Hewlêr (Rûdaw) - Endamên Hevpeymaniya Bakurê Atlantîkê (NATO) di lûtkeya Enqereyê de, pêbendbûna xwe ya ji bo parastina ewlehiyê ya li gorî xala pêncemîn a Peymana Washingtonê ducare kir û budceyeke nû ya leşkerî ya mezin û piştgiriya Ukraynayê ragihand.
Biryarên NATOyê piştî dan û standinên dijwar ên serkirdeyên NATOyê yên li Enqereya paytexta Tirkiyeyê hatin dayîn.
Ji bo rûbirûbûna wê "gefa demdirêj" a ku Rûsya li ewlehî û aramiya navçeya Euro-Atlantîkê dixwe, hevpeymanan soz da ku pêbendbûna parastinê ya Lahayê bi cih bînin.
Di vê çarçoveyê de, sala 2025an hevpeymanên Ewropî û Kanada budceya xwe ya parastinê bi qasî zêdetirî 139 milyar dolarî zêde kir.
Her wiha di lûtkeya Enqereyê de, NATOyê dabînkirina zêdetirî 50 milyar dolarî ji bo kirîna kel û pelên nû yên leşkerî ragihand.
NATOyê pêbendbûna xwe ya ji bo berfirehkirina şiyana hilberîna bikom û xebata bi sektora pîşesaziyê re nîşan da ku nûjenî bi lez bibin û astengiyên li pêşiya bazirganiya parastinê werin rakirin.
Avakirina paşerojeke xurttir û teknolojiya şer a nû
Serkirdeyên NATOyê tekezî li ser girîngiya avakirina Ewropayeke xurttir a di nav NATOyeke xurttir de kir.
Di vê çarçoveyê de, hevpeymanên Ewropî û Kanada bi hevkariya Amerîkayê, berpirsyariyeke zêdetir ji bo parastina hevpeymaniyê digirin ser xwe.
Rêgirî û parastina NATOyê ya di paşerojê de dê li ser lihevanîneke guncav a şiyanên parastina nukleerê, klasîk û mûşekî be ku bi faktorên asman û sîberê tên piştgirîkirin.
NATO veberhênanê li ser şiyana bicihkirin û çalakkirina hêzên xwe yên çekdar li hemû qadan dike.
Hevpeymanî dê berdewam be li ser bersivdan û lihevkirina bi pêşbaziya stratejîk, ne-aramiya giştgîr û gefan re.
Di beşeke daxuyaniyê de bi tundî hişyarî ji Îranê re hatiye dayîn û serkirdeyan ducare kir ku nabe Îran ti carî bibe xwediya çeka nukleer.
Her wiha daxwaz dikin ku Tehran bi temamî rêzê li azadiya keştivaniyê ya li Tengava Hurmizê bigire.
Daxuyaniya Lûtkeya NATOyê ya li Enqereyê
· Em, serkirdeyên welat û hikûmetên Hevpeymaniya Bakurê Atlantîkê (NATO), li Enqereyê kom bûn ji bo ducarekirina pêbendbûna xwe ya pola ya bi parastina bikom a li gorî xala 5emîn a Peymana Washingtonê û pêwendiya di navbera her du aliyên Okyanusa Atlantîkê de. Êrişa li yekî ji me êrişa li me hemûyan e. Yekgirtî, hevgirtin û hêza me ya bikom wekî bingeha aştî, ewlehî û bextewariyê ji bo milyarek welatiyên hevpeymaniya me yên li welatên azad û demokratîk dimîne. Em pêbend dibin bi girtina rêbaza xwe ya 360 pileyî ji bo rêgirî û parastinê.
· Ji bo rûbirûbûna wê gefa demdirêj a ku Rûsya li ewlehî û aramiya herêma Euro-Atlantîkê dixwe û her wiha gefa berdewam a terorê, hevpeyman pêbendbûna parastinê ya Lahayê bi cih tînin. Sala 2025an, hevpeymanên Ewropî û Kanada veberhênana xwe ya li ser pêdiviyên bingehîn ên parastinê bi qasî zêdetirî 139 milyar dolarî zêde kir. Veberhênanên me wan şiyanan dabîn dikin ku pêwîstiya me pê heye, di heman demê de bingeha pîşesazî û berxwedana me xurt dikin. Îro li Enqereyê, em dabînkirina zêdetirî 50 milyar dolarî ji bo kirîna kel û pelên nû radigihînin û pêbend dibin bi berfirehkirina şiyana hilberîna bikom û xebata bi sektora pîşesaziyê re ji bo lezkirina nûjeniyan. Em dê berdewam bin li ser karên xwe yên ji bo nehîştina astengiyên bazirganiya parastinê ya di navbera hevpeymanan de û bikaranîna hevkariyên NATOyê ji bo bilindkirina hevkarî û kûrahiya pîşesaziya parastinê heta asta dawî.
· Em paşerojê ava dikin: Ewropayeke xurttir a di nav NATOyeke xurttir de - hevpeymaniyeke nû. Hevpeymanên Ewropî û Kanada, bi hevkariya Amerîkayê, berpirsyariyeke zêdetir ji bo parastina hevpeymaniyê digirin ser xwe. Rêgirî û parastina NATOyê girêdayî lihevkirineke guncav a şiyanên parastina nukleer, klasîk û mûşekî ye ku bi faktorên asman û sîberê tên temamkirin. Em pêbend in bi parastina serdestiya xwe ya şer. Em veberhênanê li şiyana xwe ya ji bo bicihkirin, çalakkirin û berdewambûna hêzên xwe yên çekdar û pêkanîna armancên şiyana xwe ya li hemû qadan dikin ku di nav de êrişa hûr a kûr, parastina asmanî û mûşekî ya yekgirtî, sîstemên bêfirokevan, teknolojiyên bipêşketî û şiyanên îstixbaratê hene.
· Ukrayna beşdar e di dabînkirina ewlehiya Atlantîkê de, hevpeyman jî yekdeng in di piştgiriya neguher a Ukraynayê ya di parastina azadî, serwerî û yekparçeyiya axa wê de. Niha hevpeymanên Ewropî û Kanada piraniya hevkariyên ewlehiyê yên Ukraynayê bi rêya dualî û piralî dabîn dikin. Hevpeyman tekez dikin ku pêwîst e ev piştgirî dadperwerane, pêşbînîkirî û demdirêj be. Ji bo sala 2026an, hevpeyman soza dabînkirina 70 milyar euroyan di kel û pelên leşkerî, hevkarî û rahênanê de ji bo Ukraynayê didin û pêbendbûna serweriya xwe ji bo parastina herî kêm heman astê ya sala 2027an ducare dikin. Ji bo vê mebestê jî, em bi germî biryara Yekîtiya Ewropayê pêşwazî dikin ji bo dabînkirina budceya gelek salan a ji bo Ukraynayê ya bi rêya deynê piştgiriyê.
· Hevpeymanî dê berdewam be li ser bersivdan û lihevkirina bi pêşbaziya stratejîk, nearamiya giştgîr, gef û şokên ducarebûyî re ku jîngeha ewlehiya me ya berfireh pênase dikin. Hevpeyman ducare dikin ku nabe Îran ti carî bibe xwediya çeka nukleer û daxwazê ji Îranê dikin ku bi temamî rêzê li azadiya keştivaniyê ya li Tengava Hurmizê bigire.
· Em spasiya xwe ji bo pêşwazî û mêvandariya germ a Tirkiyeyê tînin ziman. Em bi kelecan li benda civîna xwe ya bê ne.
