ: پەیەدەش دەڵێت کە ئەوان سەر بە ئێمەوە نین، وەک حیزبێک ئێمە و لاوانی شۆڕشگێڕ هیچ شتێکی هاوبەشمان نییە. دەتوانیت بڵێیت، جوانێن شۆڕشگێڕ دەسەڵاتێکی تایبەتە.

ساڵح گەدۆ: من هەندێک شت دەزانم، بە بۆچوونی من پەیەدە دەستی لەم بابەتەدا نییە.

ساڵح گەدۆ: نا، من باسی ئەوە ناکەم. بەڵام دەزانم پەیەدە هیچ دەسەڵاتێکی بەسەر جوانێن شۆڕشگێڕدا نییە، و ناتوانێت کاری لەو جۆرە بکات.

ساڵح گەدۆ: ئەم بابەتە لەلایەن هێزی ئاسایش و هەسەدە بەدواداچوونی بۆ بکرێت باشترە، لە بری بەدواداچوون لەلایەن پەیەدەوە.

ساڵح گەدۆ: جوانێن شۆڕشگێڕ ناسراون. یەکێکن لەو هێزانەی کە ئەرکیان پاراستنی هەرێمە. بەڵام کاتێک ئەوان دەستیان لە سووتاندنی بنکەکاندا هەبێت، کارێکی زۆر خراپە. دووپاتیدەکەمەوە جێگەی شەرمەزارییە.

ساڵح گەدۆ: بێگومان چانسێکی زۆر گەورەیە.

ساڵح گەدۆ: ئەگەر ئەمجارە دانوستاندن دەستپێبکات و سەرنەکەوێت، دەبێتە کارەسات بۆ بزووتنەوەی کوردی سووریا. نەک بۆ گەلی کورد، گەلی کورد لە یەکڕیزبوون بێهیوا بووە، چونکە هەوڵی زۆر دراوە، بەڵام سەرکەوتنێک بەدەست نەهاتووە. ئێستا ئەمە دواجارە. هەروەها بە نێردەی ئەمریکیمان گوت، هیوادارین ئێوەش وەک ئەمریکییەکان جدی بن، ئەگەر هەڵەکە لە ئێمەش بێت، ئێوە بەهێزتر لەسەر بابەتەکە کار بکەن و سەری بخەن، شتی زۆر لەو باباتە گەورەترتان سەرخستووە و دەتوانن ئەمەش سەربخەن. لەو بارەوە ئێمە دەمانەوێت هەردوو لایەنی کوردی، لەسەر بابەتەکە جدی بن، بۆ ئەوەی سەری بخەین و ئەو ناکۆکییە حزیبییانە بخەینە لایەک و سەرنجمان لەسەر داهاتووی گەلەکەمان بێت.

ساڵح گەدۆ: لەوانەیە لەم چەند رۆژەدا دەستپێبکات.

ساڵح گەدۆ: هیوادارین ئەگەر کەسێک لەسەر بۆچوونی سیاسی دەستگیر کرابێت، ئازاد بکرێت. 12 کەسیان زیندانی کراون، بەگشتی دۆخێکی نائاسایی لە سووریا هەیە، رژێمی سووریا 570 هەزار زیندانی هەیە. لانیکەم هیوادارین ئەم 12 کەسە بە هەوڵی دادگە و بە شێوەیەکی یاسایی دۆسیەکەیان چارەسەر بکرێت.

ساڵح گەدۆ: بەڵێ، بۆچوونی خۆمان خستووەتەوەڕوو و گوتوومانە ئامادەین.

ساڵح گەدۆ: بەڵێ، هەڵبژاردن ناکرێت.

ساڵح گەدۆ: بێگومان هەندێک شت هەیە کە پێویستە گۆڕانکارییان تێدا بکرێت، ئێستاش لەوبارەوە کار دەکرێت. شتەکانی دیکە دەمێننەوە بۆ دوای دانوستاندن.

ساڵح گەدۆ: نا. نا. بەر لەوەی ئەمریکا بڵێت، لایەنەکانی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر کۆبوونەوەی زۆریان بوو، لەگەڵ سەرکردایەتیی پەیەدەش گفتوگۆیان کرد، پێشنیازەکە ئەوە بوو کە هەڵبژاردن هەڵبوەشێندرێتەوە، چونکە دۆخێکی تایبەت لە هەرێم هەیە و لەژێر هەڕەشەداین؛ بە گشتی دۆخەکە سەختیی زۆری تێدا دەبینرێت. ئەمە بۆچوونی زۆرینەی لایەنە کوردییەکان بوو.

ساڵح گەدۆ: بەڵی، ئەمریکاش هاوکار بوو و فەرەنساش هاوکار بوو.

ساڵح گەدۆ: منیش بیستم کە دەورێکی [دانوستاندنی] هاوبەش لە نزیک سنوور لە ناوچەی دەربێسی هەبوو. ئەو ناوچەیەی کە کاوە عەزیزی لێی بووە. گوندەکەی لەوێیە. پێدەچێت بە چاوی خۆی بینیبێتی، بەڵام منیش شتێکی لەو جۆرەم بیست. دانوستاندنەکانی نێوان رژێم و بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر نەوەستاون و بەردەوامن.

ساڵح گەدۆ:  نەخێر. زۆربەیان ئەمنی و ئابوورین. دۆخی هەرێم ئەوە دەخوازێت کە ئەو جۆرە پەیوەندییانە هەبن. ئەگەر ئەو پەیوەندییانە نەبن، لەوانەی زۆر شت تێکبچن. هەڕەشەکانی تورکیا یەکێکە لە هۆکارەکانی ئەم دانوستاندنانە.

ساڵح گەدۆ: ئاگاداری ئەم بابەتە نیم، بەڵام ئەگەری هەیە. هیچ زانیارییەکم لەوبارەوە نییە.

ساڵح گەدۆ: نەک بۆ هەڵوێستی ترەمپ سەبارەت بە پرسی کورد، بەڵکو بۆ تێڕوانینی سیاسیی ترەمپ، وەک سەرۆکی ئەمریکا کە لە چەند ساڵی رابردوودا بینیمان. پێموایە وڵاتێکی وەک ئەمریکا لەوە گەورەترە کەسێکی وەک ترەمپ سەرۆکایەتیی بکات. نەک لەبەر هەڵوێستەکانی بەرامبەر کورد، بەڵکو بۆ هەڵوێستەکانی بەرامبەر جیهان. هیوادارم کەسێک، رۆشنبیرێکی باش کە بتوانێت سەرۆکایەتیی ئەمریکا بکات، لە هەڵبژاردنەکاندا سەربکەوێت، جیاوازی نییە لە پارتی دیموکراتەکان بێت، یان کۆماریخوازان.

ساڵح گەدۆ: بێگومان. لە رۆژی هەوڵی تیرۆرکردنیدا، پێموایە ژەنەڕاڵ مەزلووم عەبدی پەیامێکی بۆ ناردبوو.

ساڵح گەدۆ: دۆخی ئابووری بە گشتی باش نییە، سزا لەسەر هەرێم هەیە، هەرێمیش ناوچەیەکی کشتوکاڵییە، گەنم و بەروبوومی کشتوکاڵیی ئەمساڵ باش نەبووە، نرخی گەنمیش زۆر کەم بوو، 30 بۆ 31 سەنت بووە.

ساڵح گەدۆ: دۆخی خەڵکی ژێر دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر دە هێندەی دۆخی  خەڵکی ژێر دەسەڵاتی حکومەت سووریا باشترە.

ساڵح گەدۆ: کارەبای نیشتیمانی لە ناوچەکانی حکومەت و بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر زۆر کەمە، بەتایبەتی لە قامیشلۆ دوای ئەوەی تورکەکان هێرشیانکردە سەر ئەو وێستگانە، کارەبا زۆر کەمبووەتەوە و خەڵک گلەیی دەکەن.

ساڵح گەدۆ: نەخێر. ناوچەکانی ئەوان لە ناوچەکانی کورد باشترن. باشترن لە ناوچەکانی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر.

ساڵح گەدۆ: دانوستاندنێک دروست دەبێت، لەسەر ئاستی هەواڵگری و ئەمنی.

ساڵح گەدۆ: بەڵێ، نزیکەی 2 ساڵە ئەم دانوستاندنانە نەوەستاون. لەم دواییانەدا چالاکتر بوون. گوشارێکی زۆر لەسەر حکومەتی تورکیا، سەرۆکی تورکیا و بەڕێوەبەریی تورکیادا هەیە بۆ ئەوەی دیدارێک لە نێوان ئەسەد و ئەردۆغان هەبێت. پوتین، سەرۆکی رووسیا لەم بابەتەدا رۆڵی هەیە. پێموایە دۆسیەکان زۆر ئاڵۆز و قورسن، پرسی کۆچبەران، پرسی کشانەوەی تورکیا وەک دەوڵەتێکی داگیرکەر لە خاکی سووریا. دۆسیەکان زۆر قورسن.

ساڵح گەدۆ: پێموایە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر بە باشی ئاگاداری دۆخەکەیە، هەنگاو بە هەنگاو، تائێستا رژێمی سووریا رەزامەندی نەداوە بۆ کۆبوونەوەی نێوان ئەسەد و ئەردۆغان. مەرجەکانیان ئەوەیە کە تورکیا لە خاکی سووریا بکشێتەوە کە داگیری کردووە. پرسی کۆچبەران و ئەوانەی دیکە. بەڵام بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر ئامادەی گفتوگۆیە، بەتایبەت لەگەڵ رژێمی سووریا. 

ساڵح گەدۆ: تەنانەت لەگەڵ تورکیش، بێگومان بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر ئامادەیە بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ تورکیا. نەک هەر ئامادەیە، بەڵکو دەمانەوێت لەگەڵ تورکیا گفتوگۆمان هەبێت. 

ساڵح گەدۆ: لەگەڵ تورکیا. ئەو کێشانەی کە لەسەر مێزن، پێویستە چارەسەریان بۆ بدۆزرێتەوە.